Aýa raıy
Astana -19 °S
Almaty -13 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Aıdar Batalov: Pandemııa qazaqstandyq kınoóndirýshilerdiń jumysyna kedergi bolǵan joq

2020 jyldyń 21 qarasha 2020 15:40

NUR-SULTAN. QazAqparat – Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵy ótkizgen ekinshi pıtchıngtiń nátıjesi boıynsha, 39 otandyq kartınaǵa memlekettik qarjylyq qoldaý kórsetilgen. Kıno ortalyǵynyń qazirgi jumysy týraly «Qazınform» HAA tilshisine «Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵy» KEAQ Basqarma tóraǵasynyń óndiris boıynsha orynbasary Aıdar Batalov baıandap berdi.

- Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń qyzmet etip jatqanyna qansha ýaqyt boldy?

- «Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵy» Kommertsııalyq emes aktsıonerlik qoǵamy ótken jyly qurylǵan. 2019 jyldyń 03 qańtarynda «Kınematografııa týraly» Zań qabyldanǵany ózderińizge belgili, oǵan sáıkes otandyq kınoındýstrııany qoldaý jáne damytý fýnktsııalary QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń quryltaıshysy bolyp tabylatyn Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵyna, ıaǵnı biryńǵaı operatorǵa berilgen.

- Kıno ortalyǵynyń mindetteri jaıly aıtyp ótseńiz.

- Bizdiń negizgi mindetterimiz – ulttyq múddelerge qyzmet etetin kınojobalardy qarjylandyrý, olardyń monıtorıngin júzege asyrý, ınvestıtsııalar tartý jáne ulttyq fılmderdi ilgeriletý bolyp tabylady. Sondaı-aq, Qazaqstanda aqsha tabýǵa qabiletti, ashyq, zamanaýı kınonaryq pen kıno ındýstrııany qalyptastyrý biz úshin mańyzdy. Kıno ortalyǵy qurylǵannan keıin fılmderdi qarjylandyrý júıesiniń túbegeıli ózgergenin de atap ótken jón.




- Jobalardy qandaı krıterııler boıynsha irikteısizder jáne qarjylandyrasyzdar?

- Kıno ortalyǵynyń pıtchıngine qatysý algorıtmi kelesideı: aldymen jobalar Kıno ortalyǵynyń ózinde aldyn-ala irikteýden ótedi, odan keıin úmitkerler Saraptama keńesi ótkizetin pıtchıngke shaqyrylady. Rejısserler, prodıýserler, prokattaý sheberleri, stsenarııshiler men synshylardan turatyn on bes maman pıtchıngke deıin stsenarıılermen tanysyp, smetalardy zerttep, pıtchıng barysynda olardyń pikiri boıynsha eń sapaly degen jumystardy anyqtaıdy. Pıtchıng ashyq, ıaǵnı onlaın-translıatsııa rejıminde ótedi.

Keıin, iriktelgen ótinimder memlekettik apparat ókilderinen, depýtattardan, mınıstrlik basshylarynan turatyn vedomstvoaralyq komıssııaǵa jiberiledi. Bul jerde kınojobalardyń qarjy-ekonomıkalyq qurylymy men ıdeologııalyq mazmuny talqylanady. VAK óz usynymyn bergennen keıin ǵana QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi fılmderdiń sońǵy tizimin bekitedi. Osylaısha, aqtyq sheshimdi 30-dan astam adam jumyla shyǵarady.




Kınojobalardyń ózine keletin bolsaq, búgingi tańda kınofestıvalderge qatysý áleýeti joǵary avtorlyq nemese arthaýstyq kartınalar da, keń kórermenge baǵyttalǵan kommertsııalyq fılmder de memlekettik qoldaýǵa teń dárejede úmit arta alady. Bastysy, avtorlardyń kásibıligi men jobalardyń kórkemdik qundylyǵy joǵary deńgeıde bolýy tıis.

- Osy ýaqytqa deıin tıimdi iske asyrylǵan jobalar jaıly ne aıta alasyz?

- Bizdiń kınoındýstrııaǵa koronavırýs indeti aýyr soqqy berdi, árıne Kıno ortalyǵynyń jumysyna da áser etip, barlyq fılmderimiz boıynsha túsirý jumystary toqtatylǵan edi. Degenmen, eń bastysy, tusaýkeserlerdiń shegerilýi, kınoteatrlardyń jabylýy, prokattaý salasyna berilgen soqqy da qazaqstandyq kınoóndirýshilerdi joldan taıdyra almady. Qazir bizdiń kartınalar belsendi túrde túsirý kezeńine ótýde.

Al prokat jaıly aıtatyn bolsaq, qazir bul sala boıynsha qandaı-da bir qorytyndy shyǵarýǵa erte. Biraq, «Kanıkýly off-line-2» atty Kıno ortalyǵynyń qoldaýymen jasalǵan alǵashqy kartına otandyq prokattaýdan óte sátti ótti.




- Ulttyq kınony qoldaý memleketi ashylǵannan keıin qansha joba jandandyryldy? Onyń qanshasy sátti iske asyryldy?

- Ózi qurylǵannan beri kıno ortalyǵy eki kınojobalar pıtchıngin ótkizgen. 2019 jylǵy tamyz aıynda birinshi konkýrstyń qorytyndysy shyǵyp, 17 kınojobaǵa qarjylyq qoldaý kórsetilgen. Onyń ishinde, Aqan Sataevtyń «Bokser» kórkem fılmi sııaqty keń kórermender aýdıtorııasyna arnalǵan jobalar da, qazaq arhaýsynyń metri Dárejan Ómirbaevtyń «Aqyn» kórkem fılmi sııaqty festıvaldik áleýeti joǵary jobalar da bar. Oǵan qosa, festıvaldik álemde tanymal rejısserlerge de qoldaý kórsetilgen: Ádilhan Erjanov («Obýchenıe Ademokı» k/f), Emır Baıǵazın («Jızn» k/f), Farhat Sharıpov («Hardkor» k/f). Kartınalardyń birqatary túsirilip bolǵan, keıbireýi prokatqa shyǵyp úlgergen – mysalǵa, «Kanıkýly offline-2» fılmi. Al daıyndyq kezeńindegi nemese túsirý kezeńindegi jobalardyń jumystaryn karantın jáne tótenshe jaǵdaı rejımderiniń engizilýine baılanysty toqtatýǵa týra keldi.




2020 jyldyń mamyr aıynda ekinshi irikteý konkýrsynyń sheshimi shyqty, ol boıynsha 39 kınojobaǵa qoldaý kórsetilgen, onyń ishinde 8 kórkem, 7 derekti, 5 anımatsııalyq, 1 arthaýs, 2 birlesip shyǵarylatyn, 9 qysqa metrajdy, 5 debıýttik, 1 Abaı Qunanbaıulynyń 175-jyldyq mereıtoıyna arnalǵan jáne 1 «Alystaǵy aǵaıyn» konkýrsy boıynsha fılmder bar.

Árıne, biz bekitilgen jobalardyń barlyǵyn tezirek iske qosýǵa Bezýslovno, v nashıh obıh ınteresah kak mojno bystree zapýstıt vse odobren múddelimiz. Sonymen qatar, týyndaǵan fors-majorlyq jaǵdaılar, jalǵasyp jatqan karantındik rejım jumysqa ishinara kedergi keltirýde.

- Qaı baǵyttaǵy kınoǵa kóp kóńil bólesizder? Álde, irikteý barlyǵyna birdeı me?

- Іrikteý barlyǵyna birdeı. Kıno ortalyǵy kınematografısterge janr tańdaý máselesine kelgende eshqandaı shekteý qoımaıdy. Taǵy da atap óteıin, túrli janrdaǵy, ıaǵnı kórkem, qysqa metrajdy, derekti, anımatsııalyq, halyqaralyq birlesip shyǵarylatyn 39 kartınanyń bir ýaqytta óndiriske kirisýi elimizde buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı. Oǵan qosa, biz avtorlyq kıno túsiretin jeke stýdııalar men debıýtanttarǵa da ózderin kórsetýge múmkindik berdik. Bul Qazaqstannyń barlyq kınoındýstrııasyna memleket tarapynan kórsetilgen úlken qoldaý.




- Memlekettik qarjylaı qoldaý kórsetilgennen keıin ol qarajattyń durys bólinýin qadaǵalaısyzdar ma?

- Shyǵarylýyna qarjy bólingen kınojobanyń óndirý protsessin biz tolyqtaı baqylaýǵa alamyz. Baqylaý bıýdjet shyǵyny, fılm shyǵarý jáne montajdaý kezeńderinde júzege asyrylady. Bizdiń maqsatymyz – elimizde jáne shetelde kórsetýge uıalmaıtyndaı jaqsy ónim shyǵarý.

Bul jerde taǵy bir mańyzdy nárse, Kıno ortalyǵynyń qosymsha quraldary bar. Kıno ortalyǵy salany odan ári damytý úshin bizdiń fılmderdi prokattaýdan túsetin kiristiń 20%-yn alady. Sondyqtan, shyǵarylatyn fılmderdiń kórermendik áleýetiniń joǵary bolýy biz úshin mańyzdy. Sondaı-aq, biz sheteldik kınokompanııalarǵa sýbsıdııa beremiz. Bul jaǵdaıda, Qazaqstan aýmaǵynda jumsalǵan qarajattyń 70%-y bıýdjetke túsedi, al 30%-y bizdiń sheteldik áriptesterimizge qaıtarylady.

- Aýdıtorııaǵa qandaı jobalar qyzyqty dep oılaısyz jáne nege?

- Eń bastysy, sońǵy jyldary bizdiń kórermenimizdiń qazaqstandyq fılmderge degen qyzyǵýshylyǵynyń artyp jatqany qýantady. Jalpylama qaraıtyn bolsaq, kınoǵa negizinen jastar baratynyn umytpańyz, olar fentezı, ekshn, anımatsııa jáne komedııa janryndaǵy fılmderge qyzyǵýshylyq tanytady. Al qazir bizde úlken suranysqa komedııalar ıe ekenin ózderińiz de kórip otyrsyzdar. Kıno ortalyǵy jobalarynyń tiziminde tanymal rejısserler Asqar Uzabaev pen Asqar Bısembınniń jańa kartınalary bar.




- Anımatsııalyq fılmder pıtchıngke qatysqanda, qarjylaı qoldaý / grant utyp alý úshin eń aldymen nege basty nazar aýdarý qajet?

- Táýelsiz Qazaqstannyń jańa tarıhyndaǵy otandyq anımatsııa uzaq ýaqyt boıy sheteldik tabysty jobalardyń kóleńkesinde júrdi. Kórermender erekshe baıqaǵan jobalardyń biri «Er Tóstik pen Aıdahar» atty alǵashqy 3D-mýltfılm boldy, keıinnen jaryqqa shyqqan «Kúltegin» men «Muzbalaq» atty tolyqmetrajdy mýltfılmder ilgeriletý strategııasynyń joqtyǵynan qazaqstandyq prokatta asa kórine qoımady.

Osylaısha, otandyq mýltıplıkatsııa úlken ekranda kóriný múmkindiginen aıyrylyp, tolyǵymen televızııalyq formatqa aýysyp ketti. Anımatsııalyq kıno – óskeleń urpaqtyń boıyndaǵy kórermen sanasyn qalyptastyratyn eń tıimdi quraldardyń biri ekendigin eskere otyryp, Kıno ortalyǵy qazaqstandyq anımatsııany damytý máselesine kóp kóńil bólip otyr.

Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń janyndaǵy Saraptama keńesi 2020 jyly ótken ekinshi pıtchıngke «anımatsııa» janrynda tapsyrylǵan barlyq ótinimderdiń bolashaǵy zor ekenin atap ótti. Pıtchıng qorytyndysy boıynsha, bes anımatsııalyq fılmge memleket tarapynan qoldaý kórsetilgen. Po ıtogam pıtchınga fınansırovanıe polýchılı pıat anımatsıonnyh fılmov. Olardyń ishinde «Altyn adam, «Kenje qyz», «Kolybelnaıa», «Erketaı» mýltfılmderi jáne «Karavan Istorıı» anımatsııalyq serıaly bar.




- Otandyq anımatsııalyq kınoda básekelestik bar ma? Jylyna qansha anımatsııalyq jobalardyń tusaýkeseri ótkiziledi?

- Qazaqstanda birqatar anımatsııalyq stýdııalar qyzmet etedi, onyń ishinde «Adaı Prodakshn anımatsııalyq stýdııasy», «Dala animation», «Art Maral», «Yrysy Aq Qazaqstan» kompanııalary bar. Degenmen, anımatsııany shyǵaratyn eń iri ortalyq «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń janyndaǵy «Anımatsııalyq kıno» shyǵarmashylyq birlestigi bolyp tabylady. 1991 jyldan bastap 2016 jylǵa deıin «Qazaqfılm» kınostýdııasy 67-ge jýyq anımatsııalyq fılmderdi shyǵarǵan (onyń ishinde 1 anımatsııalyq serıal jáne 1 tolyqmetrajdy anımatsııalyq fılm).

- Anımatsııalyq jobany / mýltfılmdi shyǵarýdyń kúrdeliligi nede?

- Zamanaýı anımatsııalyq fılm – óte kúrdeli ári qymbat protsess. Qıyn emes degen tolyqmetrajdy mýltfılmniń bıýdjeti 5 mıllıon dollardan asýy múmkin, al aldyńǵy qatarda bolatyn anımatsııany jasaý quny 50 mıllıon dollardan kem emes. Sonymen qatar, anımatsııalyq jobada jumys isteıtin mamandar sany 300 adamǵa deıin jetedi. Qaıtalap óteıin, bul kóptegen IT sheshimdermen, kúrdeli kompıýterlik grafıkamen baılanysty qıyn protsess.




- Anımatsııalyq fılmdi nemese serıaldy shyǵarý úshin qansha ýaqyt ketedi?

- Anımatorlar oryndalýyna kóp ýaqyt ketetin tapsyrmalarmen jumys isteıdi, sondyqtan bir mýltfılmdi jasaý protsesi bir jyldan úsh jylǵa deıin sozylýy múmkin.

- Sheteldik aýdıtorııaǵa bizdiń otandyq anımatsııa qanshalyqty qyzyqty?

- Anımatsııa baǵytynyń kóshin «Erketaı» jobasy bastaıdy – Khan Comics kompanııasynyń komıksiniń ekranızatsııasy. Erketaı men onyń dostarynyń basynan ótkergen shytyrman oqıǵalary týraly komıkster Qazaqstanda ǵana tanylyp qoımaı, Orta Azııanyń basqa da elderiniń balalary men eresekteri arasynda óz jankúıerlerin, sondaı-aq Qytaıda oqyrmandaryn tapqan. Osy derekti eskersek, tolyqmetrajdy mýltfılm halyqaralyq prokatqa shyǵyp, tolyqqandy mýltıplıkatsııalyq franshızanyń bastapqy alańyna aınalýy ábden múmkin.

«Karavan ıstorıı» mýltserıalynyń avtorlary da bilim berý baǵytyn qamtıdy, ony Uly Jibek joly arqyly ótetin qııal-ǵajaıyp saıahaty retinde, qazirgi zamanǵy tehnologııalardy ejelgi dástúrlermen jáne sıqyrmen úılestire otyryp kórsetedi.

Festıvaldik jetistikke jetýdi kózdeıtin avtorlyq anımatsııaǵa keletin bolsaq, bul baǵyttyń osy jolǵy qataryn «Kolybelnaıa» atty qysqa metrajdy mýlfılmmen Dala animation kompanııasy támamdaıdy. Mýltfılmniń rejısseri ári prodıýseri Dılshat Rahmatýllınniń aıtýynsha, joba ulttyq erekshelikterimen, kórgenderinen oı túıip, maǵynasyn ilip ala alatyn balalarǵa, ıaǵnı 6+ aýdıtorııasyna arnalǵan sıýjetimen, mıfologııasymen Ivi jáne Netflix sekildi platformalarǵa qyzyqty bolady.


Avtor Zarına Qaharman
Basty sózder: Óner, Mádenıet,
Joǵary qaraı