Aýa raıy
Astana -8 °S
Almaty -9 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

25 qarasha. Týǵan kún ıeleri

2020 jyldyń 25 qarasha 2020 08:08

NUR-SULTAN. QazAqparat - Búgin, ıaǵnı 25 qarasha kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? QazAqparat oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

ESІMDER




135 jyl buryn (1885-1935) qazaq aqyny, jazýshy, aǵartýshy-pedagog, Alash orda úkimetiniń beldi basshylarynyń biri Mirjaqyp DÝLATULY dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynyń Jangeldın aýdanynda týǵan.

Eki jasynda shesheden, on eki jasynda ákeden jetim qalǵan jasóspirimniń keıingi tárbıe qamqorlyǵy Asqar deıtin oqyǵan aǵasynyń jaýapkershiliginde boldy.

Torǵaı qalasyndaǵy eki synyptyq orys-qazaq mektebine túsedi de, bes jyl oqyp, aýyl muǵalimi degen kýálik alyp shyǵady. Alty-jeti jyl boıy el ishinde, aýyl mektepterinde bala oqytady.

1904 jyly Omby qalasyna attanyp, óziniń bolashaq ustazy Ahmet Baıtursynovpen kezdesedi. Oǵan erip Qarqaralyǵa baryp, ondaǵy ulttyq demokratııalyq qozǵalysqa belsene aralasady. Sol jerdegi zııaly toptyń ókili retinde qazaq konstıtýtsııalyq demokratııalyq partııasynyń Oraldaǵy sezine qatysady, sonyń delegattary qatarynda 1906 jyly Peterborǵa barady.

1907 jyly Peterborda jalǵyz nómiri ǵana shyqqan «Serke» gazetinde «Jastarǵa» degen óleńi basyldy. Tuńǵysh óleńder jınaǵy 1909 jyly Qazan qalasynda «Oıan, qazaq!» degen atpen basylyp shyǵady.

Qyzyljarda sot keńesinde tilmáshtyq qyzmet atqaryp, muǵalimdik qyzmetin de jalǵastyrady. Qazaq balalaryna orys tilinen dáris beredi. Sol kezde odan biraz ýaqyt Maǵjan da dáris alady.

1910 jyly Qazandaǵy Kárimovter baspasynan «Baqytsyz Jamal» romany jaryq kóredi. A.Baıtursynovpen birge qyr ólkesiniń aǵartýshylyq-demokratııalyq baǵyttaǵy tuńǵysh beıresmı basylymy «Qazaq» gazetiniń negizin qalaıdy.

Alash basshylarymen birge jańa qurylys jaǵyna shyǵyp, qalǵan ómirin túgeldeı týǵan halqynyń mádenıetin kórkeıtý maqsatyna arnaýdy kózdegen ol az ýaqyt «Aq jol» gazetiniń redaktsııasynda, odan keıin Semeı oblysynyń sot organdarynda qyzmet atqarǵan.

«Balqııa» atty tórt perdeli pesa jazdy. 1924 jyly Orynborda eki jyldyq «Qıraǵat kitaby» (hrestomatııalyq oqýlyq), Qyzylordada «Esep quralynyń» jańa basylymy jaryq kórdi.

Keńes úkimeti kezinde eki ret qýǵyn súrginge ushyrap, tutqyndalǵan. 1935 jyly aýyr naýqastan qaıtys bolǵan. 1988 jyly aqtalǵan.

Onyń atynda kósheler, mektepter, týǵan jerinde murajaı bar, eskertkish ornatylǵan.





60 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti keńsesiniń basshysy Nurlan Baımoldauly OŃJANOV dúnıege keldi.

Burynǵy Taldyqorǵan oblysynda týǵan.

Germanıstıka mamandyǵy boıynsha Gýmboldt atyndaǵy Berlın Ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin bitirgen, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty.

1983-1986 - Almaty qalasynda fılologııa dotsenti; 1986-1992 - Máskeý qalasynda ǵylymı qyzmette; 1992-1994 - QR Baspa jáne buqaralyq aqparat mınıstrliginiń bólim bastyǵy jáne mınıstrdiń keńesshisi; 1994-1996 - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Apparaty, Halyqaralyq bóliminiń aǵa referenti; 1996-1997 - Qazaqstan Respýblıkasynyń Avstrııa Respýblıkasyndaǵy Elshiliginiń birinshi hatshysy keıin keńesshisi; 1997-2001 – QR Shveıtsarııa Konfederatsııasyndaǵy Elshiliginiń keńesshisi; 2001-2002 - QR Syrtqy ister mınıstrligi, Ekonomıkalyq saıasat departamentiniń dırektory; 2002-2003 - Qazaqstan Respýblıkasynyń Maındaǵy Frankfýrt qalasyndaǵy Bas konsýly; 2003-2004 - QR Syrtqy ister vıtse-mınıstri, TMD isteri komıtetiniń tóraǵasy, «Ortalyq Azııa yntymaqtastyǵy» uıymy qyzmetiniń máseleleri jónindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq úılestirýshisi; 2004-2007 - QR Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary; 2007-2008 - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi; 2008-2014 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Germanııa Federatıvtik Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi jáne Danııa Koroldigindegi Elshi mindetin qosa atqarýshy.

2014 jylǵy shildeden QR Prezıdentiniń kómekshisi bolǵan.

Qazirgi qyzmetinde – 2019 jyldyń naýryzynan.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.





59 jyl buryn (1961) Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Esenǵazy Nurtóleýuly IMANǴALIEV dúnıege keldi.

Burynǵy Semeı oblysynda dúnıege kelgen.

1984 jyly Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn «ınjener» mamandyǵy boıynsha, 1991 jyly Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetin «psıhologııa» mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek joly: Oqytýshy, tsıkldik komıssııa meńgerýshisi, aǵa oqytýshy, Balqash taý-ken metallýrgııalyq tehnıkýmy dırektorynyń orynbasary (1984-1992); Balqash qalasy № 4 kásiptik-tehnıkalyq lıtseıiniń dırektory (1992-2001); Qaraǵandy oblysy bilim departamentiniń dırektory (10.2001-03.2008); Qaraǵandy oblysy bilim basqarmasynyń bastyǵy (03.2008-11.2013); Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri (22.11.2013-04.2016); Qaraǵandy oblysy bilim basqarmasynyń basshysy (2017-2020 jj.).

Qazirgi qyzmetinde 2020 jyldyń shildesinen bastap.

«Eren eńbegi úshin», «10 jyl Astana», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 20 jyl» medaldarymen marapattalǵan.


Basty sózder: Kúntizbe,
Joǵary qaraı