Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Nur-Sultanda Ábý Nasyr ál-Farabıge eskertkish qoıyldy

2021 jyldyń 30 qarasha 2021 12:10

NUR-SULTAN. QazAqparat – Elordada Ábý Nasyr ál-Farabı atyndaǵy oqýshylar saraıynyń aldynda Ábý Nasyr ál-Farabıge eskertkish ornatyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Ǵulama músini qola men granıtten jasalǵan, onyń bıiktigi – 9,5 metr. Avtorlyq top quramynda músinshiler – A. Búrkitbaev, D. Sarbasov, Q. Begýlıev, A. Toqbaev jáne D. Úsenbaev bar.




Eskertkishtiń ashylýyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaev arnaıy qatysty.

«Qurmetti zııaly qaýym! Uly oıshyl ǵulama, Arıstotelden keıingi ǵalamdaǵy ekinshi ustaz atanǵan ál-Farabı – bizdiń ǵana emes, tutas adamzattyń baǵyna bitken tulǵa. Ǵylymnyń san salasyn jetik meńgergen fılosof metafızıka, epıstemologııa, estetologııa, etıka, fızıka, astrologııa, psıhologııa men mýzyka salalarynyń teorııalyq negizin qalaǵan entsıklopedııashy ǵalym. Onyń jazǵan eńbekteri 10-ǵasyrdan búginge deıin mańyzdylyǵyn joıǵan joq. ál-Farabı ortaǵasyrlyq aǵartý kezeńindegi Shyǵys pen Batystaǵy aqyl-oı alyptarynyń biri ári eńbekteri búkil álemge taraǵan oıshyl», - dedi Memlekettik hatshy eskertkishtiń saltanatty ashylýynda.




Onyń aıtýynsha, QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy óziniń «Uly dalanyń 7 qyry» áıgili ǵulama ǵalymnyń tulǵasy men murasyna laıyqty baǵa bergen. Al Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen ótken 2020 jyly – ál-Farabıdiń 1150 jyldyq mereıtoıy keń kólemde atalyp ótti.

«Ataqty jazýshy Frederık Starr «Umytylǵan ulylyq» kitabynda ál-Farabıdiń qyzyǵýshylyq aıasy keń bolǵanyn, sol arqyly ǵylymdardy tolyǵymen jiktep, árbiriniń shekarasyn syzyp, bilimniń barlyq salasy úshin myqty negiz jasaǵan Islamdaǵy birinshi tulǵa dep ataǵan. Sondaı-aq, kórnekti ǵalym Ibn Hallıkan da ǵylymda eshkim bul kisiniń dárejesine deıin kóterilgen emes dep jazǵan eken. Osy rette ál-Farabı atamyzdy týǵan topyraǵymen qaıta qaýyshtyryp, týǵan el úlesinde qalýǵa zor eńbek sińirgen qazaq ǵalymy Aqjan ál-Mashanıdi de eske alýymyz oryndy dep esepteımin. Baba eńbekterin álemniń barlyq muraǵatrary men kitaphanalarynan izdestirip, 1971 jyly Máskeýde ótken ıÝNESKO-nyń onynshy kongresinde ál-Mashanı bastaǵan ǵalymdar qazaq dalasynda dúnıege kelgenin dáleldep shyqty», - deıdi Q. Kósherbaev.




Sondaı-aq, Memlekettik hatshy ál-Farabıdiń saıası-áleýmettik traktattarynda jazylǵan baqytty, qaıyrymdy jáne meıirimdi adamdar sıpattamasy hakim Abaıdyń «Tolyq adam» kontseptsııasymen úndes ekenin atap ótti. «Aqyl-oı men bilim – adamzattyń eń joǵary izgiligi. Bilimsiz adamgershilik molaımaıdy, ǵylym men tárbıe úshtasqanda rýhanı saýattylyqqa ǵana jol ashylady» dep jazady ál-Farabı. Abaıdaǵy «Tolyq adam» da – rýhanı jetilgen, kemeline kelgen adam.

«Adamzat balasy osy ýaqytqa deıin túrli kezeńdi bastan keshirýde. Aǵartý isi, bilim men ǵylym damýy sharyqtap baryp, qaıta quldyraýǵa ketken kezeńder de boldy. Qazir biz jańa ǵasyr basynda jańa shaqyrýlar aldynda turmyz. Táýelsiz Qazaqstannyń jastary jańa kózqarastaǵy oıy ozyq, sanasy tereń, azat rýhty bolýy kerek.

Qadirmendi qaýym! Búginde Táýelsizdiktiń arqasynda baba murasyn jańǵyrtyp, esimin urpaq sanasynda máńgi qaldyrýda biraz jumys atqarylyp jatyr. Uly fılosof atyndaǵy ulttyq ýnıversıtet, oqý oryndary, eskertkishter men kósheler bar. Ǵylymı-tehnıka salasyndaǵy eń joǵary marapat – ál-Farabı atyndaǵy memleket syılyǵy taǵaıyndaldy. Endi búgin biz sizdermen birge elimizdiń rýhanı ómirindegi, Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy qarsańyndaǵy mańyzdy oqıǵalardyń biri – uly oıshyl, ustaz, ǵalym Ábý Nasyr ál-Farabıge arnalǵan elordadaǵy eskertkishtiń ashylýynda turmyz. Bul ultynyń uly ulyna kórsetken qurmetiniń bir parasy. Jobany júzege asyrǵan Nur-Sultan qalasynyń ákimdigine jáne Aıdos Búrkitbaev bastaǵan avtorlar men músinshilerge alǵys bildiremiz. Bul eskertkish ǵulama atyn ıelengen Oqýshylar saraıyna keletin jas jetkinshekterdiń júreginde sáýle jaǵyp, oı-sanasyn oıatatyn zerdege aınalsyn dep tilek aıtamyz», - dedi Qyrymbek Kósherbaev.




















Joǵary qaraı