Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Medıtsınada jasandy ıntellekt keńinen qoldanyla bastady- dáriger

2021 jyldyń 16 qazan 2021 11:48

ALMATY. QazAqparat - Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasynyń damý deńgeıi qandaı, bul jaıynda? QazAqparat tilshisine Almaty qalasynyń №7 qalalyq klınıkalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri, professor Manas Ramazanov aıtyp berdi.

- Manas Embergenuly, sońǵy jyldary Sizdiń aýrýhanańyzda qandaı jańalyqtar engizildi?

- Bizdiń klınıkada 40 qurylymdyq bólimshe bar, medıtsınanyń 15 beıini boıynsha medıtsınalyq kómek kórsetemiz. Belgili bir beıinder boıynsha klınıka halyqqa monopolııalyq túrde joǵary mamandandyrylǵan medıtsınalyq kómek kórsetedi. Bizdiń klınıka Almaty qalasy boıynsha gematologııa, endokrınologııa, nefrologııa beıinderi boıynsha mamandandyrylǵan medıtsınalyq kómek kórsetetin jalǵyz medıtsınalyq uıym. Ashylǵan sátten bastap «jetinshi» tynymsyz jumys istep keledi, non-stop, 24/7 rejıminde, Almaty qalasynyń turǵyndaryna jáne respýblıkanyń barlyq óńirlerinen kelgen patsıentterge shuǵyl, josparly, statsıonarlyq, statsıonardy almastyratyn, konsýltatsııalyq-dıagnostıkalyq jáne ambýlatorııalyq-emhanalyq medıtsınalyq kómektiń tolyq spektrin kórsetedi. Emdeýge jatqyzý bıýrosy portaly arqyly elimizdiń kez kelgen túkpirinen kelgen azamat medıtsınalyq kórsetimderge saı, josparly túrde bizge emdeýge jatqyzylýy múmkin. Naýqastardyń 80% - dan astamy jedel járdemmen jetkiziledi, keıbir beıinder boıynsha shuǵyl kómek 95% - ǵa jetedi. №7 QKA eń kúrdeli jaraqattardan, hırýrgııalyq patologııadan zardap shekkenderge, qan aınalymy júıesi aýrýlary bar patsıentterge jedel kómek kórsetedi. № 7 QKA-nyń quramyndaǵy emhana tirkeýde turǵan 28 myńǵa jýyq turǵynǵa medıtsınalyq qyzmet kórsetedi.
Neırohırýrgııalyq 5 bólimsheniń bazasynda,120 tósek-oryndyq Neırohırýrgııalyq qyzmet jumys isteıdi, bul salany damytýǵa barynsha ynta qoıamyz, bul bizdiń aıryqsha maqtanyshymyzdyń máni bolyp tabylady. Bul bólimsheler qalalyq neırohırýrgııalyq ortalyqqa biriktirilgen, onda medıtsınalyq qyzmetterdiń barlyq spektri kórsetiledi – bul neırojaraqattar, bas jáne julyn mıynyń jaraqattary, bas mıy isikteriniń hırýrgııasy jáne taǵy basqalary.Tamyrly neırohırýrgııa bólimshesinde arnaıy apparat – angıograftardy paıdalana otyryp, bas mıy tamyrlarynyń aýrýlary men zaqymdanýlary kezinde ınvazıvti emes kómek kórsetiledi.
Neırojaraqattar bólimshesinde túrli genezdegi jaraqattar boıynsha emdeý júrgiziledi-bul jol-kólik oqıǵasy, óndiristik jaraqattar, krımınogendik sıpattaǵy jaraqattar jáne basqalar.
- Meniń túsingenim,neırohırýrgııalyq operatsııalar kezinde ınnovatsııalyq ádister qoldanylady ma?
– Iá, árıne, bizdiń neırohırýrgııalyq qyzmetimiz úzdik álemdik standarttarǵa saı keletin medıtsınasy damyǵan eldermen teń. Neırohırýrgtar medıtsınada ınnovatsııany sátti qoldanady jáne bizdiń patsıentterge kúrdeli operatsııalar jasaý úshin shetelge barýdyń qajeti joq. Mysal retinde osyndaı hırýrgııalyq aralasýdyń birneshe túrin keltireıik. Mıdyń belgili bir bólikterinde jumys jasaǵanda, neırohırýrg mıdyń bir nemese basqa aımaǵyna áser etýi kerek bolǵan kezde, patsıent sanada bolýy tıis. Sondaı-aq, hırýrg mıdyń saý bólikterine áser etpeı, alyp tastaý nemese oǵan manıpýlıatsııa júrgizý, qajet aımaq boıynsha júrip jatqan kezde neıronavıgatsııany paıdalana otyryp jasalatyn operatsııalar. Stereotaksıs kómegimen sozylmaly aýyrsyný kezindegi operatsııalar. ıAǵnı, mıdyń tamyrlarynda da, júıke ushtarynda da mıkroskopııalyq tehnıkany qoldaný arqyly júrgiziletin operatsııalar. Bul zergerlik jumys, sondyqtan mı men julyn qurylymdarynda, qan tamyrlarynda mıkroskoptardy qoldaný arqyly operatsııa jasalady.
Bizdiń neırohırýrgııalyq ortalyq basqa sheteldik klınıkalarmen tyǵyz baılanys ornatqan. Birinshiden, bul Máskeýdegi N.N. Býrdenko atyndaǵy neırohırýrgııa ortalyǵy, Baltyq, Túrkııa, Koreıa jáne Batys Eýropadaǵy basqa da iri ortalyqtar. Bizdiń neırohırýrgııalyq ortalyqtyń qyzmetkerleri shetelge shyǵý arqyly da, vebınarlar, master-klastar túrinde de onlaın-formatta únemi oqýdan ótedi. Qazir pandemııa dáýirinde baılanys telemedıtsına arqyly júrýde. Qolaıly kezeńderde bizge basqa sheteldik ortalyqtardan mamandar keledi, olar sol jerde sheberlik sabaqtaryn ótkizedi, bilimderi men sheberlikterimen bólisedi, ózara tájirıbe almasady.
№7 QKA-da eki neıroınsýlttik bólimshe jumys isteıdi. Bul úshinshi deńgeıdegi ınsýlt ortalyǵy. Eger Almaty qalasynyń medıtsınalyq uıymdarynda 150 – ge jýyq ınsýlt tósek - oryndary bolsa, olardyń 70-i bizde ornalasqan. Ókinishke oraı, ınsýlt, mı qan aınalymynyń jedel buzylýy búginde ólim men joǵary múgedektiktiń negizgi sebepteriniń biri bolyp tabylady. Patsıentterdiń osy sanatyna kómek kórsetý, mundaı patsıentterdi qalypty ómirge qaıtarý múmkindigimen erte ońaltý – búkil álemdegi barlyq medıtsına qyzmetkerleriniń ózekti máselesi. Ókinishke oraı, ınsýlt qazir jasarýda. Munyń sebebi-stress, depressııa, otyryqshy ómir salty, jaman ádetterdiń bolýy, artyq salmaq jáne basqa da faktorlar.





Bizdiń ortalyqta neırohırýrg, sondaı-aq ınsýlt mamany sertıfıkattary bar mamandar jumys isteıdi, olar mı tamyrlary boıynsha arnaıy biliktilik alǵan mamandar. Olar angıografty qoldana otyryp, kúrdeli operatsııalardy jasaıdy, bas súıegin ashpaıdy, biraq arnaıy manıpýlıatorlar arqyly olar ózgeristerge ushyraǵan qan tamyrlarynyń aýmaǵynda tańdamaly jumys isteıdi. Mysaly, anevrızma, arterııalyq-kóktamyrlyq aqaýlar, tamyrlardyń jarylýy. Arnaıy plombalaý materıaldaryn paıdalana otyryp, klıps plombalaý, osy tamyrlarǵa lıgerleý júrgiziledi. Qan tamyrlarynyń tarylýy bolǵan kezde-stentter ornatylady, ıshemııalyq ınsýlt kezinde qan uıyǵyshtary joıylady. Bundaı kúrdeli operatsııalardy tek biliktiligi joǵary, jan-jaqty mamandar ǵana jasaı alady. Mundaı operatsııalardan keıin patsıentterdiń ońalýy tezirek.
- Ótken jyldan bastap aýrýhanada jasandy ıntellekt qoldanyla bastady. Aıtyńyzshy, Siz ony qalaı qoldanasyz?
- Iá, biz ony elimizde birinshi bolyp ótken jyldan bastap paıdalana bastadyq. Jasandy ıntellekt ınsýltti ýaqytynda dıagnoz qoıýǵa, onyń tereńdigin, zaqymdaný dárejesin anyqtaýǵa múmkindik beredi. Keıde mıda adamnyń kózine kórinbeıtin ózgerister bolady. ıAǵnı, kompıýterdiń sýretin nemese MRT sýretin kórgende, biz barlyq ózgeristerdi nemese buzýshylyqtardy kóre almaımyz, óıtkeni adamnyń kózi buǵan qabiletti emes. Jasandy ıntellekt-bul aýrýdyń basynda mı tamyrlary men onyń qurylymyndaǵy ózgeristerdi anyqtaıtyn arnaıy baǵdarlama. Bul baǵdarlama dárigerge ýaqtyly durys dıagnoz qoıýǵa, operatsııanyń taktıkasy men durys tańdaýyn anyqtaýǵa kómektesedi.
Klınıkanyń kardıologııa bólimshesinde jiti ınfarkty, jiti koronarlyq sındromdy emdeý jáne t.b. úshin medıtsınalyq kómek kórsetiledi. Bul bólimshede ınterventsııalyq hırýrgııa jáne arıtmologııa bólimi bar, onyń mamandary júrek yrǵaǵynyń buzylýymen aınalysady. Bul operatsııalarda angıograf qoldanylady.Arnaıy quraldarmen bizdiń mamandar júrek tamyrlaryna radıaldy nemese femoraldy arterııalar arqyly ótedi jáne buryn bolǵan ınfarkt emdeledi nemese jańa ınfarkttyń aldyn alady. Júrek yrǵaǵynyń buzylýy úshin arnaıy jabdyq qoldanylady. Bul buzylýlar ár túrli elektrokardıostımýlıatorlardy ornatýdan bastap, qalypty yrǵaqqa jaýap beretin júrek túıinderine aralasýǵa deıin az ınvazıvti operatsııa ádisterimen emdeledi. Ár túrli genezdegi arıtmııa, jiti koronarlyq sındrom, mıokard ınfarktisi- bul operatsııalar jıi jasalatyn aýrýlar. Bizde jylyna 1500-den 2 myńǵa deıin osyndaı operatsııalar jasalady.





- Bul bólimsheler, meniń túsinýimshe, zamanaýı ınnovatsııalyq apparattarmen jabdyqtalǵan. Basqa korpýstardaǵy patsıentter eskirgen jabdyqty paıdalana ma?
– Sońǵy 3-4 jyldyń ishinde bizdiń klınıka óte qýatty jabdyqtaldy. Bul jerde qala ákimdiginiń orasan eńbegin atap ótýimiz kerek. Jyl saıyn 2-2, 5 mıllıard teńgege jabdyqtar satyp alyndy jáne ornatyldy. Bul kompıýterlik tomograftar, magnıtti-rezonansty tomograftar, saraptamalyq klastaǵy ártúrli ýltradybystyq jabdyqtar, zerthanalyq taldaýyshtar, reanımatsııalyq bólimshelerde qajet medıtsınalyq tehnıka – S-doǵalar dep atalatyn portatıvti arnaıy rentgen apparattary, elektrokoagýlıatorlar, bul qandaı da bir organda-mıǵa da, ishki organdarǵa da qansyz operatsııalardy oryndaýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, bizde eki bólimshe bar – travmatologııa (polıtravma) jáne ortohırýrgııa. Munda býyndardy endoprotezdeý júzege asyrylady – tize, ıyq, jambas, ártúrli patologııalary bar túrli operatsııalar. Sonymen qatar, barlyq ınnovatsııalyq ádister qoldanylady – bul ortopedııalyq qurylymdar, tirek-qımyl júıesin tolyǵymen qalpyna keltirýge múmkindik beretin arnaıy medıtsınalyq ónimder. Ásirese jambas súıekteriniń, omyrtqanyń zaqymdalýymen, polıtravmalarmen, kúıik jaraqattarymen, sondaı-aq ártúrli krımınogendik sıpattaǵy jaraqattarmen, Júıke-tamyr baılamdarynyń zaqymdalýymen jáne t.b. Eger buryn ampýtatsııalyq hırýrgııa jıi qoldanylsa, zaqymdalǵan aımaq alynyp tastalsa,qazir deneni saqtaıtyn operatsııalar. Ol úshin aldymen qan tamyrlaryn, nervterdi qalpyna keltirý kerek, sodan keıin qalpyna keltirý jaraqattaryn júrgizý kerek.
Úsh hırýrgııalyq bólimshe ish qýysy, keýde, zár shyǵarý joldarymen, búırektermen, qýyqpen baılanysty ýrologııalyq patologııalar úshin josparly jáne shuǵyl kómek kórsetedi. Eki gınekologııalyq bólim patsıentterdiń áıelder kontıngentine hırýrgııalyq jáne basqa da medıtsınalyq kómek túrleriniń tolyq spektrin kórsetedi.
Endokrınologııalyq ortalyq jumys isteıdi, onda endokrındik bezderdiń aýrýlary bar naýqastar emdeledi – qalqansha bezi, uıqy bezi, búırek ústi bezi jáne basqalary.
Іri gematologııalyq ortalyq jumys isteıdi, onda qan aýrýlary bar, anemııadan bastap onkologııalyq aýrýlarǵa deıingi patsıentterge kómek kórsetiledi.
Operatsııany oryndaý-bul shaıqastyń jartysy, durys anestezııalap, odan ári naýqastardy ońaltýyńyz kerek. Ol úshin qaladaǵy eń iri Anestezıologııa jáne reanımatsııa bólimshesi bar, onda tek hırýrgııalyq kómek ǵana emes, sonymen qatar aýyr haldegi naýqastarǵa qarqyndy terapııalyq kómek kórsetiledi.
- Aýrýhanada zerthanalyq-dıagnostıkalyq jabdyqtar jańartyldy ma?
- Sapaly medıtsınalyq kómektiń barlyq kólemin kórsetý úshin, árıne, qýatty Klınıkalyq-zerthanalyq jáne aspaptyq-apparattyq dıagnostıka bolýy mańyzdy. Ol úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Joǵaryda aıtqanymdaı, búginde bizde úsh kompıýterlik tomograf, MRT apparattary bar. Jyl sońyna deıin taǵy bir MRT apparaty keledi. Bizdiń klınıkalyq-dıagnostıkalyq zerthanamyzda zerthanalyq zertteýlerdiń barlyq túrleri, bakterıologııalyq zertteýlerge deıingi taldaýlardyń barlyq spektri oryndalady. Bizde ýltradybystyq jabdyqtardyń barlyq spektri bar. Endoskopııalyq qurylǵylar sııaqty qosymsha quraldar, júrek patologııasyn anyqtaıtyn arnaıy qurylǵylar, ıaǵnı qan qysymyn kúndelikti baqylaý apparattary, Holter dep atalatyn qurylǵylar, klınıkada rentgen jabdyqtary bar. Operatsııa jaǵdaıynda dıagnostıkalyq sátterdi naqtylaý qajet bolǵan kezde portatıvti bolýy múmkin jabdyq bar.





Klınıkada nefrologııalyq ortalyq, iri gemodıalız ortalyǵy jumys isteıdi. ıAǵnı, búırek patologııasy bar barlyq patsıentter, sonyń ishinde «jasandy búırek» apparatyn qajet etetin búırek jetkiliksizdiginiń sońǵy satysy bar naýqastar bizde shoǵyrlanǵan.
№7 QKA medıtsına salasynda jańa ázirlemeler men ınnovatsııalardy engizý boıynsha aldyńǵy qatarly medıtsınalyq uıym bolyp tabylady. QR DSM aldyńǵy qatarly ıdeıalaryn, bastamalaryn, reformalary men sheshimderin iske asyrýdyń bastaýshysy bolyp tabylady. Aıta ketý kerek, qazir medıtsına salasyna tsıfrlandyrý belsendi túrde engizilýde.
Klınıka koronavırýstyq ınfektsııamen kúreste erekshe ról atqardy jáne úlken úles qosty. 2020-2021 jj. pandemııaǵa, Almaty qalasynyń kóptegen medıtsınalyq uıymdary ınfektsııalyq gospıtaldarǵa qaıta beıimdelgen kezde, №7 QKB barlyq beıindegi, onyń ishinde koronavırýstyq ınfektsııasy bar patsıentterdiń úlken aǵynyn qabyldaı otyryp, úlken júktememen jumys istedi jáne jumysyn jalǵastyrýda.
№7 QKA elimizdiń ártúrli klınıkalary men ǵylymı ortalyqtarynda jumys isteıtin joǵary bilikti dárigerlerdiń tutas býynyn tárbıeledi.
Bizdiń klınıka el Táýelsizdiginiń qurdasy ekenin atap ótkim keledi. Bıyl Qazaqstan Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyn atap ótedi jáne bizdiń ujym aýrýhananyń qurylǵanyna 30 jyl tolýyn atap ótedi. Jetinshi qalalyq aýrýhana 1991 jyldyń kúzinde QR Tuńǵysh Prezıdenti, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı qatysýymen saltanatty túrde ashyldy. Osy 30 jyl ishinde 2 mıllıonnan astam naýqasqa kómek kórsetildi. Jylyna bizdiń klınıkaǵa 85-90 myńnan 100 myńǵa deıin adam habarlasady. Aýrýhanaǵa jatqyzý 25 myńnan bastalady, patsıentterdiń tórtten bir bóligi.
Bizdiń mamandar osyndaı aýyr naýqastardy aıaqtaryna qoıady, olar tipti bir jerde bas tartady. Biz úlken ottegi stantsııasyn ornattyq. Qazir ár tósekke ottegi, syǵylǵan gaz, vakýým bar konsol jasaldy. ıAǵnı, tolyq ottektendirý júrgizildi. Medıtsınalyq qaldyqtardy kádege jaratý úshin arnaıy kádege jaratý modýli salyndy. Trıaj júıesiniń qaǵıdalaryn, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq normalardy saqtaý úshin barlyq zamanaýı talaptarǵa jaýap beretin qabyldaý bólimshesiniń jańa korpýsy salynýda. Biz bolashaqqa senimmen qaraımyz. Alar asýlar áli alda. Olardyń bári oryndalady dep úmitteneıik.
- Áńgimeńizge rahmet!
Avtor Alma Muqanova
Basty sózder: Medıtsına,
Joǵary qaraı