Aýa raıy
Astana 18 °S
Almaty 32 °S
valıýta baǵamy
USD 384.52
EUR 431.32
RUB 6.10
CNY 55.89

QR Energetıka mınıstrligi CERN-men yntymaqtastyqtyń mańyzyn túsindirdi

2019 jyldyń 19 maýsym 2019 11:36 2198

NUR-SULTAN. QazAqparat - Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Eýropalyq ıadrolyq zertteýler jónindegi uıym (CERN) arasyndaǵy ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqqa qatysty halyqaralyq yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasy maquldandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

«Qazaqstan-2050» strategııasyndaǵy ıadrolyq qarýdy taratpaý rejımin ilgeriletý saıasatynyń arqasynda elimiz osy salanyń kóshbasshysy bolyp tanyldy. Búgingi tańda Qazaqstan atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalanýdy belsendi damytýda.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń atom salasy tehnologııalyq áleýetti damytý turǵysynan perspektıvti salalardyń biri. Bul Qazaqstannyń ǵylymı jáne ındýstrııalyq damýynyń qozǵaýshy kúshi. Bizdiń ǵylymı-tehnıkalyq adamı áleýetimiz qazirgi ýaqytta ıadrolyq fızıka jáne qoldanbaly zertteýler salasyndaǵy eń mańyzdy máselelerdi sheshe alady. Qazaqstan Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń jáne ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynyń ǵylymı mekemelerinde úsh atomdyq zertteý reaktory jáne basqa da ıadrolyq qondyrǵylar jumys istep tur. ıAdrolyq quzyrettilikti arttyrýǵa kúsh-jiger salýdyń arqasynda Qazaqstan qazirgi ýaqytta irgeli jáne qoldanbaly ıadrolyq fızıka, ıadrolyq jáne radıatsııalyq tehnologııalar boıynsha óz betinshe jumys atqara alatyn elder qatarynda. Bul biz úshin eń damyǵan eldermen teń jaǵdaıda jumys isteýge múmkindik beredi. Halyqaralyq uıymdarmen yntymaqtastyq jáne jobalarǵa qatysý akademııalyq qoǵamdastyqtyń kúsh-jigerin, ǵylymı jáne bilim áleýetin biriktirýge jol ashady. Oǵan qatysýshylardyń resýrstary men múmkindikterin ońtaıly paıdalaný arqyly qol jetkiziledi», - dedi Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev.

Onyń sózine qaraǵanda, bul maqsatta 2016 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen  Eýropalyq ıadrolyq zertteýler uıymymen yntymaqtastyqty damytý boıynsha jumys bastaldy. Eýropalyq ıadrolyq zertteýler uıymy (CERN) qarapaıym bólshekter fızıkasyn zertteý salasynda álemdegi jetekshi uıym bolyp sanalady. CERN-niń úlken kollaıderi - óziniń aýqymy men kúrdeliligi boıynsha biregeı ınjenerlik, ǵylymı keshen. Joǵary energııalar fızıkasy men bólshekter fızıkasy salasyndaǵy tabysty zertteýlerdi kóptegen el ǵalymdarymen birlesip qana júrgizýge bolady. ıAǵnı álemdik ǵylymı ıntellektini shoǵyrlandyrý qajet. Qazirgi ýaqytta CERN-niń keńes quramyna 23 el kiredi. Buǵan qosa, keıbir elder men halyqaralyq uıymdar baqylaýshy retinde qatysady. CERN-de 2400-ge jýyq ǵalym turaqty jumys isteıdi, oǵan qosa álemniń 113 eliniń 580 ýnıversıteti men ınstıtýtynan 10 myńnan astam fızıkter men ınjenerler CERN-niń halyqaralyq eksperımentterine qatysyp, ýaqytsha jumys isteıdi.

«CERN-men yntymaqtastyq biz úshin asa mańyzdy. Ári onyń keleshegi zor. Birinshiden, ol resýrstardy basym baǵyttarǵa shoǵyrlaýǵa, ıaǵnı aldymen irgeli bilim, keıin tehnologııalar boıynsha bolashaqqa serpinmen jol bastaýǵa múmkindik beredi. Ekinshiden, halyqaralyq jobalar aıasynda tutas ǵylymı klasterler, tolyqqandy ınnovatsııalyq ınfraqurylym qalyptasady. Bul irgeli bilimdi jańa tehnologııalar men ónimderge túrlendirýge, ǵylymı ázirlemelerdi kommertsııalandyrýmen aınalysýǵa múmkindik beredi», - dep túsindirdi mınıstr.

Osyǵan oraı, CERN-men yntymaqtastyqtyń quqyqtyq negizin qurý maqsatynda 2018 jyldyń 29 maýsymynda Jeneva qalasynda Ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqqa qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Eýropalyq ıadrolyq zertteýler uıymy (CERN) arasyndaǵy Kelisimge qol qoıyldy. Osy Kelisimdi ratıfıkatsııalaý ǵylymı baılanystardy odan ári nyǵaıtýǵa jaǵdaı jasaıdy. Qazaqstannyń ǵalymdary, ınjenerleri, stýdentteri men tehnıkalyq mamandary úshin uzaq merzimdik negizde CERN ǵylymı-zertteý jobalaryna qatysýǵa jol ashady.  Sonymen birge, CERN-men yntymaqtastyqty odan ári damytý úshin Jol kartasy ázirlendi. Ol Energetıka mınıstrligi men Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń birlesken buıryǵymen bekitildi.

 

 

 

 

Joǵary qaraı