Awa rayı
Astana 27 °S
Almatı 33 °S
valyuta bağamı
USD 342.49
EUR 400.85
RUB 5.51
CNY 51.33

Memlekettіk bağdarlamalar: Ükіmet 2017 jılğı jumıs qorıtındısın jarïyaladı

2018 jıldıñ 21 mawsım 2018 15:02 730

ASTANA. QazAqparat - Bïıl 15 mawsımda QR Parlamentі palatalarınıñ bіrlesken otırısı öttі, onda Ükіmettіñ 2017 jılğı respwblïkalıq byudjettі atqarwı twralı esebі qabıldandı. Jalpı alğanda, otırıs qatıswşıları Ükіmet aldına qoyılğan mіndetterdі orındawdıñ oñ körsetkіşterіn atap öttі - byudjettіñ şığıs bölіgіnіñ jüz payızğa jwığı ïgerіldі, dep xabarlaydı QazAqparat.

Cïfrlarmen aytqanda, eseptі kezeñde Qazaqstannıñ damw qarqını tömendegіdey deñgeyde. 2017 jılı ekonomïka ösіmі 4%-tі quradı. JІÖ-nіñ turaqtı ösіmіne sırtqı faktorlardan basqa, önerkäsіptіñ 7,1%-ke jäne qızmet körsetw salasınıñ 2,7 %-ke öswі ıqpal ettі. Byudjettіñ kіrіsterі 9,7 trln teñgege jettі. Onıñ 48%-і transfertterge keledі, şığıstarğa toqtalıp ötsek, olar 99,8%-ke atqarılıp, 11,156 trln teñgege ïgerіldі.

Memleket basşısı belgіlegen mіndetterdі іske asırwğa bіrqatar qabıldanğan zañnamalıq özgerіster ıqpal ettі. Mäselen, 2017 jıldıñ qorıtındısı boyınşa 93 zañ, al osı jıldıñ bes ayında - 25 zañ qabıldandı. Onıñ іşіnde negіzgіlerі - Salıq jäne Keden kodeksterі, käsіpkerlіk qızmetterdі rettew twralı zañdar. Salıq reforması 2018 jılı byudjet tüsіmіn 90 mlrd teñgege, al üş jıldıq byudjette 300 mlrd teñgege ulğaytwğa mümkіndіk beredі dep boljanğan.

Ükіmettіñ jumısı Elbasınıñ «Qazaqstan 2050» strategïyası men «5 ïnstïtwcïonaldıq reformanı іske asırw boyınşa 100 naqtı qadam» Ult josparında ayqındalğan tapsırmalardı sözsіz іske asırwğa bağıttalğan. «Üşіnşі jañğırtwdı», Törtіnşі önerkäsіptіk revolyucïya twralı Joldawdı, «Rwxanï Jañğırw» adam kapïtalın jañğırtwdıñ keşendі josparın, qazaqstandıqtardıñ ömіr sapasın jaqsartw üşіn «Bes älewmettіk bastamanıñ» jaña paketіn іske asırw boyınşa keñ awqımdı jumıstar jürgіzіlwde.

2017 jıldıñ qorıtındısı boyınşa ekonomïkalıq ösіm qamtamasız etіlіp, osı jıldıñ bes ayı da osı qarqındı ustap keledі - qañtar-mamır aralığında Qazaqstan ekonomïkası 3,9% östі.

  • Negіzgі kapïtalğa salınğan ïnvestïcïyalardıñ kölemі 25,3%-ke östі;
  • Önerkəsіp öndіrіsіnіñ kölemі 5,4%-ke ulğaydı (önerkäsіptіk ösіmge tabïğï gaz, şïkі munay, qağaz jəne qağaz önіmderіn, temekі önіmderі men xïmïya önerkəsіbіnіñ öndіrіsі aytarlıqtay ıqpal ettі);
  • Taw-ken öndіrw önerkäsіbіnde jäne karerlerdі ïgerwde öndіrіs 5,6%-ke ulğaydı;
  • Öñdew önerkäsіbі 5,5%-ke ulğaydı;
  • Awıl şarwaşılığınıñ jalpı önіmіnіñ öswі 3,9%-tі quradı;
  • Kölіk qızmetterіnіñ kölemі 4,8%-ke östі;
  • Jük tasımalı kölemі 5,5%-ke, jolawşılardı tasımaldaw 1,6%-ke östі.
  • Baylanıs qızmetterіnіñ kölemі 6,4%-ke östі.
  • Bölşek jäne köterme sawda kölemі 5,8%-ke arttı.

2017 jıldıñ qorıtındısı boyınşa sırtqı tawar aynalımı $77,6 mlrd jetіp, ol 2016 jılmen salıstırğanda 25% joğarı boldı ($62,1 mlrd). Osı jıldıñ bіrіnşі toqsanında da tawar aynalımı 24,3% ösіp, $21 mlrd quradı, onıñ іşіnde eksporttıñ ösіmі 27% boldı. Bügіnde Qazaqstan önіmderі älemnіñ 123 elіnіñ narığına jetkіzіlwde.

Ayta ketw kerek, Ükіmet ïnstïtwcïonaldıq jäne qurılımdıq reformalardı jürgіzw boyınşa Prezïdent ayqındağan bağıttardı jüzege asırwda naqtı şaralar qabıldap jatır.

«100 naqtı qadam» Ult josparı

«Bes ïnstïtwcïonaldıq reformanı іske asırw boyınşa 100 naqtı qadam» Ult josparı jüzege asırıla bastağannan berі 55 qadam orındaldı.

Bіrіnşі reforma - käsіbï memlekettіk apparat qurw. Memlekettіk qızmettіk mansaptıq ülgіsіne köşw qızmetkerlerge quzırettіlіgі boyınşa joğarlawğa teñ mümkіndіkter berdі. Memlekettіk qızmetkerler keşendі attestacïyadan öttі. Nätïjeler boyınşa eñbekaqı tölewdіñ jaña jüyesіn aprobacïyalaw bastaldı. Munıñ barlığı xalıqqa körsetіletіn memlekettіk qızmetterdіñ sapası men quzırettіlіkterіnіñ öswі üşіn jağdaylar twdıradı.

Ekіnşі reforma - zañnıñ üstemdіgіn qamtamasız etw. Sot törelіgіnіñ üş satılı jüyesіne köşwі azamattar men bïznestіñ quqıqtarınıñ waqıtılı qorğalwın qamtamasız etedі. Swdyalar korpwsına talaptar sapası arttı, olardıñ esep berw tärtіbі küşeytіldі. Ïnvestïcïyalıq dawlar boyınşa sot öndіrіsі, AXQO xalıqaralıq arbïtraj ortalığı qurıldı. Jergіlіktі polïcïya qızmetі men azamattardıñ polïcïya qızmetkerlerіnіñ іs-äreketіne şağımın qarastırw boyınşa qoğamdıq keñester qurıldı.

Ükіmettіñ іs-qïmılınıñ bastı bağıtı - odan ärі ïndwstrïyalandırw men turaqtı ösіmdі qamtamasız etwge bağıttalğan üşіnşі reformanı іske asırw.

300 іrі salıq tölewşі üşіn elektrondı şot-faktwralardı mіndettі türde berw engіzіldі, 2019 jıldan bastap ol barlıq qosımşa qun salığın tölewşіler üşіn engіzіledі.

Ekonomïkanıñ basımdıqtı sektorlarında transulttıq korporacïyalardıñ qatıswımen segіz joba іske asırıldı.

Kölіk ïnfraqurılımın keñeytw jäne damıtw üşіn «Nurlı jol» jaña temіr jol vokzalı aşıldı, xalıqaralıq qarjı ortalıqtarı arasında äwe qatınası іske qosıldı (Astanadan Frankfwrtqa, Londonğa, Dwbayğa, Sewlge, Pekïn men Parïj, Stambwlğa tіkeley reyster orındalwda).

28 xalıqaralıq bağıtta jïіlіgі mol temіrjol konteynerі jelіlerі aşıldı, bul Qazaqstannıñ tranzïttіk älewetіn jäne elіmіzdіñ älemdіk kölіk-kommwnïkacïyalıq ağımğa kіrіgwіn küşeytedі. Aqtaw teñіz portı jäne Qurıq teñіz portınıñ bіrіnşі fazası jañğırtıldı. Bïıl Qurıq portın jañğırtwdıñ ekіnşі fazası ayaqtalğannan keyіn olardıñ ötkіzw qwattılıqtarı 26 mln teñgege deyіn ulğayadı.

2036 jılğa deyіn Ülken Almatı aynalma avtomobïl jolı (ÜAAAJ) jobasın іske asırw boyınşa ïnvestorlarmen kelіsіmşart jasaldı. 1 säwіrde elektrondı deklaracïyalaw jüyesіn damıtw maqsatında «Astana-1» aqparattıq jüyesі täjіrïbelіk paydalanw üşіn engіzіldі. Resmï aşılwı 2018 jıldıñ 1 şіldesіne josparlanğan Astana xalıqaralıq qarjı ortalığı TMD elderі men bükіl Batıs jäne Ortalıq Azïya aymağı üşіn qarjılıq xabqa aynaladı.  

Törtіnşі reformanı іske asırwdıñ bastı maqsatı - bіrtektіlіk pen bіrlіk - qazaqstandıq bіrtektіlіktі nığaytw jäne azamattıq qoğamnıñ bütіndіgіn qalıptastırw.

Bul jumıs twrïstіk salanı damıtwmen, bіrіnşі kezekte Astanadağı, Almatıdağı, Şığıs Qazaqstan oblısındağı, Kaspïy mañı aymağındağı jäne eldіñ oñtüstіgіndegі mädenï-twrïstіk klasterge süyenwmen іşkі twrïzmdі damıtwmen baylanıstı.

Negіzgі jumıs ïnstïtwcïonaldıq turğıdan nığaytılğan Qazaqstan xalqı Assambleyasınıñ ayasında jürgіzіledі. Jastarğa arnalğan jaña älewmettіk satılar qurıldı. Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamı ïdeyasın іlgerіletw boyınşa jumıstar jolğa qoyıldı. Atalğan bağıt boyınşa qadamdardı ärі qaray іske asırw «Rwxanï jañğırw» bağdarlaması ayasında jürgіzіlіp jatır.

Besіnşі reforma - esep beretіn memlekettі qalıptastırw. Memlekettіk sektordıñ qoğam aldındağı aşıqtığı men esep berwі küşeytіldі. Qoğamdıq keñester men xalıq aldındağı jıl sayınğı esepter ïnstïtwtı qurıldı. Tïіmdіlіk awdïtіne qayta bağdarlanwmen byudjet qarajatın paydalanwdı baqılawdıñ jaña ülgіsі, sonımen qatar memlekettіk organdar qızmetіn bağalawdıñ jaña jüyesі engіzіldі. «Aşıq ükіmet» engіzіldі. «Azamattarğa arnalğan ükіmet» memlekettіk korporacïyası «bіr tereze» qağïdatı boyınşa memlekettіk qızmetter körsetedі. Korporacïya jumıs іstegen ekі jıl іşіnde 64 mln qızmet körsetіldі.

Atalğan qadamdardıñ barlığı ekonomïkanıñ jaña modelіn qurw jäne onıñ uzaq merzіmdі kezeñde turaqtı damwı üşіn asa mañızdı. Olar 2018 jılı ekonomïkanıñ öswіne ıqpal etedі. Eseptі kezeñde «100 naqtı qadam» Ult josparınıñ qadamdarın іske asırwdıñ negіzgі qorıtındıları osınday.

Ïndwstrïaldıq-ïnnovacïyalıq damw 

Ïndwstrïaldıq-ïnnovacïyalıq damw bağdarlamasınıñ ekіnşі kezeñі belsendі іske asırılıp jatır. Ükіmet basımdıqtı jäne bäsekege asa qabіlettі sektorlarğa basa nazar awdarwda.

Negіzgі salalardı texnïkalıq turğıdan qayta jaraqtandırw şaraları äzіrlenіp, ekonomïkanıñ perspektïvalı sektorların damıtw üşіn jağdaylar jasaldı. 2017 jılı Ïndwstrïyalandırw kartası ayasında 1,5 trln teñgeden astam somağa 120 joba іske qosılıp, 10 mıñnan astam jumıs ornı aşıldı.

Ekonomïkanı cïfrlandırw

Elbası tapsırmasına säykes, «Cïfrlıq Qazaqstan» memlekettіk bağdarlamasınıñ ayasında ekonomïka men qoğamdıq ömіrdі jappay cïfrlıq transformacïyalaw boyınşa jumıstar bastaldı.

  • Negіzgі salalardı texnologïyalıq turğıdan qayta jaraqtandırw şaraları äzіrlendі, bul cïfrlıq texnologïyalarğa köşwdіñ negіzіne aynalwı tïіs.
  • 500-den astam käsіporınnıñ Ïndwstrïya 4.0 elementterіn engіzwge äzіrlіgі bağalandı.
  • 2017 jılı barlıq mektepter tolığımen cïfrlıq bіlіm berw reswrstarına qosıldı. Onda 40 mıñ beynedärіster men ïnteraktïvtі sabaqtar qamtılğan.
  • «Aqıldı qalalardı» damıtw tujırımdaması bekіtіldі, onıñ negіzіnde 2018 jıldıñ soñına deyіn ärbіr öñіrde pïlottıq jobalar іske asırılatın boladı.
  • Bügіngі tañda elektrondı kommercïyada qazіrdіñ özіnde şamamen 1700-ge jwıq kompanïya jumıs іsteydі, 6871,6 mıñ adam jumıspen qamtılğan.
  • Jıl basınan berі 107 121 jaña elektrondı sawda swbektіsі tіrkeldі. Aldın-ala derekter boyınşa bïılğı jıldıñ 5 ayınıñ іşіnde 40 mıñğa jwıq jaña jumıs ornı aşıldı.
  • Atalğan іs-şara jıl soñına deyіn elіmіzdіñ barlıq öñіrlerіnde 155 jaña ïnternet düken aşwğa mümkіndіk beredі dep kütіlwde.

Cïfrlandırwdıñ arqasında, awrwlardı bastapqı kezeñіnde anıqtaw mümkіndіgі arttı. Mısalı, 40%, twberkwlez awrwı 10% ökpe qaterlі іsіgі erte anıqtalatın boldı. «Jandı» kezekke turw 45% azaydı. Josparlanıp otırğan memlekettіk qızmetterdіñ 450 türіn elektrondı formatqa köşіrw 2021 jılğa qaray 13 mlrd teñgege jwıq qarajattı ünemdep, el azamattarına jıl sayın berіletіn 40 mïllïonnan astam qağaz türіndegі anıqtamalardı qısqartwğa mümkіndіk beredі.

Äkіmdіkterde turğın üy kezegі boyınşa körsetіletіn qızmetterdі avtomattandırw üşіn jürgіzіlgen jumıstar qaytalanwlar, baspanasınıñ bolwı jäne basqa da faktorlardı joyu arqılı kezektі 460 mıñ adamnan 219 mıñğa deyіn, yağnï ekі eseden astamğa qısqartwğa mümkіndіk berdі.

«Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasınıñ qosılğan qunı joğarı önіm jasap, ekonomïkadağı şığındardı azaytwdağı älewetі zor. Bul JІÖ ösіmі üşіn qosımşa serpіn twdırwğa mümkіndіk beredі. Memlekettіk bağdarlamanı іske asırwdan tіkeley tïіmdіlіk 2025 jılı qosımşa 1,7-2,5 trln teñge kölemіndegі qosılğan qun jasawğa jol aşadı.

Ïnvestïcïyalar tartw jäne önіm ötkіzw narığın köbeytw

Tartılatın şeteldіk ïnvestïcïyalar kölemі jağınan Qazaqstan aymaqtağı teñdesі joq köşbasşı. Ortalıq Azïyağa tartılatın şeteldіk ïnvestïcïyalardıñ 70% Qazaqstannıñ ülesіne tïedі. Memleket basşısınıñ Qıtaymen, Reseymen, AQŞ-pen, Japonïyamen, Oñtüstіk Koreyamen, Ïranmen, Türkïyamen jäne basqa da eldermen öndіrіstіk qwattılıqtardı damıtw boyınşa jalpı soması $50 mlrd jwıq bolatın kelіsіmderіnіñ іske asırılwı Ükіmettіñ baqılawında.

Ïnvestorlarmen jumıs ïnvestïcïyalar jönіndegі ulttıq kompanïya «Kazakh Invest» arqılı şeteldіk ökіldіkter men aymaqtıq fïlïaldar jelіsіmen «Bіr tereze» qağïdatı boyınşa jaña formatta qurılğan. 2017 jılı Ulttıq ïnvestïcïyalıq strategïya qabıldandı. Bіz ekonomïkanıñ şïkіzattıq emes sektorlarına ïnvestïcïyalar tartwğa basa nazar awdaramız. Ötken jıldıñ qorıtındısı boyınşa tіkeley şeteldіk ïnvestïcïyalardıñ jalpı ağını $20,8 mlrd quradı. Şeteldіk ïnvestïcïyalardıñ 25% öñdew önerkäsіbіne bağıttalwda. Sonıñ іşіnde, şïkіzattıq emes sektorlarğa - 50% jwığı bağıttaladı.

Ïnvestïcïyalıq kapïtaldı tartwda transulttıq korporacïyalardıñ rölі joğarı. 2015-2017 jıldarı $292 mln segіz joba іske asırıldı. $8 mlrd somasına 16 TUK jobası pısıqtalw üstіnde. Ekonomïkanıñ basımdıqtı salalarında bіrlesken käsіporındar qurw üşіn «zäkіrlі ïnvestorlarmen» $1,3 mlrd somasına 7 joba jüzege asırılıp jatır. «Zäkіrlі» ïnvestorlarmen $13,2 mlrd somasına 15 joba boyınşa belsendі jumıs jürіp jatır.

Osı jıldıñ 4 ayınıñ іşіnde іrі ïnvestorlarmen 42 jaña jobanı іske asırw boyınşa kelіsіmderge qol jetkіzіldі, onıñ іşіnde 10 TUK, Qıtay, Türkïya, AQŞ, BAÄ, Ulıbrïtanïya, EO elderі jäne basqa da elder bar. 2018 jılı barlığı $3,9 mlrd somasına 54 joba ayaqtaladı. Qunı $6,8 mlrd bolatın 63 jobanıñ qurılısı bastaldı.

«Nurlı jol» memlekettіk bağdarlaması
Bağdarlama ayasında jappay kölіk, ïndwstrïyalıq jäne älewmettіk ïnfraqurılımdardı salwdıñ arqasında jıl sayın eñ kemі 100 mıñ jumıs ornı qurıladı. Jumıs üş bastı bağıt boyınşa jürwde.

Bіrіnşі - avtomobïl joldarı. 2017 jılı 4,4 mıñ şaqırım avtojoldıñ qurılısı men qayta jöndew jumıstarı jalğastı, onıñ іşіnde 22 avtojol jobalarında 600 şaqırım jol paydalanwğa berіldі. 2018 jılı 500 şaqırımnan astam avtojol salınıp bіtedі. «Törtіnşі önerkäsіptіk revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkіndіkterі» Joldawına oray jergіlіktі joldardı damıtwğa erekşe köñіl bölіnetіn boladı. Olardı qarjılandırw kölemі 150 mlrd teñgege deyіn ulğaytıladı, bul qalalar men awıldardağı ömіr sürw sapasın jaqsartadı.

Ekіnşі - temіrjol jäne avïacïyalıq ïnfraqurılım jañğırtılıp, keñeytіldі. 6 jıl іşіnde 1376 şaqırım temіr jol salınıp, Parsı şığanağın, Oñtüstіk-Şığıs Azïya men Qıtaydı qosa alğanda, jaña ötkіzw narıqtarına tawarlardı ötkіzw mümkіndіgі men tasımaldaw jıldamdığı arttırıldı. Köptegen äwejaylar men jolawşılar termïnaldarınıñ uşw-qonw jolağı qayta jöndeldі. Jalpı uzındığı 112 şaqırım bolatın «Almatı - Şw» wçaskesіndegі ekіnşі joldıñ qurılısı da elіmіzdіñ tranzïttіk älewetіn ulğaytwğa septіgіn tïgіzedі. Astanada täwlіgіne 35 mıñ jolawşığa qızmet körsete alatın jaña «Nurlı Jol» temіrjol vokzalı keşenіnіñ qurılısı men 2017 jılı 4,1 mln adamğa qızmet körsetken Astana xalıqaralıq äwejayınıñ jolawşılar termïnalın qayta jöndew jumıstarı ayaqtaldı.

Üşіnşі - Ortalıq Ewrazïyadağı kölіk-logïstïkalıq xab retіnde elіmіzdіñ tranzïttіk älewetі. «Batıs Qıtay - Batıs Ewropa» xalıqaralıq dälіzіnіñ 2787 şaqırımğa sozılatın qazaqstandıq bölіgіnіñ qurılısı tolıq ayaqtaldı. Magïstral 5 oblıstıñ jalpı sanı 5,5 mln jwıq adam turatın 240 astam eldі mekenіn qamtïdı jäne qazіrdіñ özіnde ekonomïkanıñ damwı üşіn öz nätïjelerіn berіp otır.

Mäselen, öñіrler arasındağı jük aynalımı 2,5 esege (12-den 30 mln tonnağa deyіn), tranzïttіk kölіk tasımalı - 3 esege (350 mıñ tonnadan 1 mln t deyіn) artqan. 47 jaña öndіrіs qurılıp, jumıs іstep turğan 8-і keñeytіldі. Avtokölіkterdіñ ortaşa qozğalıs jıldamdığı 3 esege arttı. Mañızdı älewmettіk tïіmdіlіkke - jol-kölіk oqïğalarınan ölіm-jіtіmdі 30% tömendetwge qol jetkіzіldі. Jobanıñ ortaşa jıldıq tïіmdіlіgі 180 mlrd teñgege jwıq jäne ol jıl sayın arta beretіn boladı.

Elіmіzdіñ Şığısı men Batısında jaña logïstïkalıq xabtar, sonımen qatar Lyanyungan teñіz portında bіrlesken qazaqstandıq-qıtaylıq logïstïkalıq termïnal salındı. Türkïya men Grwzïya arasında «Kars - Axalkalakï» temіrjol wçaskesі qurılısınıñ ayaqtalwın esepke alwmen bіrge Transkaspïy xalıqaralıq kölіk bağıtın jük ağımımen tolıqtırw boyınşa jumıstar bastaldı. Nätïjesіnde tranzïttіk jükter kölemі 25%-ke, 18,1 mln tonnağa deyіn östі. Tabısı joğarı tranzïttіk konteynerlіk tasımaldar kölemі jıl sayın artıp keledі jäne ötken jılı ol 347,5 mıñ konteynerdі quradı. Tranzïttіk tasımaldardan tüsken tabıs 353 mlrd teñge boldı.

Ïnjenerlіk jelіlerdі jañğırtw jumıstarı jürgіzіldі. Eseptіk kezeñde 765 şaqırım ïnjenerlіk jelі jañğırtıldı jäne salındı, jospardağısı - 700 şaqırım. Jelіlerdіñ tozwı 63%-ten 60%-ke tömendedі.

«Nurlı jer» memlekettіk bağdarlaması

2017 jılı qazaqstandıqtardı qoljetіmdі turğın üymen qamtamasız etw maqsatında turğın üy qurılısı bağdarlaması bastaw aldı. Jıl qorıtındısı boyınşa rekordtıq 11,2 mln şarşı metr turğın üy paydalanwğa berіldі, bul 2016 jılğı deñgeyden 6,2% artıq. 100,8 mıñnan astam otbası, onıñ іşіnde memlekettіk ïnvestïcïyalar esebіnen 25,2 mıñ otbası özderіnіñ baspana jağdayların jaqsarttı. Jalpı 2017 jılı atalğan salağa ïnvestïcïyalar 2016 jılmen salıstırğanda 18% artqan ( 830 mlrd teñgeden 979,8 mlrd teñgege deyіn).

2018 jılı Bağdarlama ayasında memlekettіk ïnvestïcïyalar esebіnen 1,5 mln şarşı metr jaña turğın üydі paydalanwğa berwdі qamtamasız etw josparlanıp otır. Qazіr turğın üy qurılısında memlekettіk emes qarajat basım - olardıñ ülesі 84%. 1 byudjet teñgesіne şaqqanda 5,4 teñge jeke ïnvestïcïya tartılğan. Jappay turğın üy qurılısın jürgіzw qurılıs ïndwstrïyasına mwltïplïkatïvtі äserіn tïgіzdі. Qurılıs materïaldarın öndіrw kölemі 440 mlrd teñgeden astı.

Agroönerkäsіp keşenі

2017 jıldıñ basında qabıldanğan AÖK damıtwdıñ memlekettіk bağdarlaması ekonomïkanıñ jaña drayverі retіnde salanı serpіndі ärі keşendі damıtwğa bağıttalğan.

Ötken jılı Memleket basşısınıñ tapsırmaların orındaw maqsatında memlekettіk qoldaw şaralarınıñ tïіmdіlіgіn arttırw boyınşa jumıstar jürgіzіldі. 65 swbsïdïya türі qayta qaralıp, tïіmsіz 11-і alınıp tastaldı, 40 türі boyınşa krïterïyler özgertіldі.

  • Qajettіlіgі mol daqıldıq alqaptar 694 mıñ ga keñeytіldі.
  • Egіstіkterdegі elïtalıq tuqımdar ülesі 1,5 esege arttı.
  • Mïneral tıñaytqıştardı paydalanw ⅓ östі (10%-ten 14%-ke deyіn).
  • Astıq sapası 20% jaqsardı.
  • Bïdaydıñ qattı sorttarınıñ eksportı 2,5% östі.
  • Negіzgі mal türlerіnіñ bası orta eseppen - 5%, et öndіrіsі - 5,9%, süt öndіrw - 3% arttı;
  • Awıl şarwaşılığı önіmderі men onı öñdew önіmderіnіñ eksportı 10% arttı (2017 j. 11 aydıñ іşіnde).
  • Jalpı awıl şarwaşılığı önіmderіnіñ ösіmі - 2,9% quradı
  • azıq-tülіk önіmderіnіñ ösіmі - 4,1% quradı
  •  negіzgі kapïtalğa ïnvestïcïyalar 29,3% arttı
  • 5 jıl іşіnde eñbek önіmdіlіgі men öñdelgen önіm eksportınıñ kölemіn 2,5 ese arttı.

Budan özge, 2017 jılı Qazaqstan awsıldan taza aymaq retіnde tanıldı, bul bіzdіñ mal şarwaşılığı önіmderіmіzdі jaña narıqtarğa şığarwğa jol aşadı.

Prezïdenttіñ Qıtay, Özbekstan, Bіrіkken Arab Ämіrlіkterі, Sawd Arabïyası, Ïran elderіnіñ köşbasşılarımen jeke kelіsіmge kelwіnіñ arqasında, atalğan elderdіñ narıqtarı qazaqstandıq önіm eksportı, eñ aldımen mal şarwaşılığı önіmderі eksportı üşіn aşıldı. Bügіngі tañda Qıtayğa eksporttaw üşіn awıl şarwaşılığı önіmderіnіñ 11 türі boyınşa talaptar kelіsіlgen.

Käsіpkerlіktі damıtw

Bïznes axwalınıñ josparlı türde jaqsarwı, şeşwşі qayta rettew jäne jeke käsіpkerlіktі qoldaw öz nätïjelerіn berwde:

  • 2017 j. qorıtındısı boyınşa JІÖ-degі ŞOB ülesі 25,8%-ke deyіn östі.
  • 2017 j. «Bïznestіñ jol kartası-2020» bağdarlamasın іske asırw barısında 3,5 trln teñgege önіm şığarılıp, 15,1 mıñ jaña jumıs ornı aşıldı, 217 240,7 mlrd teñge salıq tölendі.
  • 2017 j. 146 mlrd teñgege 160 kelіsіmşart jasaldı.
  • 2017 j. ŞOB önіmderіnіñ şığarılwı 29%-ke ulğaydı.
  • Jıl qorıtındısı boyınşa ekonomïkadağı ŞOB ülesі 26,8 25,6% quradı.
  • 2017 j. Nätïjelі jumıspen qamtw bağdarlamasına 570 mıñnan astam adam qatıstı, olardıñ 315 mıñı turaqtı jumıs orındarına ornalastırıldı, sonıñ іşіnde 136-sı - jaña jumıs orındarına ornalastı.
  • 7,2 mıñ adam jeñіldіktі nesïeler aldı, onıñ іşіnde 4,1 mıñ adam alğaş ret öz bïznesіn aştı. 15 mıñ adam käsіpkerlіk negіzderіne oqıtıldı.

Bïıl 730 mıñ adam jumıspen qamtwğa järdemdesw şaralarımen qamtıladı, 2017 jılı 600 mıñ adam qamtılğan edі. 1 mawsımdağı jağday boyınşa barlığı 214 mıñ adam, onıñ іşіnde 163 116 mıñ jumıssız jäne 1921 mıñ özіn-özі jumıspen qamtığan azamattar tartıldı. Äkіmdіktermen bіrlese otırıp, özіn-özі jumıspen qamtığan jäne beyresmï jumıspen aynalısatın azamattardı formalïzacïyalaw boyınşa jol kartası іske asırılıp jatır. Jıl basınan berі buğan deyіn derekter bazasında statwsı bolmağan 800 mıñ adamnıñ mälіmetterі jañartıldı. Xalıqaralıq eñbek uyımı standarttarına säykes jumıspen qamtılğan jäne özіn-özі jumıspen qamtığan xalıqtı bіrıñğay anıqtaw, qızmettі tіrkew men zañdastırwdıñ jeñіldetіlgen tetіgіn engіzw qarastırılğan.

Öñіrlіk damw

Kenttenw deñgeyіnіñ artwın eskere otırıp, qalalardıñ ïnfraqurılımdıq dayındığın qamtamasız etw maqsatında Ükіmet tört aglomeracïyanıñ (Astana, Almatı, Şımkent, Aqtöbe) awmaqtıq damwınıñ öñіraralıq sxemaların qabıldadı.

Tіrek awıldıq eldі mekenderdі ömіr sürwge qolaylı jağdaylar jasaw maqsatında 2017 jılı:

  • ïnjenerlіk ïnfraqurılımnıñ 82 jobası,
  • älewmettіk ïnfraqurılımnıñ 114 jobası,
  • abattandırw boyınşa 493 joba іske asırıldı.

«Dïplommen awılğa!» jobası ayasında 2015-2017 jıldarı bіlіm berw, densawlıq saqtaw, AÖK jäne t.b. salalardağı şamamen 10 mıñ mamanğa 28,4 mlrd teñgege qoldaw körsetіldі. Öñіrlerdі damıtw bağdarlaması belsendі türde іske asırılıp jatır, oğan 2015-2017 jıldarı 1,2 trln teñge bölіndі.

2017 jıldıñ elewlі nätïjelerіnіñ bіrі qalalarda 94% deyіn, awıldarda - 57% deyіn ortalıqtandırılğan swmen jabdıqtawğa qoljetіmdіlіktіñ artwı boldı. Öñіrlerdі damıtw bağdarlaması ayasında 2017 jılı 297 joba іske asırıldı (120,8 mlrd teñge somasına swmen jabdıqtaw, jılwmen jabdıqtaw, sw tartw, eldі mekenderdі abattandırw, ïnjenerlіk ïnfraqurılım men monoqalalardı damıtw jobaları).

Memleket basşısınıñ tapsırması boyınşa jıl sayın barlıq qarjı közderіnen 100 mlrd teñgeden kem emes qarajat bölw arqılı awıldıq swmen jabdıqtawdı (barlıq awıldarda) damıtw jönіnde qosımşa şaralar qabıldanıp jatır.

«Rwxanï jañğırw»

Memlekettіk tіldіñ latın qarpіne köşwіn qamtamasız etw üşіn Memleket basşısı latın grafïkasındağı qazaq tіlі älіpbïіn bekіttі. «Jaña gwmanïtarlıq bіlіm. 100 jaña oqwlıq» jobası ayasında älewmettіk-ekonomïkalıq jäne gwmanïtarlıq bіlіm salasındağı älemdegі üzdіk 17 oqwlıq qazaq tіlіne awdarılıp, cïfrlandırıldı.

«Twğan jer» jobası boyınşa «Älewmettіk bastamalar kartası» ïnteraktïvtі platforması іske qosıldı, «Qazaqstannıñ kïelі jerlerіnіñ geografïyası» jobası boyınşa jalpıulttıq mañızı bar nısandar boyınşa 3D twrları bar kïelі nısandardıñ vïrtwaldı kartası äzіrlendі.

«Qazaqstannıñ 100 jaña esіmі» jobasın іske asırw ayasında jalpıxalıqtıq onlayn dawıs berw 102 jeñіmpazdı anıqtadı. Dawıs berwge barlığı 340 mıñ qazaqstandıq qatıstı.

«Jahandağı zamanawï qazaqstandıq mädenïet» jobası boyınşa Qazaqstannıñ täwelsіzdіgі jıldarında qalıptasqan qazaqstandıq mädenïet twındıları jïnaqtalıp, jüyege keltіrіldі.

Bіlіm berw

Bіlіm berw salasında barlıq deñgeylerde - mektepke deyіngі bіlіmnen joğarı bіlіmge deyіn jüyelі reformalar jürgіzіlіp jatır.

Bіrіnşі. Bіlіm berw ïnfraqurılımın damıtwdı, jüyenіñ kadrlıq älewetіn jaqsartwdı, ekonomïka salaların bіlіktі kadrlarmen qamtamasız etwdі, elіmіzdіñ ğılımï älewetіn arttırwdı jañğırtw jumıstarı jürgіzіlwde.

Mektepke deyіngі bіlіm berwmen qamtw aytarlıqtay ulğaydı. Bügіngі tañda 3-6 jas aralığındağı balalardıñ şamamen 91%-ı balabaqşalarğa baradı. Buğan, bіrіnşі kezekte, jekemenşіk balabaqşalar ülesіnіñ 49%-ke artwı, onıñ іşіnde MJÄ ayasında artwı ıqpal ettі. 2017 jıldıñ özіnde 849 mektepke deyіngі uyım aşıldı, olardıñ 717-і - jekemenşіk, 46-sı - MJÄ esebіnen aşılğan. 

MJÄ arqılı jekemenşіk mektepke deyіngі mekemelerdіñ qurılısınıñ arqasında Qazaqstan 137 el arasında bastawış bіlіm berwdі qamtw boyınşa 4 orındı ïelendі. MJÄ tetіgі jan basına şaqqandağı qarjılandırwdı engіzw üderіsіmen keñeytіletіn boladı, bïıl Astanada pïlottıq joba bastaladı.

Ekіnşі. Üştіldіlіk jäne ağılşın tіlіn awqımdı türde oqıtw sayasatı jüyelі türde jüzege asırılwda.

Bіlіm berwdіñ jañartılğan mazmunına köşіrw boyınşa kezeñ-kezeñіmen jumıstar atqarılıp jatır. 2017 jılı 1, 2, 5, 7 sınıptar jaña mazmunğa köşіrіldі. Jan basına qarjılandırw jüyesіn engіzw ayasında osı jıldıñ qırküyegіnen bastap pïlottıq jobağa Astananıñ 74 mektebі kіredі (qazіrgі tañda pïlottıq jobağa 43 mektep, onıñ іşіnde Astanada - 5 mektep qatıswda). 2020 jılı qalalıq mektepterde qarjılandırwdıñ jaña modelіn tolıq kölemde jüzege asırw közdelgen.

Bіlіm men ğılımnıñ bіrіgwі Qazaqstannıñ 8 JOO-nıñ QS xalıqaralıq reytïngіne kіrwge mümkіndіk berdі. Osı jıldıñ qañtar ayınan bastap jañartılğan mazmun boyınşa bіlіm beretіn muğalіmder jalaqılarına qosımşa 30% üsteme aqı ala bastadı, jıl soñına deyіn 200 mıñnan astam muğalіm köterіlgen jalaqı alatın boladı. Orta merzіmdі keleşekte üş tіlde oqıtwdı engіzw, joğarı bіlіmnіñ qoljetіmdіlіgіn arttırw, JOO-lardıñ derbestіgіn keñeytw jäne Memleket basşısınıñ basqa da mіndetterіn orındaw boyınşa dayındıq jumıstarı jalğasadı.

Üşіnşі. Texnïkalıq jäne käsіptіk bіlіm berwge basa män berіlwde. Jumıs berwşіlerdіñ suranımdarınıñ 95%-dan astamı tömengі jäne orta bіlіktіlіk mamandıqtarına keledі.

2017 jıldan berі texnïkalıq-käsіptіk bіlіm berw (TKBB) jüyesіnde texnïkalıq, awıl şarwaşılığı mamandıqtarı boyınşa, sonday-aq servïs jäne qızmet körsetw käsіpterі boyınşa mamandardı tegіn oqıtw bastaldı. Jumısşı bіlіktіlіkterі boyınşa 250-den astam jaña modwldіk bağdarlamalar dayındaldı. 500 şeteldіk oqw ädebïetterі awdarıldı. Jıl sayın joba ayasında 100 mıñ stwdent qamtıladı.

Densawlıq saqtaw

2015 jılı Ükіmet mіndettі älewmettіk medïcïnalıq saqtandırw (MÄMS) engіzw boyınşa mañızdı reformalardı іske asırwdı bastadı. MÄMS engіzwge dayındıq ayasında densawlıq saqtaw salasın qayta rettew jumıstarı jürgіzіldі:

  • Bïznestegі kedergіlerdі azaytw nätïjesіnde jeke jetkіzwşіlerden medïcïnalıq qızmetterdі satıp alw ülesі 2017 jılğı 8-dan 2018 jılı 13%-ğa deyіn östі.
  • 2017 jılı densawlıq saqtaw salasına salınğan ïnvestïcïyalar kölemі 50%-ke artıp, 91,4 mlrd teñgenі quradı.
  • Jeke ïnvestïcïyalardıñ ülesі 2016 jılğı deñgeymen salıstırğanda 90%-ğa (23,3-ten 44,2 mlrd teñgege deyіn) ulğaydı.
  • 2017 jılı otandıq tawar öndіrwşіlermen 873 därі-därmek türіn jetkіzw boyınşa 25 uzaqmerzіmdі kelіsіmşart jasaldı.
  • Memlekettіk qoldaw şaralarınıñ arqasında 2017 jıldıñ qorıtındısı boyınşa farmacevtïka salası 42% deñgeyіnde joğarı ösw qarqının körsettі.
  • Qazaqstandıq därі-därmek öndіrwşіlerі jetkіzetіn atawlardıñ sanı 2 esege östі.
  • Qazaqstandıqtardıñ jalpı ömіr sürw uzaqtığı artıp, şamamen 73 jasqa deyіn östі.
  • Jalpı ölіm-jіtіm - 3%-ke, analar ölіmі - 5,5%-ke, säbïler ölіmі - 7,7%-ke, qaterlі іsіkterdі anıqtaw - 4,8%-ke jäne twberkwlezdі anıqtaw - 11,8%-ke tömendegen.

«Prezïdenttіñ bes älewmettіk bastaması»

Memleket basşısı 2018 jılı nawrızda Qazaqstan xalqına jaña ündewіn jarïyaladı. Ükіmet Prezïdent alğa qoyğan mіndetterdі іske asırwğa kіrіstі. Osılayşa Jol kartası bekіtіldі, onıñ ayasında 2018 jılı 4 kodekske jäne 7 zañğa özgerіster engіzіletіn boladı.

Bіrіnşі bastama - «Ärbіr otbasına baspana alwdıñ jaña mümkіndіkterіn berw». Bïıl 28 mamırda «7-20-25» bağdarlamasına arnalğan turğın üydі ïpotekalıq nesïelendіrwdі damıtw tujırımdamasın bekіtіldі. Bankter 2018 jıldıñ şіlde ayınan bastap Bağdarlamanıñ şarttarı boyınşa tіkeley jaña ïpotekalıq nesïeler berwge kіrіsedі. 2018 jılğı 28 säwіrde Ulttıq Banktіñ arnayı enşіles uyımı - «Baspana» ïpotekalıq uyımı» AQ qurıldı.

Ekіnşі bastama - «Jalaqısı tömen jumısşılardıñ eñbekaqısın köbeytw üşіn olardıñ salıq jüktemesіn azaytw». Maqsatı - salıstırmalı türde jalaqısı tömen qazaqstandıqtardı qoldaw.

Memleket basşısınıñ tapsırmasına säykes 25 AEK kölemіnen az jalaqı alatındarğa salınatın salıq jüktemesі 10 esege tömendeydі. Salıq zañnamasına tïіstі tüzetwler älewmettіk qamsızdandırw mäselelerі boyınşa zañ jobasına engіzіlgen, onı 23 mamırda Mäjіlіs maquldap, Parlament Senatınıñ qarawına jіberіldі. Atalğan mexanïzm kelesі salıq merzіmі bastalğan waqıttan bastap - 2019 jılğı 1 qañtardan bastap іske qosıladı.

Üşіnşі bastama - «Joğarı bіlіm alwdıñ qoljetіmdіlіgі men sapasın arttırıp, stwdent jastardıñ jataqxanadağı jağdayın jaqsartw».

  • 20 mıñ jaña granttı qarjılıq qamsızdandırw jäne olardıñ qunın arttırw üşіn 2018 jılğı 1 qırküyekten bastap respwblïkalıq byudjettі naqtılaw kezіnde 2018 jılğa 5 mlrd teñge qarastırılğan.
  • 2022 jılğa deyіn kem degende 75 mıñ orındı qamtamasız etw maqsatında stwdenttіk jataqxanalar qurılısı boyınşa tïіstі mexanïzm äzіrlendі. Ärbіr JOO, kolledj ïnvestorlarmen bіrlese otırıp jataqxanalardıñ jobalıq-smetalıq qujattamasın (JSQ) äzіrlep, bіlіm jäne ğılım mïnïstrlіgі janındağı «Qarjı ortalığı» AQ-men memlekettіk tapsırıstı ornalastırw twralı kelіsіmşart jasasıp, qurılıs salwşılardı jaldap, jataqxanalar saladı. Nısandı paydalanwğa bergennen keyіn memlekettіk tapsırıstı ornalastırw arqılı ïnvestïcïyalardı qaytarw üşіn 8 jıl іşіnde tïіstі soma awdarıladı.
  • JOO-lar men kolledjder turğısınan stwdentter jataqxanalarınıñ orındarında qajettіlіktіñ ïnteraktïvtі kartası äzіrlendі. Ol barlıq qajettі aqparattı onlayn rejïmde alw üşіn jalpığa ortaq sayttarda jarïyalanatın boladı.

Törtіnşі bastama - «Şağın nesïe berwdі köbeytw» mıñdağan awıl azamattarına öz іsterіn aşwğa nemese keñeytwge mümkіndіk beredі.

  • Bïıl qosımşa bölіngen 20,1 mlrd teñgenі qosa alğanda, şağın nesïeler berwge 62,6 mlrd teñge qarastırıladı. Onıñ іşіnde awıldıq jerlerde nesïe berwge - 45,3 mlrd teñge, qalalarda berwge - 17,3 mlrd teñge bölіnedі. Atalğan bastamanı tïіmdі іske asırw üşіn Nätïjelі jumıspen qamtw jäne jappay käsіpkerlіktі damıtw bağdarlamasına özgerіster men tolıqtırwlar engіzіldі.
  • Şağın nesïelerdіñ mölşerlerі saralanğan türde anıqtaladı. Mäselen, awıldıq jerlerde jüzege asırılatın jobalar boyınşa şağın nesïe mölşerі 6 mln teñgege deyіn, zäkіrlіk kooperacïyalar üşіn - 12 mln teñge, al qalalar men monoqalalarda - 15,6-dan 19,2 mln teñgege deyіngі aralıqta boladı. «Atameken» UKP bastamaşı bolğan «Bastaw Bïznes» jobası ayasında käsіpkerlіk negіzderі boyınşa oqıtwdı ayaqtağan Bağdarlamağa qatıswşılarğa şağın nesïeler alwda basımdıq berіledі.

Jalpı alğanda, qabıldanğan şaralar 14 mıñ adamdı şağın nesïemen qamtwğa mümkіndіk beredі, onıñ іşіnde awıldıq jerlerde - 11 mıñ adamdı, qalalarda - 3 mıñ adam (2017 jılı josparda 5800 kezіnde 7 227 şağın nesïe berіldі) qamtıladı.

Besіnşі bastama - «Eldі gazben qamtamasız etwdі jalğastırw» ekologïyanı jäne azamattardıñ ömіr sürw jağdayların jaqsartwğa mümkіndіk beredі. Barlıq dayındıq jumıstarı ayaqtaldı jäne osı jıldıñ şіlde ayınıñ basında «Sarıarqa» gaz qubırınıñ І kezeñіnіñ qurılısın bastaw josparlanıp otır.

Jobanıñ texnïkalıq-ekonomïkalıq negіzdemesіne memlekettіk saraptamanıñ oñ bağası berіldі. Uzındığı 1081 şaqırım bolatın «Qızılorda - Jezqazğan - Qarağandı - Temіrtaw - Astana» bağıtı boyınşa jobanıñ bіrіnşі kezeñі 267,3 mlrd teñgenі quraydı. Aqmola, Qızılorda jäne Qarağandı oblıstarınıñ äkіmdіkterі josparlanğan gaz qubırı bağıtı boyınşa jer telіmderіn bölw jumıstarın jürgіzіp jatır. Qazіrgі tañda Jobanıñ bіrіnşі kezeñіn qarjılandırwdıñ sxeması men şarttarı äzіrlengen.

Joğarı qaray