Aýa raıy
Astana -3 °S
Almaty 2 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Dos Kóshim: Memlekettik til týraly jańa zań qajet

2020 jyldyń 25 qyrkúıek 2020 17:05

NUR-SULTAN. QazAqparat - Memlekettik til týraly jańa zań qajet. Bul týraly «Til tutastyǵy - el tutastyǵy» atty onlaın-konferentsııasynda qoǵam qaıratkeri Dos Kóshim aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.


«Jumysymnyń bir baǵyty - orys tildi azamattarǵa qazirgi jaǵdaıdy túsindirý. Onyń sebebi shyndyǵyna kelgende olar qazirgi qazaq tiliniń jaǵdaıyn, qandaı problemasy bar ekendigin múldem bilmeıdi. Olar termınderdi múldem túsinbeıdi. Belgili bir uǵymdardy olar basqasha, qazaq tildiler basqasha túsinedi eken. 180-nen astam kezdesý ótkizgende óz kózimizben kórdik. Kerek deseńizder resmı til, memlekettik til, tildik dıskrımınatsııa, qostildilik degenge olardyń ózderinshe uǵymy bar. Olar - ózinshe bir álem. Bizde qazir qoǵam tildik belgige qaraı qazaq tildi qoǵam, orys tildi qoǵam bolyp ekige bólinip ketken sııaqty. Áńgime bizdiń árqaısymyzdyń gazet-jýrnaldy oqýymyz nemese telearnadan habar kórýimizde emes. Áńgime ómirde bolyp jatqan túrli qubylystarǵa kózqarasymyzdyń ózgesheliginde», - dedi qoǵam qaıratkeri.

Onyń aıtýynsha, sondyqtan da orystildi azamattarǵa túsindirý jumystaryn júrgizý qajet.

«Sol jerde pikirtalas, qyzyqty suraqtar qoıylady. Olarǵa túsindire otyryp, búkil aýdıtorııany qazaq tiline degen pozıtıvti kózqarasqa alyp kelýge bolady. Bul qarapaıym azamattarǵa, ásirese jastarǵa óte kerekti baǵyt. Sodan keıin ultaralyq til degenge abaı bolaıyqshy. Jalpy ultaralyq til degende eki túrli túsinik bar. Birinshiden, ıá Qasym-Jomart Toqaev «qazaq tilin ultaralyq til deńgeıine alyp keleıik» degende qazaqstandyqtyń bári qazaq tilinde sóıleýdi barlyq jerde qoldansyn degen oımen aıtty. Biraq, ultaralyq til degenniń zańdyq negizi bar. Zańdyq túrdegi termın retinde qoldanylady. 1998 jylǵy «Til týraly» zańnyń 2-babynda bylaı jazylǵan: «Qazaqstandaǵy ultaralyq qatynas tili - orys tili». Sol qazir kóp adamnyń mıynda qalyp qoıypty. Esh ýaqytta ultaralyq til zańmen belgilenbeıdi, zańmen anyqtalmaıdy. Bul adam quqyǵynyń buzylýy», - dedi Dos Kóshim.

Qoǵam qaıratkeriniń atap ótýinshe, elimizde memlekettik til týraly jańa zań kerek.

«Ol zań solqyldaq emes, naqty bolýy kerek. Ol qajettilik týdyratyn zań bolýy tıis. Tilge qajettilik týdyrmasa, ony eshkim úırenbeıdi, kóńil bólmeıdi. Al qajettilikti zań arqyly týdyrýymyz kerek. Zańnyń ishinde belgili bir talaptar, jazalar bolýy qajet», - dedi ol.



Foto: abai.kz


Avtor Marlan Jıembaı
Basty sózder: Qoǵam,
Joǵary qaraı