Awa rayı
Nur-Sultan 0 °S
Almatı 29 °S
valyuta bağamı
USD 384.05
EUR 432.79
RUB 5.96
CNY 55.46

Tarïxtağı eñ jıldam uşaqtıñ jobası jasaldı - Älemdіk baspasözge şolw

2019 jıldıñ 19 mamır 2019 15:08 1556

NUR-SULTAN. QazAqparat - «QazAqparat» XAA ädettegіdey oqırman nazarına älemdіk aqparat közderіne şolwın usınadı.

Sözjumbaq qarttardıñ mïına paydalı - Inverse

null 

Ğalımdar qartayğanda sözjumbaq pen swdokw şeşw mïdıñ jumısın jaqsartatının däleldedі. Zerttew twralı maqala  Inverse jwrnalında jarïyalandı.  «Ekseter wnïversïtetіnіñ ğalımdarı qarttardıñ sözjumbaq şeşwge ketіretіn waqıtı bos jumsalmaytının anıqtadı. Ğalımdardıñ aytwınşa, sandar men ärіpter bar basqatırğıştar este saqtaw qabіletіnіñ jumısın belsendі qıldıradı, dep jazadı basılım.

Avtordıñ aytwınşa, zerttewge 50 men 93 jas aralığındağı 20 mıñğa jwıq adam qatısqan. Mamandardıñ aytwınşa, oyjumbaqtarmen äwestenetіn adamdar özderіnіñ bïologïyalıq jasınan segіz jılğa jastaw bolıp şıqqan.

Tarïxtağı eñ jıldam uşaq jobası tanıstırıldı - Arstechnica

null 

Amerïkanıñ Hermeus äwe kompanïyası Parïjden Nyu-York qalasına deyіn bіr jarım sağatta jete alatın uşaq jobasın tanıstırdı. Kompanïya ökіlderіnіñ aytwınşa, bul tarïxtağı eñ jıldam jolawşılar uşağı bolmaq, dep jazadı Arstechnica.

«Qazіr Parïj ben Nyu-York arasındağı äwe reysі jetі sağatqa sozıladı. Jaña jobada ol aytarlıqtay qısqardı. Bügіngі tañda joba boyınşa uşaqtıñ texnologïyası twralı mälіmetter belgіlі bolğanımen, jobanı jüzege asırw barısında ol özgertіlwі mümkіn. Degenmen, joba boyınşa tarïxtağı eñ jıldam uşaq qurastırılatını özgerіssіz qaladı», dep jazadı basılım.

 

2050 jılğa qaray Ewroodaq turğındarı azayadı - El Pais

null 

«Ewroodaq ekonomïkalıq ösіmdі ustap turw üşіn mïgracïyalıq ağındı qajet etedі. Eger Ewropa ïmmïgracïya esіkterіn jawıp tastasa, 2050 jılğa qaray Ewroodaq turğındarınıñ sanı 49 mïllïonğa azayadı. Al jumısqa qabіlettі adamdar sanınıñ azayuı bіrіnşі kezekte ekonomïkanıñ damwın tejeydі», dep jazadı El Pais basılımı.

«Bükіl Ewropa boyınşa mïgranttarğa qarsılıq legі bayqaladı. Degenmen, Ewropa bolaşağı ïmmïgranttarğa baylanıstı ekenіn eşkіm moyındamay otır. Ewroodaq demografïyalıq ölіm jolına tüskenіne köp waqıt boldı. Qazіr Ewroodaqta 511 mïllïon adam ömіr süredі. Degenmen,

2015 jıldan bastap Ewropa elderіnde ölіm körsetkіşі bala tww körsetkіşіnen tömen. Soğan qaramastan Ewropa xalqı sanınıñ kemіmey turwı tek kelіmsekterdіñ arqası. Jıl sayın Ewropağa

1,3 mïllïon ïmmïgrant keledі», dep jazadı basılım.

Avtordıñ jazwınşa, 1900 jılı Ewropada älem xalqınıñ 20%-ı ömіr sürgen. 1960 jılı 13,5% bolsa, bul körsetkіş 2015 jılı 6,9% bolğan. Mamandar  2040 jılı bul körsetkіş 5%dan da tömen bolatının aytadı.

«Eger bul tendencïya saqtalıp, ïmmïgranttardıñ kelwі toqtatılatın bolsa, 2050 jılğa qaray Ewroodaq turğındarınıñ sanı 49 mïllïon adamğa azayadı», dep jazadı avtor.

 

AQŞ densawlıq saqtaw salası dağdarısqa uşıradı - Project Syndicate

«AQŞ sayasatı makroekonomïkalıq ïndïkatorlardıñ qulına aynaldı. Al tüptep kelgende, makroekonomïkalıq körsetkіşter ömіr sapası twralı eşteñe ayta almaydı. Mısalı, Amerïka ekonomïkası joğarı deñgeyde bolğanımen, amerïkalıq densawlıq saqtaw salasında dağdarıs jürіp jatır», dep jazadı Project Syndicate basılımı.

Avtordıñ aytwınşa, Gallup AQŞta ekonomïka örlep jatqanımen, adamdarda küyzelіs pen aşw köbeygen.

«2018 jılı amerïkalıqtardıñ 55%-ı künі boyı küyzelіste jüretіnіn aytqan. 45%-ında mazasızdıq, är besіnşі amerïkalıqta qattı aşw bolğan», dep jazadı basılım. Avtordıñ aytwınşa, Amerïkadağı xalıqtıñ küyzelіsі soñğı on jılda eñ joğarı körsetkіşke jetken.

Jartılay dayın önіm semіzdіkke aparadı - Der Standard

null 

«Jartılay dayın önіm köp kalorïyanıñ jïnalwına äkelіp, semіzdіktіñ payda bolwına äser etedі», dep jazadı Der Standard basılımı.

Maqala avtorınıñ jazwınşa, älem xalqı semіzdіk dertіne köp şaldığwda.

«Bükіl älem boyınşa 1975 jıldan bügіngі künge deyіn semіrіp ketkenderdіñ sanı üş ese köbeygen. Bul jağdayğa äser etken eñ bastı faktorlardıñ іşіnde tamaqtanw tärtіbіnіñ özgerwі, kömіrtekke bay önіmderdі tutınw men qantı köp swsındardı іşw bar», dep jazadı basılım.

Dïetologtar jartılay dayın önіmderdі tutınwdıñ adam densawlığınna äserіn zerttep, qattı öñdelgen tağamdardıñ semіzdіkke aparatının däleldedі.

«Betesdtegі Densawlıq saqtaw ïnstïtwtı ğalımı Kevïn Xoll bastağan bіr top ğalımdar jürgіzgen zerttewge qatıswşılar tört apta boyı zertxanada tek jartılay dayın önіm tutınğan. Nätïjesіnde olar ekі aptanıñ іşіnde bіr kïlogramm salmaq qosqan», dep jazadı avtor.

Brexit kelіssözderі sätsіz ayaqtaldı - Reuters

null 

Brïtan leybrïsterі men konservatorları Ulıbrïtanïyanıñ Ewroodaqtan şığwı twralı ortaq kelіsіmge kele almadı, dep jazadı Reuters basılımı.

«Leybrïstіk partïya köşbasşısı Djeremï Korbïn partïyalar arasındağı kelіssözderdіñ sätsіz ayaqtalğanın xabarladı. Onıñ aytwınşa, premer mïnïstr Tereza Meydіñ ükіmetі bedelіnen ayırılğan jäne ortaq şeşіmge kele almaydı», dep jazadı basılım.

Avtordıñ aytwınşa, resmï türde Ulıbrïtanïya Ewroodaqtan 2019 jıldıñ 29 nawrızında şığwı kerek bolatın. Bіraq sayasatkerler Ewroodaqtan memlekettіñ qaşan şığatının ğana emes, şığw kerek pe älde Ewroodaq quramında qalw kerek de degen suraqqa da jawap ala almağan. Al säwіr ayınıñ basında Bryussel Breksït waqıtın 31 qazanğa deyіn sozwğa kelіsken bolatın. Sol waqıtqa deyіn ekі tarap ortaq kelіsіmge kelwі kerek. Olay bolmağan jağdayda Ulıbrïtanïya Ewroodaqtan eş kelіsіmsіz şığadı.

Keybіr tüster nege umıtılmaydı - BBC

null 

«Keybіrewler qırıq jıl burın körgen tüsіn älі umıtpay esіnde saqtap jür. Tіptі, tüsіnde körgen är detal jattalıp qalğan. Al ol adam bіr apta burın körgen tüsіn esіne tüsіre almawı mümkіn. Adamnıñ körgen tüsіn este saqtawı bïologïyağa baylanıstı bolıp şıqtı», dep jazadı VVS basılımı.

Avtordıñ jazwınşa, tüs bіz oylağannan da kürdelі dünïe.

«Psïxolog Deydre Barrettіñ aytwınşa, naqtı qurılımı bar tüsterdі este saqtaw oñay. Al Lozanna wnïversïtetіnіñ tüsterdі zerttew mamanı Françeska Sïklarï tüs pen sergektіk arasında şekara barın aytadı. Yağnï, eger keybіr tüsterdіñ köbі är detalіmen bіrge este saqtalatın bolsa, ol şın ömіrge kerі äser etwі mümkіn», dep jazadı avtor. Onıñ aytwınşa, narkolepsïya sïyaqtı awrwmen awıratın adamdar tüs pen şınayı ömіrdі ajırata almaydı.

«Köp jağdayda adam körgen tüsіnіñ belgіlі bіr bölіgіn ğana este saqtap qaladı. Bïologïya bul jağdaydı da rettep qoyğan», dep jazadı avtor. 

 

 

Avtor: Aykümіs Bolatbek
Bastı sözder: BAQ, Älem,
Joğarı qaray