Aýa raıy
Astana 25 °S
Almaty 28 °S
valıýta baǵamy
USD 386.80
EUR 429.27
RUB 5.78
CNY 54.89

Batys Qazaqstandaǵy Sáýir jary – tabıǵattyń ózi soqqan eskertkish

2019 jyldyń 20 shilde 2019 17:10 388

ORAL. QazAqparat – Terekti aýdanynda ornalasqan Sáýir jary – tabıǵattyń ózi soqqan eskertkishtiń biri, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Sáýir jary (Saýrkın ıar) aýdan ortalyǵy Fedorov aýylynan 17 shaqyrym jerde ornalasqan.

Ólketanýshy Gennadıı Kreımerdiń aıtýynsha, Jaıyq ózeni dál osy araǵa kelgende, kilt burylady. Ózenniń Buqar betindegi sol jaǵalaýyn sý tasqyny shaıǵandyqtan, topyraq opyrylyp, tik jar paıda bolǵan. Onyń bıiktigi 40 metrden asqan.

Jardyń Sáýir dep atalýynyń tarıhy bar. Osy mańda Sáýir degen aqsaqal ómir súrgen. Onyń aýyly Qaıyńsaıda bolǵan. Ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldarynan Sáýir jary dep atala bastaǵan.

Jardyń uzyndyǵy bir shaqyrymnan asady. Onyń baýraıynan bulaqtar aǵyp jatyr. Jardyń astynda bekire tuqymdas jáne qara balyqtar qystaıtyn shuńqyr bar. Al betindegi balshyqty alýǵa Oral qalasy men jaqyn mańdaǵy aýyldardan turǵyndar kelip, ony músin soǵyp, eskertkish jasaýǵa paıdalanady. Balshyq sondaı-aq emdik maqsatta da qoldanylady.

Sáýir jaryna kelýshiler jaz shyǵa kóbeıedi. Ásirese, «Kishi Jambyl» dep atalatyn jer týrıster úshin erekshe tartymdy.



Sáýir jary jer astyndaǵy qozǵalysty qatty sezinedi. Shalqar kólinde jer silkingen kezde Sáýir jarynda da úlken kólemde topyraq omyrylyp ketken. Sol sekildi budan birneshe jyl buryn Barbastaý ózenine zııandy qaldyqtar tastalǵan kezde balyqtar qyrylǵan bolatyn. Dál sol kúni Sáýir jarynda bes qabatty úıdiń bıiktigine barabar topyraq qulaǵan.

Taǵy bir ereksheligi, Sáýir jarynda aǵash pen ósimdiktiń túr-túri ósedi. Ol quramy jaǵynan Reseıdiń ortalyq bóligindegi ormanǵa uqsas dep aıtýǵa bolady.



Emdik maqsatta qoldanylatyn shópter de jetkilikti.

Sáýir jaryn qundyzdar mekendeıdi. Muny tamyryn kemirgendikten, qulap jatqan aǵashtardan baıqaýǵa bolady.



«Sáýir jaryn tamashalaýǵa jyl saıyn 2 myńnan astam adam keledi. Degenmen ony Qazaqstannyń ózge óńirleri jaqsy biledi dep aıtý qıyn. Eger el kóleminde keńinen nasıhattalsa, týrıster qatary da kóbeıer edi. Sonymen qatar tabıǵattyń erekshe qubylysy – Sáýir jaryn tabıǵı baq jasaý jóninde usynystar aıtylyp keledi», deıdi Gennadıı Kreımer.

Terekti aýdandyq balalar shyǵarmashylyǵy úıinen túsken málimetke qaraǵanda, bıylǵy maýsym-shilde aılarynda Sáýir jaryna velojoryqtar, sý joryqtary, ekspedıtsııa-saıahattar uıymdastyrylǵan.

Shynynda da tabıǵattyń osynaý kórkem jerin tamashalaýshylar qatary sıremesi anyq.





Avtor Eljan Eraly
Basty sózder: Týrızm, Batys Qazaqstan oblysy,
Joǵary qaraı