Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Ustaz oqyp-úırený men izdenýdi ómir boıy toqtatpaýy kerek – Quralaı Isqaqova

2021 jyldyń 3 qazan 2021 08:35

ORAL. QazAqparat – Ustaz oqyp-úırený men izdenýdi ómir boıy toqtatpaýy kerek. 2021 jylǵy respýblıkalyq «Úzdik pedagog» baıqaýynyń jeńimpazy, J.Dosmuhamedov atyndaǵy joǵary pedagogıkalyq kolledjiniń arnaıy pánder oqytýshysy, pedagog-zertteýshi, pedagogıka ǵylymdarynyń magıstri Quralaı Isqaqova QazAqparat tilshisiniń suraqtaryna jaýap berdi.

-Quralaı Amangeldiqyzy, aldymen ómirlik jolyńyzǵa toqtala ketseńiz?

-Bala kúnimnen ustaz bolatynymdy bildim desem, artyq aıtqandyq bolmas. Óıtkeni balalar jınalyp, oınaǵan kezde muǵalim bolatyn edim. Týysqandarymnyń ózimnen kishi balalaryna bas-kóz bolyp bilgenimdi úırettim.

Men Tselınograd (qazirgi Nur-Sultan) qalasynda dárigerler otbasynda dúnıege keldim. Bizdiń túp-tamyrymyz Qazaqstannyń asa bir kórikti jerleriniń biri Qorǵaljynda jatyr.

Ákem Amangeldi Isqaquly men anam Klara Ájibaıqyzy – óz óńirine tanymal da syıly dárigerler. Olardyń jumysqa degen kózqarasy, adamdarǵa, jaqyn-jýyqtarǵa qamqorlyǵy maǵan ómir boıyna úlgi boldy.


Kim-kim de óz otbasynda tulǵa retinde qalyptasady ǵoı. Atam, 1892 jylǵy Ysqaq Nurmanov orta bilimi bar, óz keziniń kózi ashyq adamy edi. Týysqandarymnyń sózine qaraǵanda, «Alash» partııasynyń múshesi bolǵan. Saıası qýǵyn-súrgin qurbany bolyp, 1941 jyly ustalyp, RSFSR Qylmystyq kodeksiniń 58-baby 10-bóligine sáıkes antısovettik úgit jasaǵany úshin sottalǵan. KarLagta belgisiz sebeptermen qaıtys bolǵan. Ájem bul qupııany ómir boıy saqtap, aıtýǵa qorqatyn. Ákem qujattardy kóterip, atamnyń aqtalýyna 1989 jyly qol jetkizdi.

Naǵashy atam Ájibaı Júnisov joǵary bilimdi maman bolǵan, ondaı kisiler ol kezde óte sırek edi. 1943 jyly Ýkraına jerinde qaza tapty. Aǵa leıtenant, jaýyngerlik ordenderi bar edi. Naǵashy ájem muǵalimder kýrsynyń alǵashqy túlekteriniń biri bolyp ustazdyq etti.

Mine, meniń ata-babalarym osyndaı jandar bolǵanyna maqtanamyn. Biz otbasynda úsh bala boldyq. Úlkeni ózim, sińlim Qarlyǵash Isqaqova – zańger. Іnim Erbol Isqaqov ata-anasynyń jolyn qýyp, dáriger atandy. ǵylym doktory, qazir elordadaǵy Ulttyq ǵylymı-medıtsınalyq ortalyǵynda ýrologııa bólimshesine jetekshilik etedi.

-Mektep bitirgennen keıin ustazdyq mamandyqty tańdaǵan ekensiz ǵoı?

-Iá, pedagogıkalyq ınstıtýtqa baratynym anyq edi. Tek tarıh nemese shet tilder fakýltetteriniń birin tańdaý kerek boldy. 10-synypta frantsýz tilinen ótken respýblıkalyq olımpıadada birinshi orynǵa ıe bolyp, shet tilder fakýltetine joldama aldym. Joǵary oqý ornynda da úzdik oqydym. Til olımpıadalarynda, respýblıka men Odaq boıynsha stýdentter arasynda ótken ǵylymı jumystar baıqaýlarynda jeńimpaz atandym.

S.Seıfýllın atyndaǵy Tselınograd memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn úzdik támamdaǵannan keıin Bilim mınıstrliginiń joldamasymen Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń shet tilder kafedrasynda eńbek jolymdy bastadym. Ǵylym akademııasynda, Almaty qalasyndaǵy shet tilder ınstıtýtynda taǵylymdamadan ótip, Qazaq memlekettik zań akademııasyna (qazir M.Nárikbaev atyndaǵy ýnıversıtet) aýystym.

Aspırantýrada oqyp júrgende turmysqa shyǵyp, keıin joldasymnyń Batys Qazaqstan oblysyna jumysqa aýysýyna baılanysty osynda keldik. Munda M.Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde pedagogıka jáne psıhologııa mamandyǵy boıynsha magıstratýrany bitirdim. Bul pedagogıkalyq pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýǵa múmkindik berdi. Qazirgi kezde J.Dosmuhamedov atyndaǵy kolledjde pedagogıkalyq zertteýler ádistemesi, jańa pedagogıkalyq tehnologııalar, sondaı-aq aǵylshyn tili kafedrasynda arnaıy pánderden dáris beremin.


-J.Dosmuhamedov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjinde de ómir mektebinen ótken ekensiz ǵoı?

-Bul rette pedkolledjdiń sol kezdegi dırektory Shalqyma Qurmanalınany erekshe aıtar edim. Sol kisiniń shaqyrýymen irgeli bilim ordasyna kelgenime esh ókingen emespin. Myqty tulǵa, úlken ustaz Shalqyma Haırollaqyzy uzaq jyldar boıy pedkolledjge basshylyq etti. Kolledjde qalyptasqan kóptegen dástúrlerdiń basynda turdy, talaı janǵa úlgi-ónege kórsete bildi. Dırektordyń orynbasary bolyp, ol kisiden men de kóp nárse úırendim. Qazir de Shalqyma Haırollaqyzy qoǵam qaıratkeri retinde oblys ómirine belsene aralasyp keledi.

Sodan keıin dırektor bolǵan Svetlana Bahısheva da bilim ordasynyń dástúrin saqtaı otyryp, kóptegen jańalyqtar engizdi. Biz júzege asyrǵan jobalar oblysta ǵana emes, respýblıkada da joǵary baǵalandy. Tájirıbelerimiz búkil eldegi áriptesterimizge taratyldy.

Kolledjdegi ár oqytýshymen shyǵarmashylyq baılanys jasaýǵa tyrysyp, birlese is-qımyl jasaýdy maqsat etemin.

Men óz shákirtterimnen de úırenemin. Nashar stýdent joq, tek olardyń tilin taba bilý kerek. Eń bastysy, pánge, oqýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıata bilý qajet. Qazirgi jastardy oqymaıdy, úlkendi syılamaıdy deıtinder bar. Shyn mánisinde olardyń óz kózqarasy bar, batyl, taıynbaı aıta alady. Bilmeıtinderi az emes, kóp oqıdy. Tek olardyń tańdaýy basqa. Ár ýaqyttyń óz erekshelikteri bar ǵoı. Maǵan jas urpaqtyń belsendiligi unaıdy. Kemshilikteri bolsa, úlkenderden, ózimizden izdeýimiz kerek.

Óz otbasym da maǵan úlken tirek. Úsh balamyz birneshe tildi biletin jas retinde ósip keledi.

-Oqytýshy, ustaz úshin eń basty kerek qasıetter ne dep oılaısyz, dáris berýde qandaı tyń tásilderdi qoldanyp kelesiz? Óz jolyńyzdy qýǵan, bıikterden kórinip júrgen shákirtterińiz bar shyǵar? Aldaǵy ýaqytta qandaı jobalardy qolǵa almaqshysyz?

-Menińshe, ustaz únemi oqyp-úırenýdi toqtatpaýy kerek. Tek qoǵam ǵana emes, óz mamandyǵy boıynsha da sońǵy jańalyq-ózgeristerdi bilip otyrýy tıis. Jańa ádisteme nazardan tys qalmaýy qajet. Men de alǵan bilim-biligimdi, tájirıbemdi óz jumysymda qoldanyp otyramyn.

Ózim Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy tehnıkalyq jáne kásibı oqytýdy uıymdastyrýǵa arnalǵan aǵylshyn tilin úırenýdegi arnaıy pánder boıynsha 32 úlgi jobalyq baǵdarlamanyń soavtorymyn. Jańa bilim berý jobalaryn jasaýǵa qatystym, oqý-ádistemelik keshenderdi júzege asyrdym. Respýblıkalyq, sondaı-aq halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııalarǵa turaqty qatysyp, baıandama jasaımyn. Sheberlik dáristerin berip, respýblıkalyq basylymdarda maqalalar jarııalap otyramyn. Munyń bári áriptesterimniń jáne ózimniń is-tájirıbemizge baılanysty.

Arnaıy pánder týraly aıtsam, onyń ózgeshelikteri bar. Eger buryn shet tilin oqytýǵa, aýdarýǵa, saýatty jazýǵa kóbirek mán berilse, qazir aýyzsha jáne jazbasha túrde óz oıyn anyq jetkize bilýge basa kóńil bólinedi. Bul úshin birneshe tásil qoldanylady. Biz kitaptardy, fılmderdi talqyǵa salamyz. Esse jazamyz. Jobalarmen jumys isteımiz. Árıne, aǵylshyn tilinde. Bıyl áriptesimmen birlesip basshylyq etken «JahanshaTours» atty startap jobamyzben oblysta ekinshi orynǵa ıe boldyq. Biz mektep baǵdarlamasy boıynsha úsh tilde óńirge ekskýrsııa jasaýdy usyndyq. Óıtkeni bizdiń stýdentter – bolashaq muǵalimder, mektep baǵdarlamasyn jaqsy biledi. Aǵylshyn tilinde erkin sóıleıtin jastar da bar. Bul jobamen jumys jasaý olarǵa qyzyqty boldy.

Shákirtterimdi zertteýshilik jumysqa tartyp otyramyn. Mysaly, ótken oqý jylynda 2 kýrs (qazir 3 kýrs) stýdenti Dana Jambylqyzy meniń jetekshiligimmen Abaıdyń «Qara sózderin» aǵylshyn tiline aýdarý negizinde onyń transkrıptsııasyn zerttedi. Osy jumysymyz onlaın sıpatta Aqtóbe qalasynda ótken «Stýdentterdiń ǵylymı zertteýleriniń nátıjeleri: taldaý men máseleler» atty ІІ halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııada bas júlde alyp berdi.

Sondaı-aq 2020 jyly Jadyra Seıtkereımen birge (qazir M.Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan ýnıversıtetiniń stýdenti) «100 úzdik stýdenttik ǵylymı joba» respýblıkalyq baıqaýyna «Internet qarym-qatynas» degen jumys ázirledik. Bul joba ekinshi orynmen atalyp ótilip, «100 úzdik stýdenttik ǵylymı joba» kitabyna engizildi. Basqa da mysaldar barshylyq.

Shırek ǵasyrdan astam ýaqyt boıy ustazdyq etken kezeńde kóptegen túlekter tárbıeledim. Qazaq memlekettik zań akademııasynda dáris bergen shákirtterim mınıstrlik, elshilikterde, bilim jáne zań salasynda jumys isteýde.

Oblys mektepterinde bizdiń aldymyzdan ótken shákirtter az emes. Joǵary oqý oryndarynda bilimin jetildirip júrgender bar. Jas mamandardyń bolashaǵy alda dep bilemin.

«Úzdik pedagog» baıqaýynda jeńimpazdar qatarynan tabylǵan sátte shákirtterim de quttyqtap, qoshemetke bóledi.

Qoryta aıtqanda, jospar kóp. Munyń bári jumysyma baılanysty. Jas urpaqqa dáris oqý, bilgenimmen bólisý maǵan kúsh, shabyt beredi. Aldaǵy ýaqytta da isimizdiń ońǵa basa beretinine senemin.

Eske sala keteıik, budan buryn Ásel Ermentaevanyń ustazdyń abyroı-bedeli onyń ózine baılanysty ekenin aıtqanyn jazǵan bolatynbyz.

Sondaı-aq Dámetken Baenova muǵalimge qurmet te, mártebe de qajyrly eńbekpen keletinin jetkizdi.




Joǵary qaraı