Aýa raıy
Astana -18 °S
Almaty 1 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

5 naýryz. Týǵan kún ıeleri

2021 jyldyń 5 naýryz 2021 08:10

NUR-SULTAN. QazAqparat - Búgin, ıaǵnı 5 naýryz tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? QazAqparat oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

ESІMDER




155 jyl buryn (1866-1937) - kórnekti qoǵam jáne memleket qaıratkeri, ult azattyq Alash qozǵalysynyń teorııalyq negizin salýshy ári kósemi, qazaqtyń tuńǵysh saıası partııasyn uıymdastyrýshy jáne Alashorda úkimetiniń tóraǵasy, ǵalym Álıhan Nurmuhameduly BÓKEIHAN dúnıege keldi.

Qazirgi Qaraǵandy oblysy, Aqtoǵaı aýdanynda (burynǵy Semeı oblysyndaǵy Qarqaraly ýeziniń Toqyraýyn bolysy) týǵan. Ata tegi Shyńǵys hannyń úlken uly Joshydan taraıtyn tóre tuqymy. Arǵy atasy ataqty Kókjal Baraq. Qazaqtyń sońǵy handarynyń biri Bókeı han osy Kókjal Baraqtyń balasy. Bókeıden Batyr, odan Myrzataı, odan Álıhannyń ákesi Nurmuhamed taraıdy.

Ákesi Nurmuhamed Álıhandy toǵyz jasynda moldaǵa oqýǵa berip, keıin mektepte bilim alady. Budan soń Qarqaraly qalasynyń úsh jyldyq ýchılıesine túsip, úzdik bitirip shyǵady. 16 jasynda Álıhan Ombynyń tehnıkalyq ýchılıesine túsedi, 20 jasynda Dala general gýbernator keńsesiniń usynys haty men qazaq qaýymdastyǵynyń shákirtaqysyna ıe bolǵan ol Sankt-Peterbýrgtegi Orman sharýashylyǵy ınstıtýtyna túsken. Oqýmen qatar, saıası, ádebı, ekonomıkalyq úıirmelerge atsalysyp, stýdenttik sherýlerge qatysqan.

Álıhan jas kezinen-aq qazaq qaýymynyń ózekti máselelerin jan-tánimen túısinip ósedi. Halqyna bilim men mádenıettiń aýadaı qajettigin jasynan uǵynǵan. Oqýdy bitire salysymen Ombyǵa kelip, qalanyń saıası-áleýmettik, qoǵamdyq jumystaryna belsene aralasady. «Narodnaıa svoboda» partııasyna ótip, qazaq zııalylary arasynda partııanyń shaǵyn tobyn qurady. Álıhan sol kezden bastap ózin saıası tulǵa retinde qalyptastyra bastaǵan.
Álıhan Bókeıhan men onyń senimdi serikteriniń bastamasymen «Qazaq» gazeti ashyldy, sol gazetke «Qyr balasy» degen atpen ózekti maqalalar jazdy. «Alash» partııasy, keıin Alash Úkimeti quryldy. Avtonomııa retinde kúsh-qýatyn bekite túsken el zııalylary Alash áskerin jasaqtady.

Álıhan Bókeıhan mıllıondaǵan qazaqty «Alash» ıdeıasynyń tóńiregine toptastyra bilgen tulǵa. HH ǵasyrdyń basynan bastap Alashorda úkimeti taraǵanǵa deıin ol ult múddesi jolyndaǵy kúrestiń bel ortasynda júrdi.
1937 jyly 27 qyrkúıekte Álıhan Bókeıhan tutqyndalyp, bir aıdan keıin jalǵan jalamen 71 jasynda Máskeýde atý jazasyna kesiledi.




65 jyl buryn (1956) Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri joǵary qolbasshylyǵynyń ókili Rýslan Sádýaqasuly ÁLІMOV dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Orta mektepten keıin Blagoveensk joǵary tank komandalyq ýchılıesin (1977), saýytty- tank áskeri Áskerı akademııasyn (1989), RF QM Bas shtab Áskerı akademııasyn bitirgen (1998).

QR Qorǵanys mınıstrliginde kishi serjanttardy daıyndaıtyn gvardııalyń okrýgtik oqý ortalyǵy motoatqyshtar polkiniń komandıri, motoatqyshtar dıvızııasy motoatqyshtar polkiniń komandıri (1993-95), QR QK Bas shtaby jedel basqarý bóliminiń aǵa ofıtseri bolyp qyzmet etti. Armııa korpýsy shtab bastyǵynyń orynbasary - bólim bastyǵy, saqtaý bazasy bastyǵynyń orynbasary - shtab bastyǵy, QR QK Bas shtaby jedel josparlaý departamenti bastyǵynyń orynbasary (1995-2000) boldy. QR Prezıdenti ákimshiligi basshysynyń qaramaǵynda, TMD qatysýshy memleketter Áskerı yntymaqtastyǵyn retteıtin shtabynyń erekshe tapsyrma (QR QK ókili) júkteletin ofıtseri, Batys áskerı okrýg áskerleri qolbasshysynyń birinshi orynbasary - shtab bastyǵy, «Batys» aımaqtyq qolbasshylyǵy áskerleri qolbasshysynyń birinshi orynbasary - shtab bastyǵy, QR QM Shtabtar bastyqtary komıteti jedel josparlaý departamenti bastyǵynyń orynbasary, komıtet tóraǵasynyń orynbasary (2000-2010), QR QK Qurlyq áskerleri bas qolbasshynyń birinshi orynbasary - Bas qolbasshy Basqarmasy bas shtabynyń bastyǵy (2010 j. maýsymynan). Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń Shtabtar bastyqtary komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2009-2013), Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly kúshteri Bas shtaby bastyǵynyń birinshi orynbasary (2013-2017) qyzmetin atqardy.

ІІ dárejeli «Aıbyn» ordenimen, ІІ dárejeli «Dańq» ordenimen, «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 20 jyl», «QR Qarýly Kúshterine 20 jyl», «Minsiz qyzmeti úshin» jáne taǵy basqa medaldarmen marapattaldy.




62 jyl buryn (1959) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń múshesi Ábdáli Toqbergenuly NURALIEV dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan. 1981 jyly Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn «ınjener-mehanık» mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek joly: Torǵaı oblysyndaǵy Jaqsyn elevatorynda sheber, mehanık (1981-1983); Torǵaı oblysyndaǵy Chelgashınskıı elevatorynyń bas ınjeneri (1987-1988); Torǵaı oblysyndaǵy Chelgashınskıı elevatorynyń dırektory (1988); Tselınograd oblysyndaǵy Krasnoznamenskıı elevatorynyń bas ınjeneri (1988-1989); Jýaly aýdany Býrnyı astyq qabyldaý pýnktiniń dırektory (1989-1996); «Altyn dán» Aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti (1996-2001); Jambyl oblysy Jýaly aýdany ákiminiń orynbasary (2001-2003); Jambyl oblysy Baızaq aýdanynyń ákimi (2003-2007); Jambyl oblysy T.Rysqulov aýdanynyń ákimi (2007-2012); Jambyl oblysy aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy (2012-2015); Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary (2015-2017).

Qazirgi laýazymyn 2017 jylǵy maýsymnan beri atqaryp keledi.




60 jyl buryn (1961) QR Parlamenti Májilisiniń VIІ shaqyrylym depýtaty, Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Danııa Mádıqyzy ESPAEVA dúnıege kelgen.

Aqtóbe oblysynda týǵan. Almaty esep-nesıe tehnıkýmyn (1982); Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn (1993) bitirgen, ekonomıst.

Eńbek joly: KSRO Memlekettik bankinde Aqtóbe oblystyq basqarmasy nesıe bóliminiń ekonomısi (1982-1986); aǵa ekonomısi (1986-1987); Ónerkásip-qurylys banki oblystyq basqarmasy aqsha aınalymy bóliminiń aǵa ekonomısi (1988-1991); «Turan» SO Aqtóbe fılıalynyń bas esepshisi (1992); «Turan» SO Aqtóbe fılıaly dırektorynyń orynbasary (1992-1995); Qazaqstan Álem Banki Aqtóbe oblystyq basqarmasynyń bas mamany, basqarma bastyǵynyń orynbasary, basqarma bastyǵynyń mindetin atqarýshy (1995-1997); «Turan Álem Banki» AQ dırektorynyń korporatıvtik bıznes jónindegi orynbasary (1998-2005); «Turan Álem Banki» AQ Aqtóbe oblystyq fılıalynyń dırektory (2006-2014); «Kazkommertsbank» AQ Aqtóbe fılıalynyń dırektory (2014-2016).

Qazirgi qyzmetinde 2021 jylǵy qańtardan beri.

«Qurmet» (2011) ordenimen; «QR táýelsizdigine 20 jyl», «Úzdik qarjyger» medaldarymen marapattalǵan.




55 jyl buryn (1966) QR Memlekettik kúzet qyzmeti bastyǵynyń orynbasary Talǵat Sábıtuly MUHTAROV dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Temirtaý qalasynda týǵan.

Eńbek ótili: QR Bas prokýratýrasy áskerı prokýratýra organdarynda qyzmet etken (1992-1994); QR UQK organdarynda - asa mańyzdy ister boıynsha aǵa tergeýshi, basqarma bastyǵynyń orynbasary, basqarma bastyǵy, Departament bastyǵynyń orynbasary (1997-2011); QR Qorǵanys mınıstrligi kadr departamentiniń bastyǵy (2011-2014).

Qazirgi qyzmetinde - 2020 jylǵy qańtardan beri.

II dárejeli «Dańq» ordenimen, «Jaýyngerlik erligi úshin» medalimen, 15 vedomstvolyq, mereıtoılyq medalmen marapattalǵan.


Basty sózder: Kúntizbe,
Joǵary qaraı