Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Qazaqstan Prezıdenti ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysyna qatysty

2021 jyldyń 17 qyrkúıek 2021 14:30

DÝShANBE. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysyna qatysty, dep habarlaıdy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.

Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde dásúrli qonaqjaılylyǵy men Sammıtti joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany úshin Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmonǵa rızashylyǵyn bildirdi, sondaı-aq, Úndistan Premer-Mınıstri Narendra Modıdi týǵan kúnimen quttyqtady.

Memleket basshysy bıyl uıym úshin erekshe jyl ekenin jáne osydan jıyrma jyl buryn tarıhı qadam jasalǵanyn, ıaǵnı ShYU-ny qurý týraly Deklaratsııa qabyldanǵanyn atap ótti. Qazaqstan Prezıdenti HHІ ǵasyrdyń basynda negizi qalanǵan Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń eýrazııalyq keńistiktegi halyqtardyń qaýipsizdigi men ósip-órkendeý jolyndaǵy tıimdi yntymaqtastyqqa degen ujymdyq erik-jigerin búkil álemge tanytqanyn aıtty.

– Ortaq kúsh-jigerdiń arqasynda ShYU álemdegi tabysty ári bedeldi óńirlik birlestikke aınaldy. Atalǵan uıym jaýapkershilik turǵysynan zor demografııalyq, qarjylyq, shıkizat resýrstaryna, sondaı-aq, qýatty tehnologııalyq áleýetine súıenedi. Aýqymdy normatıvtik-quqyqtyq bazasy qalyptasyp, barlyq deńgeıdegi yqpaldastyqtyń tıimdi tetikteri jolǵa qoıylǵan. Uıymnyń halyqaralyq baılanystary jyldam keńeıip keledi. Úndistan men Pákistannyń qosylýy ShYU-nyń kúsheıýine yqpal etip, onyń jumysyna transeýrazııalyq sıpat bergeni sózsiz. Irandy tolyqqandy múshelikke qabyldaý rásiminiń bastalǵany týraly sheshim, sonymen qatar, Mysyr, Saýd Arabııasy jáne Qatar elderine dıalog boıynsha seriktester mártebesiniń usynylýy Uıymnyń Taıaý Shyǵystaǵy bedelin odan ári arttyra tústi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.




Memleket basshysynyń aıtýynsha, munyń bári «Shanhaı rýhy» yntymaqtastyǵynyń ózektiligin jáne biregeıligin naqtylaı túsedi.

– Bul – halyqtardyń «quqyq kúshtiniń jaǵynda» degendi joqqa shyǵaratyn, teńquqyqty yntymaqtastyqqa jáne jahandyq kún tártibindegi barlyq ózekti másele boıynsha tıimdi yqpaldastyqqa negizdelgen ujymdyq rýh. Birlikti kózdeıtin osy rýh damýdyń túrli modelindegi jáne álemdegi ahýalǵa qatysty negizgi máseleler jóninde ártúrli kózqaras ustanatyn elderdi uıystyrady. Sonymen qatar, ol ortaq ıgilik úshin birlese jumys isteýge, halyqtardyń tarıhı jáne saıası dástúrine, olardyń turmys-salty men mentalıtetine qaramastan, jasandy standarttar men krıterıılerdi tyqpalaýǵa qarsy shyǵýǵa múmkindik beredi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev ShYU árdaıym ashyq ári transparentti qurylym bolyp qala beredi dep sanaıdy. Onyń qyzmeti ózge elderdiń múddesine qarsy baǵyttalmaǵan. Qazirgi ýaqytta Uıym damýdyń múlde jańa kezeńine aıaq basqaly otyr. Bul qadam halyqaralyq júıeniń aýqymdy ózgeristerimen tuspa-tus keledi.

– Álemdegi destrýktıvti úderister koronavırýs pandemııasy bastalǵaly beri kúsheıe tústi. Bul jer sharyndaǵy adamdardyń densaýlyǵyna ǵana emes, sondaı-aq, álemdik ekonomıkalyq jáne saıası júıeniń negizine zııanyn tıgizdi. Aýǵanstandaǵy kezekti jaǵdaı kóptegen eldi, eń aldymen, kórshiles memleketterdi jańa syn-qaterlermen betpe-bet qaldyryp, óńirdegi ahýaldy birden ózgertip jiberdi. Mundaı jaǵdaıda biz jahandyq ózgeristerge jaqsylap daıyndalýymyz kerek, – dedi Memleket basshysy.




Qazaqstan Prezıdenti ShYU-ǵa múshe memleketter yntymaqtastyǵynyń mańyzdy baǵyttary jóninde óz oı-pikirin ortaǵa saldy. Onyń pikirinshe, qazirgi kezde óńirlik qaýipsizdik máselesi óte ózekti bolyp otyr.

– Bul sala boıynsha oń nátıjelerge qol jetkizilgeni qýanyshty jáıt. ShYU-ǵa múshe memleketter yntymaqtastyǵynyń terrorızmge, separatızmge jáne ekstremızmge qarsy is-qımyldar jónindegi 2022-2024 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy – sonyń aıqyn dáleli. Atalǵan baǵdarlamany búgin bekitemiz. Sonymen qatar terrorızm men ekstremızmdi qarjylandyrýshy zańsyz esirtki aınalymy men esirtki bıznesine qarsy tıimdi kúres júrgizý úshin birlesken is-qımyldardy jalǵastyrýǵa daıynbyz. Sońǵy jyldary kıberqaýipsizdik máselesi aldyńǵy orynǵa shyqty. Aqparattyq qaýipsizdik jónindegi ShYU Ortalyǵynyń tezirek qurylýy mańyzdy máselelerge tolyq jaýap beredi jáne Uıymnyń aqparattyq keńistiginiń qorǵalýyn kúsheıte túsedi. Ekonomıkalyq saladaǵy transulttyq qylmystar ótkir problema bolyp tabylady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy búkil álemde jáne Dýshanbedegi sammıt alańdarynda keńinen talqylanyp jatqan aýǵan máselesine arnaıy toqtaldy.

– Qazaqstan bolashaq Aýǵanstandy óz ishinde jáne kórshiles eldermen, shyn máninde, beıbit ómir súretin táýelsiz ári birtutas memleket bolady dep sanaıdy. Taǵdyrdyń tálkegine túsken osyndaı tarıhı sátte kópultty Aýǵanstan halqy shekten tys qıynshylyqtarmen betpe-bet qalmaýǵa tıis. Yqpaly zor ShYU bul elde beıbitshilik pen kelisimniń ústemdik qurýy úshin belsendi ról atqara alady jáne atqarýy qajet dep sanaımyn. Bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarǵanda ǵana qazirgi qaýipke qarsy kúreste óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz ete alamyz. Qazaqstan óz tarapynan destrýktıvti ıdeologııa aǵynynyń, esirtki tasymalynyń jáne Aýǵanstannan tys jerlerge baqylaýsyz kóshýdiń jolyn kesý úshin óńirlik seriktesterimizben aradaǵy yqpaldastyqty keńeıtedi, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń gýmanıtarlyq jáne ekonomıkalyq problemalardy bastan ótkerip otyrǵan Aýǵanstanǵa barynsha kómek kórsetýge daıyn ekenin aıtty.

– Qazaqstannyń ınfraqurylymdary men logıstıkalyq múmkindikterin eskere otyryp, Aýǵanstanǵa halyqaralyq kómek jetkizý úshin Almatyda ShYU-nyń gýmanıtarlyq «habyn» uıymdasyrýdy usynamyz. Bul qadam aımaqtaǵy ótkir máselelerdi sheshý isindegi bizdiń Uıymnyń rólin arttyrýǵa, sondaı-aq, BUU men basqa da halyqaralyq qurylymdardyń qyzmetine úılesimdi túrde atsalysýǵa yqpal etetinine senimdimin, – dedi Memleket basshysy.




Koronavırýspen kúres halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máselelerdiń biri bolyp qala beredi. Qazaqstan Prezıdenti ShYU boıynsha seriktesteri pandemııanyń eń aýyr kezeńinde ózara gýmanıtarlyq kómek kórsete otyryp, shyn máninde, izgiliktiń úlgisin kórsetkenin rızashylyqpen atap ótti.

– Halyqtyń jappaı ımmýnıtetin arttyrý arqyly ǵana pandemııany eńserý múmkin bolady. Sondyqtan BUU termınologııasyn qoldana otyryp, biz «keıbireýlerdi artta qaldyrýǵa» jol bere almaımyz. Bul rette Qazaqstan alǵashqy synaqtan ótken óziniń QazVac vaktsınasyn usynady. Klınıkalyq synaqtar onyń tıimdiligin dáleldedi. Biz atalǵan preparatty kórshi elderge gýmanıtarlyq kómek retinde tasymaldaı bastadyq. Sonymen qatar Qazaqstannyń Naruvax-C19 jáne Naruvax-C19/Nano ázirlemeleri COVID-19 indetine qarsy úmitker vaktsına retinde Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń reestrine engizildi. ShYU-ǵa múshe memleketterde vaktsınatsııa tólqujattaryn ózara taný rásiminiń jedeldetilýi jáne olardyń kópjaqty júıege biriktirilýi elderimiz bastan ótkerip otyrǵan qıyndyqtardy eńserýge septigin tıgizetinine senimdimin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, koronavırýs kezeńinen keıingi qalpyna keltirý úderisi ShYU keńistiginde saýda-ekonomıkalyq yqpaldastyq salasyndaǵy ahýaldy qaıta elekten ótkizýge múmkindik beredi.

– Másele aımaqaralyq yntymaqtastyqtyń keıbir kórsetkishterin qalpyna keltirýge qaraǵanda aýqymdyraq. Makroúrdisterdi taldap, qaýipterdi baǵalaý kerek jáne osynyń negizinde júıeli sheshimder qabyldaý qajet. Uıym Hatshylyǵyna ShYU-ǵa qarasty Ekonomıkalyq taldaý ortalyqtarynyń konsortsıýmymen birlesip, tıisti jumystardy júrgizýge jáne kelesi Sammıtke deıin oı-tujyrymdaryn ortaǵa salýǵa tapsyrma berýdi usynamyn. Kelisilgen birlesken ekonomıkalyq jobalardy tezirek júzege asyrýdyń biryńǵaı qarjylyq tetikterin tezirek iske qosýdy qamtamasyz etý mańyzdy dep sanaımyn. Ókinishke qaraı, onyń «turalap qalýy» Uıymǵa múshe elderdiń iskerlik ortalardaǵy bedeline aıtarlyqtaı nuqsan keltiredi, – dedi Prezıdent.




Memleket basshysy qor naryǵy men qarjy tehnologııasyn damytý jónindegi yqpaldastyqty mańyzdy ári perspektıvti baǵyt retinde atady. Ol ShYU-daǵy seriktesterin Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń áleýetin belsendi paıdalanýǵa shaqyrdy. Qazaqstan osy Ortalyq aıasynda ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyqtyń túrli formatyn usynady.

Qasym-Jomart Toqaev memleketter men úkimetterdiń basshylaryna pandemııa men naýryz aıynda Sýets kanalynda bolǵan oqıǵa teńiz arqyly júk tasymaldaýdyń strategııalyq turǵydan aqsaıtynyn kórsetip bergenin eske saldy. Osyndaı oqıǵalar transkontınentaldi qurlyqtyq baǵyttardyń, eń aldymen, «Jańa Jibek jolynyń» ońtaıly ekenin aıtarlyqtaı naqtylaı tústi.

– Biz kólik-tranzıttik artyqshylyǵymyzdy tolyq iske asyrýǵa kedergi keltiretin birqatar máseleni birlesip sheshýimiz kerek. Eń aldymen, ShYU-ǵa múshe elderdiń kólik ınfraqurylymynyń damý deńgeıleriniń aıtarlyqtaı aıyrmashylyǵy týraly sóz qozǵap otyrmyz. Sondyqtan, múshe memleketterdiń ekonomıkalyq múddelerin tolyq eskerý negizinde ulttyq ınfraqurylymdyq strategııalardyń pragmatıkalyq sınergııasy ortaq múddelerge saı keler edi. Tótenshe jaǵdaılar kezinde kólikterdiń turaqty jumysyn qamtamasyz etetin yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylý bul baǵyttaǵy mańyzdy qadam bolady, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent álemdik ekonomıkanyń «jasyl jolaqqa» túsýi júıequraýshy faktorǵa aınalyp otyrǵanyn atap ótti. Turaqty damý jáne qorshaǵan ortany qorǵaý máseleleri Uıymǵa múshe memlekettermen qatar barlyq eldiń basty nazarynda tur.




Qazaqstan ShYU-nyń keıinge qaldyrmaı, birlese sheshýdi qajet etetin ekologııalyq problemalarǵa qatysty reestrin jedel túrde bekitýdi jaqtaıdy. Sondaı-aq, resýrstardy únemdeıtin ári ekologııalyq turǵydan taza tehnologııalardy keńinen engizý maqsatynda ShYU-nyń «Jasyl beldeý» baǵdarlamasyna qol qoıýdy qoldaıdy.

– Bizge Eýrazııadaǵy «úlken oıyndar» qajet emes, barshaǵa beıbit, qaýipsiz jáne turaqty bolashaq qalyptastyrý maqsatynda zor serpilis kerek. Bul úshin memleketterimizdiń tájirıbe, mehanızm, ınfraqurylym boıynsha múmkinshiligi jetedi. Eń bastysy, seriktestikti nyǵaıtýǵa jáne bir-birin qoldaýǵa degen ortaq nıet bar. Bizdiń ortaq maqsatymyz – ShYU keńistigin turaqty, ekonomıkalyq jaǵynan damyǵan jáne órkendegen makroóńirge aınaldyrý, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy sóziniń sońynda Tájikstannyń jarǵydaǵy maqsattardy júzege asyrý jáne Uıym qyzmetiniń tıimdiligin arttyrý úshin atqarǵan jemisti jumysyn atap ótti. Sondaı-aq Qasym-Jomart Toqaev Ózbekstannyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵynyń bastalýymen Prezıdent Shavkat Mırzıeevti quttyqtap, ózbek áriptesteriniń osy jaýapty mıssııany tabysty atqarýyna tilektestik bildirdi.














Joǵary qaraı