Aýa raıy
Astana -18 °S
Almaty 1 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Vaktsınatsııada vırýstyq antıgender qanǵa engizilip, ımmýndyq júıege tikeleı áser etedi - epıdemıolog

2021 jyldyń 26 aqpan 2021 17:31

ALMATY. QazAqparat - Almatyda ótken bir táýlikte 110 adamnan COVID-19 derti anyqtalǵan bolaty. Aıta keterligi, KVI-ge qarsy vaktsınalaý 1 aqpanda bastaldy.

COVID-19 indetine vaktsınatsııalaýdyń tıimdiligi, elektrondy pasport jáne vaktsınadan keıingi ımmýnıtet týraly Almaty qalasy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary, epıdemıolog Ásel Qalyqova aıtyp berdi.

— Búginde Almaty «Jasyl» aımaqtan «sary» aımaqqa ótý qaýpi bar. Epıdemıologııalyq ahýaldyń nasharlaýyna ne sebep? Bul indetten saqtaný joldary qandaı?

— Buǵan deıin epıdemıologııalyq ahýal turaqty bolǵanyna qaramastan, ókinishke oraı qazir Almaty «sary» aımaqqa ótý qaýpi bar. Ótken táýlikte koronovırýstyq ınfektsııaǵa PTR tapsyrǵan 110 adamnan indetti juqtyrǵany anyqtaldy. Infektsııany juqtyrý qurylymy boıynsha 43%-y qoǵamdyq oryndarǵa barýdyń saldarynan bolǵan. Juqtyrý ósimi adamdar kóp shoǵyrlanǵan oryndarda bolady. Іndetke shaldyqqandardyń jas shamalary 21-30 jáne 40-49 jas aralyǵyndaǵylar. Sol sebepti adam kóp shoǵyrlanǵan jerlerge barmaýǵa shaqyramyz. Sondaı-aq, aýa raıynyń kúrt tómendeýi respıratorlyq ınfektsııalardyń, JRVI, tumaýdyń, COVID-19 taralý qaýpi bar.

— Almatyda halyqty vaktsınatsııalaý kezeń-kezeńimen júrgizilýde. Qansha epıdemıolog mamanǵa vaktsına egildi? Ózińiz vaktsına aldyńyz ba?

— Reseı Federatsııasynda óndirilgen «Spýtnık V» vaktsınasyn qoldana otyryp, KVI-ge qarsy vaktsınalaý 1 aqpanda bastaldy. Búginge deıin 1750 adam vaktsına aldy. Bul «qaýip tobyna» kiretin barlyq adamdar: barlyq deńgeıdegi jáne bólimshelerdegi medıtsına qyzmetkerleri, sanıtarlyq dárigerler. Almatyda 57 epıdemıologqa vaktsına egildi.

Vaktsınatsııa protsesine Qaraǵandy farmatsevtıkalyq kesheniniń Gam-KOVID-Vak vaktsınasy da qosyldy. Bıylǵy jyldyń ekinshi toqsanynan bastap QazCOVID-In preparatyn qosý josrarlanyp jatyr.

Vaktsınatsııalaýǵa keletin bolsaq, 9-aqpanda bólim basshylary jáne departament mamandarymen birge Medeý aýdanynyń 1- emhanasynan vaktsınatsııalaýdan óttik. Egý aldynda biz vaktsına alýǵa qarsy emes ekenimizdi bildirip, erikti túrde kelisimge qol qoıdyq.

Men egýden keıin óz boıymnan keri áser baıqamadym. Áriptesterdiń bulshyq etteri azdap aýyrdy. Bir qyzmetkerdiń keshke ystyǵy kóterilgen. Biraq, kóp uzamaı basyldy. Bul negizinde qalypty jaǵdaı. Adam aǵzasy kezkelgen vaktsınalardy engizýge ımmýnıtetti qalyptastyrýmen jaýap beredi.

Sondaı-aq ımmýndaýdan keıingi qolaısyz kórinister vaktsınany engizgen jerdegi dene temperatýrasynyń qysqa merzimde joǵarylaýy, qyzarý jáne isiný sııaqty jaǵymsyz belgiler bolýy múmkin. Vaktsınanyń ekinshi komponentin alý úshin 1414 nómirinen 2 naýryzda alýym kerek ekendigi týraly habarlama keldi.

— Vaktsınany jasaý (ázirleý) protsedýrasyna jáne onyń qaýipsizdigi men tıimdi tustary týraly aıtsańyz?

— Vaktsınalar zerthanada ondaǵan jyldar boıy zerttelgen tehnologııalarmen jasaldy. Árıne, bul biz úshin jańa vırýs. Biz osy nemese basqa vaktsınadan týyndaǵan ımmýnıtetke qalaı jaýap beretini týraly teorııalyq turǵydan ǵana aıta alamyz. Búgingi tańda respýblıkadaǵy egilgender arasynda KVI-ǵa qarsy ımmýndaýdan keıin eleýli qolaısyz kórinister tirkelgen joq. Eger «Spýtnık V» vaktsınasy týraly aıtsaq, Ulybrıtanııa ǵalymdarynyń pikirinshe vaktsınanyń tıimdiligi shamamen 92% bop otyr. Sonymen qatar, «Spýtnıkten» keıingi ımmýnıtet kem degende eki jyl múmkin ekendigi dáleldendi. Vaktsınany jasaýshylar Covid-19-dyń ortasha jáne aýyr kezeńinen 100% qorǵaıtyny anyqtady.

— COVID-19-ǵa ımmýnıtet tez joǵalady degen pikir bar. Bul vaktsınatsııa paıdasyz degendi bildire me?

—Qazir shyndyqqa janaspaıtyn pikir kóp. Aýrýǵa shaldyqqan adamda paıda bolatyn tabıǵı ımmýnıtetti jáne vaktsınadan keıingi ımmýnıtetti ajyrata bilý kerek. Tabıǵı ınfektsııa kezinde vırýs tynys alý joldary arqyly ótedi. Immýndyq júıeniń negizgi músheleri ishki ortada. Bul jaǵdaıda respıratorlyq ınfektsııalardyń barlyq qozdyrǵyshtary burynnan qoldanyp keledi. Al vaktsınatsııa kezinde vırýstyq antıgender qanǵa engizilip, ımmýndyq júıege tikeleı usynylady. Tipti ádettegi tumaýǵa qarsy vaktsınany alyńyz, men ony sońǵy on jyl saıyn qabyldaımyn. Paıdasy týraly naqty aıta alamyn. Men epıdemıologııa salasynda biraz ýaqyt jumys istedim. Óz baqylaýlarymmen bólise alamyn: tumaýmen aýyratyndardyń arasynda vaktsınatsııa bolǵan joq. Sol sııaqty koronavırýs jaǵdaıynda eger vaktsınatsııa patogenmen kezdeskende 100% qorǵamasa da mundaı patsıent vaktsına almaǵan adamǵa qaraǵanda kóp artyqshylyqqa ıe bolady.

—Elektrondy vaktsınatsııa pasporty týraly kóptegen suraqtar túsýde. Osy týraly túsindirip berseńiz?

— Vaktsınatsııanyń elektrondy pasporty-bul adamdy vaktsınatsııalaýdyń medıtsınalyq tarıhy. Qazirgi tańda onyń damýy aıaqtalý satysynda. Egýdiń elektrondy pasporty egý rásiminen ótkennen keıin tikeleı eGovMobile mobıldi qosymshasynda qoljetimdi bolady. Elektrondyq pasportta azamat týraly, ol alǵan vaktsınanyń túri, vaktsınatsııa protsedýrasynyń kezeńdiligi sondaı-aq, vaktsınatsııadan keıingi kezeńdegi baqylaý týraly aqparat bolady. Aıta ketý kerek, VEP - bul burynnan bar kópjyldyq sandyq tájirıbeniń analogy. Ol bárimizge «egý pasporty» retinde belgili. Densaýlyq saqtaý Mınıstrligi halyqqa yńǵaıly bolý úshin ony elektrondy formatqa kóshirdi.

— Kezeń-kezeńimen vaktsınatsııalaý jaǵdaıynda bet perde taǵýdy jalǵastyrý qajet pe? Ol qanshalyqty tıimdi?

— Barlyǵy betperde rejımimen basqa da aldyn alý sharalaryn saqtaýy tıis. Tipti, medıtsınalyq emes betperdeniń ózi tıimdi qorǵanys quraly. Ol qashyqtyqty azaıtady. Sonymen qatar, betperdeler sımptomsyz ınfektsııa jaǵdaıynda, adamnyń aýrýy týraly bilmegen kezde qajet. Sımptomsyz tasymaldaýshylar men ınfektsııanyń taralýy búkil álemde COVID-19 taralýyna sebep bolýy múmkin ekendigi anyqtalǵannan keıin, DDSU barlyǵyna betperde kııýdi usyndy.

- Suhbatyńyzǵa rahmet!


Joǵary qaraı