Weather
Astana +7 °С
Almaty +14 °С
Exchange rates
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

گەرمانيادا مەيرامحانامەن ءجۇز جىلدىق كەلىسىم جاساعان باي كىم؟

17 May 2021 18:22

نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - زەينەلابدين تاگيەۆ - العاش مۇناي وندىرگەن ءازىربايجانداردىڭ ءبىرى. شىلقىعان باي بولعان. الدىمەن مىنا ءبىر وقيعاسىن ايتىپ الايىق...

بىردە ول گەرمانيانىڭ ءبىر قالاسىن ارالاپ ءجۇرىپ، ادەمى ءبىر مەيرامحاناعا كىرەدى. ساقالى بار، وزگەشەلەۋ كيىنگەن ازياتقا ەشكىم ءمان بەرمەيدى، ءتىپتى داياشى دا كەلە قويمايدى. زەينەلابدين قاجى ءبىرازدان سوڭ، داياشىنى ءوزى شاقىرادى، ءبىراق ونىسىنان دا ناتيجە شىقپايدى. بولماعان سوڭ قاجى مەيرامحانادان شىعىپ، ءوز جونىنە كەتەدى.

كوپ ۇزاماي مەيرامحانانىڭ يەسى وتە قۇرمەتتى قوناق كەلىپ، ونى جۇمىسكەرلەرى تانىماي، رەنجىتىپ جىبەرگەنىن بىلەدى دە، تاگيەۆكە ادام جىبەرتىپ، شاقىرتىپ، ارنايى داستارقان جايدىرادى. سوندا زەينەلابدين قوجايىننان: «مىنا ءبىر ۇستەلدى ءبىر ساعاتقا السام، قانشا تولەۋىم كەرەك؟» دەپ سۇرايدى. ول باعانى ايتادى. زەينەلابدين ەندى ۇستەلدى ءبىر كۇنگە، ءبىر اپتاعا، ودان سوڭ ءبىر ايعا الۋدىڭ باعاسىن سۇرايدى. ودان ءبىر جىلدىڭ، ون جىلدىڭ، اقىر اياعىندا ءجۇز جىلعا جالعا الۋدىڭ باعاسىن ايتقىزادى. سويتەدى دە:

- وسى ۇستەلدىڭ ءجۇز جىلدىق اقشاسىن تولەيمىن، مەيرامحاناڭىزدىڭ ەسىگىن قاققان كەز كەلگەن مۇسىلماندى وسى ۇستەلدەن تەگىن تاماقتاندىراسىز، - دەيدى. قوجايىن كەلىسەدى.

بۇل 1911 - جىل ەكەن. ال، 2011 - جىلى گەرمانيا ەلشىلىگى ءازىربايجانعا حات جازىپ، ءجۇز جىلدىق كەلىسىمنىڭ اياقتالعانىن باياندايدى. جانە دە ءسوز اياعىندا: «تاعى دا وسىنداي كەلىسىم جاسايتىن بايلارىڭىز بولسا، تاپسىرىس قابىلداۋعا دايىنبىز» دەپ ازىلدەپتى. قوجايىن مەن ونىڭ ۇرپاعى ۋادەدە تۇرىپ، ءجۇز جىل بويى كەلگەن مۇسىلمانداردى ۇلتىنا قاراماي، زەينەلابدين تاگيەۆتىڭ ەسەبىنەن تاماقتاندىرعان ەكەن.

مىنەكەي، تاگيەۆتىڭ بايلىعى وسىنداي - ءبىر وتىرعاندا داستارحان ءۇشىن ءجۇز جىلدىق تولەمىن تولەپ كەتۋگە وڭاي جەتەتىن بولعان. جانە دە وعان ونىڭ جومارتتىعى دا جەتەتىن.




تاگيەۆ ءوزىنىڭ كابينەتىندە

بالىق شارۋاشىلىعى، توقىما، مۇناي ءوندىرىسى - بۇنىڭ ءبارى تاگيەۆ اينالىسقان جۇمىستار. قاراپايىم ەتىكشىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلىپ، جاستايىنان تاس قالاۋشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن زەينەلابدين وتىز جاسىندا العاشقى بايلىعىن جيناپ، كەيىن جوعارىدا اتالعان كاسىپ تۇرلەرىمەن شۇعىلدانىپ، بايلىققا قول جەتكىزەدى. جانە دە سول بايلىقتىڭ ءبىر بولىگىن ۇنەمى يگى ىستەرگە جۇمساپ وتىرۋدى ادەتكە اينالدىرادى. ءتۇرلى مادەني عيماراتتار سالعىزادى، اشتىق ۋاقىتىندا كەدەي- كەپشىككە استىق تاراتادى. قازاق ەلىمەن بايلانىستى وقيعاسى دا جوق ەمەس.





ماسەلەن، زەينەلابدين تاگيەۆ «قازاق» گازەتىنە قارجىلاي كومەك كورسەتتى دەگەن دە اڭگىمە بار. ءبىراق وعان ناقتى دەرەك تابا المادىق. ال ناقتى ءبىر مالىمەت مۇستافا شوقاي تۋرالى قاسىمحان بەگمانوۆتىڭ كىتابىندا بار ەكەن. وندا سول «قازاقستان» گازەتىندەگى عۇمار قاراشتىڭ باس ماقالاسىنان ءۇزىندى كەلتىرىپتى:

«بىلتىر 1911 - جىلى زاۋزا جۇلدىزىنىڭ باس كەزىندە «قازاقستان» گازەتىن اتقا مىنگىزىپ، ادام ەتۋ قايعىسىندا ادامدار اراسىندا ەتىلگەن ءبىر قاۋلى بويىنشا اللا دەپ اتتانىپ، باقى قالاسىنداعى زەينەل- عابيدەن تاعيەۆتى ىزدەپ، ەلدەن ەكەۋ شىقتىق. «ەرىككەن ەكى تەنتەك ەلدەن شىعىپ كەتتى» دەۋشىلەر كوپ بولسا دا، شىن ءتان كوڭىلدەرىنەن «قايىرلى ساپار تىلەپ، جەڭىل بارىپ، اۋىر قايتقاي» دەپ دۇعا ەتۋشى دەپ دۇعا تىلەۋشى حايىر قۋاتتىلارىمىز بولۋىن دا بىلەتىن ەدىك. اق نيەتىمىز قۇرمەتىنە اللا تىلەگىمىزدى وڭعارىپ، بارعان قاجىمىز قوش الدى، «قازاقستانعا» 1000 سوم جاردەم بەردى، اتالىق سيفاتىنان اعىپ شىققان سوزدەرىن ايتتى...».

زەينەلابدين تاگيەۆ 1924 - جىلى 101 جاسىندا وكپەسىنە سۋىق ءتيىپ قايتىس بولادى. ونىڭ الدىندا سوۆەت ۇكىمەتى بار بايلىعىن تارتىپ الىپ، ومىرىنە دە قاۋىپ توندىرگەن ەدى. ءبىراق كەزىندە جاقسىلىعىن كورگەندەر اراشا ءتۇسىپ، امان الىپ قالىپتى...

P. S: ەرلىگىن ايتساڭ، تاۋسا المايتىن ادامدار بولادى. قازاقتان شىققان قاجىمۇقان، باۋىرجان سىندى باتىرلار، اۆاردىڭ ءشامىلى، باشقۇرتتىڭ سالاۆاتى سىندى تۇلعالار، مىنەكەي، ءازىربايجاننىڭ زەينەلابدينى سەكىلدى كىسىلەر. ولاردىڭ ءومىرى سول ۇلت ءۇشىن عانا ەمەس، بارشا مۇسىلمان، تۇركى الەمى ءۇشىن ۇلگى. اللانىڭ الدىندا قۇل بولىپ، وزگە جۇرتتىڭ الدىندا ەڭسەنى تىك كوتەرىپ، قاتار تۇرۋدىڭ قايتالانباس ۇلگىلەرى...

ارمان المەنبەت.

http://www.namys.kz


Keywords: قوعام,
Up