Aýa raıy
Astana -17 °S
Almaty -6 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

2020 jyly sýdıa laýazymyna úmitkerler sany 39% artty

2020 jyldyń 24 qyrkúıek 2020 17:29

NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaqstan halqyna Joldaýynda Memleket basshysy sýdıalar qataryna salyqtyq saıasat, jer qoınaýyn paıdalaný, zııatkerlik menshik jáne korporatıvtik quqyq salasyndaǵy bilikti mamandardy tartý týraly, sonymen qatar sýdıalardy irikteý tártibiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdi tapsyrǵan.

Joǵary Sot Keńesi sot júıesine biliktiligi joǵary zańgerlerdi tartý úshin turaqty ári júıeli jumysty uıymdastyrýdy buǵan deıin de qolǵa alǵan bolatyn.

2019 jyly zańnamaǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizilip, oblystyq sot sýdıasy laýazymyna syrttan taǵaıyndalý múmkindigi paıda boldy. Demek, tájirıbeli zańger aýdandyq satydan ótpeı, birden oblystyq sot sýdıasy atana alatyn boldy.

Budan bólek, 2019 jyldan beri sot júıesiniń, prokýratýra men advokatýra qyzmetkerlerine berilgen artyqshylyqtar zań júzinde kúshin joıdy. Sonymen qatar sýdıa laýazymyna úmitkerlerge qoıylatyn zańgerlik eńbek ótiline qatysty talaptar 10 jyldan 5 jylǵa deıin qysqartyldy.

Nátıjesinde 2019-2020 jyldary sýdıa laýazymyna syrttan kelgen 112 maman usynyldy. Onyń ishinde 6 – advokattar (5,3%), 2 – notarıýs (1,7%), 11 – quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdardyń ókilderi (9,8%), 74 – sot júıesiniń ókilderi (66,3%), 15 – kvazımemlekettik jáne jeke menshik sektor zańgerleri (13,3%), 4 – memlekettik organdardyń qyzmetkerleri (3,6%).




- Advokattar

- Notarıýstar

- Quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar

- Sot júıesiniń ókilderi

- Kvazımemlekettik jáne jeke menshik sektor zańgerleri

- Memlekettik organdardyń qyzmetkerleri

Biliktiligi joǵary zańgerlerdiń sýdıa laýazymyna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin bolashaq sýdıalarǵa mindetteletin tájirıbelik kezeń merzimi qysqartyldy.

Buǵan deıin barlyq talapkerler mindetti túrde birjyldyq tájirıbelik kezeńnen ótýi tıis edi. Jańa tártip boıynsha onyń merzimi úsh aıdan bastalady (zańgerlik eńbek ótiline baılanysty taǵaıyndalady).

Biliktilik emtıhanyn tapsyra almaǵan tulǵalarǵa taǵy bir múmkindik berý sharttary da jeńildedi. Olar úshin emtıhandy qaıta tapsyrý merzimi bir jyldan 6 aıǵa deıin qysqartyldy.

Qabyldanǵan sharalardyń arqasynda 2019-shy jyly sýdıa laýazymdaryna usynylǵan advokattar men memlekettikemes sektor zańgerleriniń sany 2018-shi jylmen salystyrǵanda 3 esege artty (6 dan 18 deıin).

Jalpy, konkýrstarǵa qatysýshylar sany da 39%-ǵa arta tústi. 2017-2018 jyldary 335 bolsa, 2020 jyly 460 adam qujat tapsyrdy.

Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda sýdıalardy irikteý tártibi odan ári jetildiriletin bolady. Basty maqsat – sot júıesine biliktiligi joǵary, kásibı mamandardy tartý múmkindikterin keńeıtý.

Búgingi tańda salyqtyq saıasat, jer qoınaýyn paıdalaný, zııatkerlik menshik jáne korporatıvtik quqyq salalaryndaǵy mamandarda árbir sottyń qajettilikterin anyqtaý maqsatynda jumys júrgizilýde.

Buǵan qosa, talapkerlerdi irikteý tártibin jetildirýmen qatar sýdıa laýazymyna úmitkerlerdi yntalandyrý úshin áleýmettik jáne basqa da sharalardy qabyldaý qajettiligi týyndap otyr. Ásirese, tómengi deńgeıli jáne qaralatyn ister sany boıynsha asa zor salmaq túsetin, isterdiń asa kúrdeli sanaty qaralatyn sottarda. Mundaı sharalar jemqorlyq táýekelderin azaıtyp, sýdıalardyń sybaılas jemqorlyqqa jol bermeýine oń yqpalyn tıgizýge tıis. Bul týraly Memleket basshysynyń Joldaýynda da aıtylǵan.

***

«Qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyna sáıkes sýdıa laýazymyna úmitkerlerdi tańdaý barysynda Keńes árbir talapkerdiń tulǵasyna qatysty azamattyq qoǵam, zańgerler men sýdıalar qoǵamdastyǵynyń pikirlerin jan-jaqty zerdeleıdi.

Azamattyq qoǵam men zańgerlerdiń pikirlerin zertteý úshin kelesideı mehanızmder paıdalanylady:

1) Konkýrsqa qatysatyn úmitkerler quramyna zańgerler qoǵamdastyǵy men buqaralyq aqparat quraldary ókilderi kiretin Sottarmen qarym-qatynas Keńesteriniń oń sheshimin alýy tıis.

Atalǵan Keńesterdiń quramyna kásipodaqtar, qoǵamdyq uıymdar, kommertsııalyq emes uıymdar, kásipkerlerdiń odaqtary men qaýymdastyqtarynyń ókilderi jáne tanymal qoǵam qaıratkerleri kirýi múmkin.

2019-2020 jyldary Sottarmen qarym-qatynas Keńesteri 1600-den astam talapkerge qatysty óz ustanymdaryn bldirdi.

2) Keńestiń saıtynda sýdıa laýazymdaryna ótkiziletin konkýrstarǵa qatysýshylardyń tizimderi mindetti túrde jarııalanady. ıAǵnı, qoǵam úshin kim konkýrsqa jiberildi, qandaı baǵa aldy, sonyń bári ashyq. Saıt paıdalanýshylary árbir úmitker týraly óz ustanymyn bildire alady.

2019-2020 jyldar aralyǵynda úmitkerlerge qatysty azamattar 1800-den astam pikir bildirgen.

Budan bólek, sýdıa laýazymdaryna úmitkerler týraly qoǵam pikiri áleýmettik jeliler men BAQ-ǵy jarııalanymdarǵa monıtorıng jasaý arqyly zertteledi.

Quqyq qorǵaý organdarynyń buryńǵy qyzmetkerlerine qatysty tıisti organdardyń ishki qaýipsizdik qyzmeti arqyly jáne vedomstvolyq esep pen málimetter jıyntyǵy arqyly qosymsha tekserýler júrgiziledi.

3) Keńes qyzmet atqaryp júrgen sýdıanyń joǵary laýazymǵa konkýrsqa qatysqan kezinde sheshim qabyldamas buryn olardyń ústinen túsken azamattardyń aryz-shaǵymdaryn da egjeı-tegjeıli qarastyrady.

4) Advokattar qoǵamdastyǵynyń pikirin bilý úshin konkýrsqa qatysyp jatqan tulǵalardyń tizimderi advokattar alqasyna joldanady.

Budan bólek, Zań talabyna sáıkes, sýdıa laýazymyna konkýrstyq irikteýdiń ashyq ári jarııa túrde ótkizilýin qamtamasyz etý maqsatynda Joǵary Sot Keńesi jumys organdarynyń quramyna zańgerler qoǵamdastyǵynyń jáne HR-menedjment ókilderi shaqyrylǵan.

Sýdıalar qoǵamdastyǵynyń pikiri kelesideı quraldardyń kómegimen zertteledi:

1) konkýrsqa qatysatyn úmitkerler oblystyq sottardyń plenarlyq otyrystarynda sot organdarymen qarastyrylady.

2019-2020 jyldary sottardyq plenarlyq otyrystary 1600-den astam adamǵa qatysty óz pikirin bldirdi;

2) konkýrstarǵa qyzmet atqaryp júrgen sýdıa qatysatyn bolsa, onymen kún saıyn qarym-qatynasta bolatyn áriptesterinen jasyryn túrde pikir alynady.

2019-2020 jyldary Joǵarǵy Sot sýdıasy laýazymyna konkýrstyq irikteý júrgizilgen kezde 500-den astam úmitkerdiń áriptesterinen jasyryn pikir alynǵan.

Іrikteýdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin onyń árbir kezeńiniń nátıjeleri Joǵary Sot Keńesiniń resmı saıtynda jarııalanady. Atap aıtsaq:

- Konkýrstyń jarııalanýy týraly habarlama;

- Konkýrsqa qatysýǵa ruqsat alǵan tulǵalar tizimi;

- Sottarmen qarym-qatynas Keńesteri men oblystyq sottardyń plenarlyq otyrystarynyń ótkizilý kestesi;

- Sottarmen qarym-qatynas Keńesteri men oblystyq sottardyń plenarlyq otyrystarynyń sheshimderi týraly málimetter;

- Bos sýdıa laýazymdaryna Keńes usynatyn tulǵalar tizimi;

- Árbir bos orynǵa úmitkerler sany týraly aqparat;

ıAǵnı, jan-jaqty aqparat jarııa etiledi. Osyndaı ashyqtyqtyń arqasynda sýdıalardy irikteýdiń obektıvtiligi qamtamasyz etiledi.

Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý sheńberinde sýdıalardy irikteý jumystaryn BAQ-a jarııalaý júıeli túrde kúsheıtiletin bolady.


Basty sózder: QR Joǵarǵy soty, Sot,
Joǵary qaraı