Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Sırek kezdesetin orfandyq aýrýlar týraly ne bilemiz

2021 jyldyń 28 aqpan 2021 09:39

ALMATY. QazAqparat- 29 aqpanda Orfandyq aýrýlardyń halyqaralyq kúni atalyp ótedi. Kibise emes jyldary bul kún 28 aqpanǵa aýysady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Sırek kezdesetin aýrýlar dep atalatyn orfandyq aýrýlar halyq arasynda óte az kezdesedi. Bul dert kóbinese (80%) genetıkalyq faktorlardan týyndaıdy, 10 myń turǵynǵa shaqqanda bir jaǵdaıdan keledi.

QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bekitken sırek kezdesetin aýrýlardyń tizimine 62 nozologııa kiredi. Olardyń kóbisi genetıkalyq jáne onyń belgileri birden baıqalmasa da, adamnyń boıynda ómir boıy ilesip júredi.

QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty óńirlerdegi sırek aýrýlarǵa shaldyqqan naýqastardy baqylaý, dıfferentsıaldy dıagnostıka, emdeý terapııasynyń tıimdiligin taldaý, kúndizgi jáne táýlik boıǵy statsıonarda emdeý úshin 18 jáne odan joǵary jastaǵy eresek patsıentterdiń terapevtik beıinindegi Orfandyq aýrýlary boıynsha úılestirý ortalyǵy bolyp belgilendi.

Ortalyq mýkopolısaharıdoz, mýkovıstsıdoz, Fabrı jáne Goshe aýrýlary boıynsha 37 patsıentti baqylaýǵa aldy.

Orfandyq aýrýlar ortalyǵynyń medıtsınalyq úılestirýshisi, professor, medıtsına ǵylymdarynyń kandıdaty, joǵary sanattaǵy revmatolog dáriger, Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI jetekshi konsýltanty Olga Mashkýnovanyń aıtýynsha, 3 jyl buryn elimizde tuńǵysh ret Fabrı aýrýynyń alǵashqy jaǵdaıy tirkelgen.

«Biz Qazaqstanda tuńǵysh ret qannyń qurǵaq daǵy ádisimen orfandyq aýrýlardyń genetıkalyq dıagnostıkasyn engizdik jáne tuńǵysh ret ornyn basýshy fermenttik terapııany júrgize bastadyq», - dedi Olga Mashkýnova.

Sonymen qatar, ol atalǵan aýralardyń neden paıda bolatynyn tilge tıek etti.

«Orfandyq aýrýlar kóbine týystyq nekeden, aýyr metaldardyń, ýyttylyǵy joǵary zattardyń (dıoksınder, benzopıren) áserinen, júktilik kezinde qabyldaǵan keıbir dáriler, esirtki, alkogol ishimdikteri, vırýstyq aýrýlardan týyndaıdy», - deıdi dáriger.

Orfandyq aýrýlardyń úılestirý ortalyǵynyń basshysy, endokrınolog dáriger Rashıd Qaraevtyń aıtýynsha, 2021 jylǵy 1 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha 40 myńnan astam patsıent dıspanserlik esepte tur. 67% quraıtyn olardyń 27 myńnan astamy 18 jáne odan joǵary jastaǵy patsıentter. Olar elimizdiń barlyq óńirindegi beıindi mamandarda baqylaýǵa alynǵan.

Nur-Sultan qalasynda sırek kezdesetin aýrýlarǵa shaldyqqan 2501 patsıent bar, olardyń 72% - eresekter. Al Almaty qalasynda – 5307 tirkelgen. Olardyń 76% - 18 jáne odan joǵary jastaǵy patsıentter.

Orfandyq aýrýlar ortalyǵy sırek kezdesetin aýrýlardyń dıagnostıkasyn ǵana emes, terapııasyn da jaqsartyp jatyr.

«2010 jyldan bastap qoldanylyp kele jatqan ornyn basýshy fermenttik terapııamen, respýblıkalyq bıýdjetten baǵasy qymbat dárilik zattarmen qamtamasyz etýdiń arqasynda patsıentterdiń jaǵdaıy jaqsarǵandyǵy baıqalady. Ómirlik qajetti terapııany júrgizý patsıentterdiń ómir súrý uzaqtyǵyn arttyrýǵa, sımptomdardyń paıda bolýyn azaıtýǵa jáne ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan», - deıdi Rashıd Qaraev.

Orfandyq aýrýlar ortalyǵy jalpy tájirıbe dárigerleri, terapevter, meıirgerler úshin sırek aýrýlarǵa shaldyqqan naýqastardy erte anyqtaý, dıagnostıkalaý jáne emdeý boıynsha memlekettik úlgidegi biliktilikti arttyrý sertıfıkattaryn bere otyryp, toqsan saıynǵy kýrstar ótkizýdi josparlap otyr.


Avtor Alma Muqanova
Basty sózder: Qoǵam, Medıtsına, Almaty, Aımaq,
Joǵary qaraı