Awa rayı
Astana 29 °S
Almatı 30 °S
valyuta bağamı
USD 326.88
EUR 364.90
RUB 5.47
CNY 47.85

QR Prezïdentі N. Nazarbaevtıñ «Qazaqstan jaña jahandıq naqtı axwalda: ösіm, reformalar, damw» attı Qazaqstan xalqına Joldawı

2015 jıldıñ 30 qaraşa 2015 22:27 14170

 ASTANA. QazAqparat -  Bügіn Astanadağı Täwelsіzdіk sarayında Qazaqstan Prezïdentі Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan jaña jahandıq naqtı axwalda: ösіm, reformalar, damw» attı Qazaqstan xalqına Joldawın jarïya ettі. QazAqparat XAA Joldawdıñ tolıq mätіnіn taratadı.

Memleket basşısınıñ Qazaqstan xalqına Joldawı:
«Qazaqstan jaña jahandıq naqtı axwalda: ösіm, reformalar, damw» 

 

Qımbattı qazaqstandıqtar!

Qurmettі Parlament depwtattarı men 

 Ükіmet müşelerі!

Xanımdar men mırzalar!

 Sanawlı künderden keyіn bіz azattıq twın jelbіretіp, Täwelsіz memleket atanğanımızdıñ 25 jıldığına ayaq basamız.  Bul - täwelsіzdіktі nığaytw jolındağı ölşewsіz eñbegіmіzdіñ şïrek ğasırlıq belesіn qorıtındılaytın mereylі sät. Täwelsіzdіktі bayandı etw oğan qol jetkіzwden de qïın. Memlekettіgіmіzdіñ tuğırın mızğımastay nığayta tüsw üşіn bіzge älі talay ötkelі kürdelі, ökpegі köp buralañ joldardan ötwge twra keledі.

Zamannıñ betalısın özderіñіz körіp otırsızdar. Asa kürdelі, qïın kezeñge ayaq bastıq. Jaña qaterlerі men tıñ mümkіndіkterі qatar örbіgen jahandıq axwal bіzdіñ köz aldımızda özgerwde. Alpawıt elderdіñ teketіresі men özara sankcïyalar almasw dünïenі tuyıqqa qaray bastawda. Bіzdіñ bastı eksporttıq önіmderіmіzdіñ dünïejüzіlіk narıqtağı bağası eselep quldıradı. Bügіngі axwal - bіzdіñ jetіstіkterіmіzdі sınğa salıp, eldіgіmіzdі şıñday tüsetіn waqıt tezі. Jawaptı sätte bіrlіgіmіzdі saqtap, elіmіzdіñ ïgіlіgі üşіn ayanbay ter tögwіmіz kerek. Bіrіmіz - bärіmіz üşіn, bärіmіz - bіrіmіz üşіn degen qağïdanı ustanıp, eñbek etwge tïіspіz. 

Sät sayın qubılğan alasapıran zamanğa say amal bolwı kerek. Eñ jaqsı jospar - waqıt talabına beyіmdele alatın jospar. Bіz de zamannıñ betalısına qaray mejelerіmіzdі belgіlep, josparlarımızdı jöndep otıramız. Bіzdіñ maqsatımız - elі baqıttı, jerі güldengen qasïettі Otanımız Qazaqstandı «Mäñgіlіk El» etw! Älemdegі eñ damığan 30 memlekettіñ  qatarına qosılıp, bay da qwattı eldermen ïıq tüyіstіrw. Bіz bul maqsatımızğa mіndettі  türde jetemіz. Men bügіn jaña qaterlerі men tıñ mümkіndіkterі qatar örbіgen jaña jahandıq naqtı axwalda damwdıñ bastı bağıttarın ayqındaytın  Qazaqstan xalqına Joldawımdı jarïya etpekpіn.

Qımbattı qazaqstandıqtar!

Qurmettі Parlament depwtattarı, Ükіmet müşelerі!

Xanımdar men mırzalar!

Bіrneşe künnen keyіn tarïx el Täwelsіzdіgіnіñ 25 jıldığınıñ esebіn bastaydı. Nebärі şïrek ğasırda Qazaqstan jahandıq şarwaşılıq baylanıstarğa qosılğan egemen ulttıq ekonomïka jäne ulttardıñ älemdіk otbasınıñ tolıqqandı qatıswşısına aynalğan memleket retіnde qalıptastı. Bіz bärіmіz bіrge köptegen sınaqtarğa tötep berdіk, şınıqtıq jäne nığaydıq. Bіz özіmіzdіñ bükіl tarïxımızda köz körmegen tabıstı ekonomïkalıq damw qarqınına qol jetkіzdіk. Bіzdіñ xalqımız buğan deyіn eşqaşan bügіngіdey jaqsı ömіr sürgen emes. Bіz köp närselerge qol jetkіzdіk.

Qazіr älem şapşañ qarqınmen özgerwde. Basqaşa däwіr twıp keledі. Bіzdіñ köz aldımızda özgeşe mümkіndіkterі men täwekelderі bar jaña jahandıq naqtı axwal payda bolwda. Bügіnde Qazaqstan ekonomïkasına älemdіk rınoktardağı quldıraw twındatqan bіrqatar sırtqı faktorlar terіs äserіn tïgіzwde. Jahandıq dağdarıstardıñ şığw törkіnі bіzderge baylanıstı emes. Jahandıq dağdarıstar ıqpalınan eşkіm de saqtanıp qala almaydı.

І. Jaña jahandıq naqtı axwaldıñ sın-qaterlerі

Bügіnde bіzge de älem damwınıñ bükіl sın-qaterlerіn köre bіlwdіñ mañızı zor.

Bіrіnşіden, qazіrgі jahandıq dağdarıs jappay qamtw sïpatına ïe. Іs jüzіnde barlıq älemdіk rınoktar - qarjı, kömіrswtegі, metaldar, azıq-tülіk jäne basqa da rınoktar turaqsız. Bіzdіñ eksporttıq önіmderіmіzge suranıstıñ tömendewіnіñ negіzgі sebebі de osında.

Ekіnşіden, älemnіñ barlıq ekonomïkalarında da ekonomïkalıq ösіmnіñ bayawlawı bayqalwda. Bügіnde jahandıq ІJÖ ösіmіnіñ ünemі tömendewі jönіndegі boljamdar eşkіmdі de tañqaldırmaydı. 2011 jıldıñ küzіnen bastap Xalıqaralıq valyuta qorı olardı 5-ten 3 payızğa deyіn tömendete otırıp, boljamdıq körsetkіşterdі 6 ret qayta qaradı. Jäne, şaması, bul da şek emes sïyaqtı.

Üşіnşіden, bügіnde munaydan tüsetіn swpertabıstar joq.

Törtіnşіden, jahandıq ekonomïka sayasï faktorlardıñ qısımın sezіnwde. Älem turaqsız bola tüstі. Jetekşі derjavalar bіr-bіrіne qarsı sankcïyalar engіzdі. Olardıñ arasındağı senіm kürt tömendep kettі. Tayaw jäne Orta Şığıs, Soltüstіk jäne Ortalıq Afrïka öñіrіndegі turaqsızdıq pen daw-janjaldar keñ awqımdı bosqındar ağınına aparıp soqtırdı. Ärbіr kün terrorlıq aktіler men ondağan adamdardıñ qaza tapqandarı twralı xabarlar jetkіzwde. Bügіnde xalıqaralıq terrorïzm älemge elewlі qater töndіrіp tur. Bul täwelsіz memleketterdіñ іşkі іsterіne sırtqı küşterdіñ aralaswı jolımen memlekettіlіktіñ küyrewіnіñ nätïjesі.

Älemnіñ damwı küşterdіñ älemdіk jäne öñіrlіk ortalıqtarınıñ arasındağı qatañ bäsekelestіk ayasında jüretіn boladı. Jaña jahandıq ömіr şındığınıñ sın-qaterlerіne bіz özіmіzdіñ naqtı mümkіndіkterіmіz negіzіndegі bіrtutas іs-qïmıl strategïyasın qarsı qoyuımız kerek.

ІІ. Qazaqstannıñ dağdarısqa qarsı mümkіndіkterі

Jahandıq dağdarıs - ol  tek qawіp qana emes, sonımen bіrge jaña mümkіndіkter. Älemdіk awqımdağı köptegen kompanïyalar damwdıñ dağdarıstıq kezeñіnde sättі kompanïyalarğa aynaldı. Іs jüzіnde soñğı jartı jüzjıldıqta tabısqa qol jetkіzgen elderdіñ bärі twra mağınasında nölden bastağan bolatın. Bіzdіñ Qazaqstannıñ özі de dağdarıs däwіrіnde ömіrge keldі. Alğaşqı onjıldıqta - Täwelsіzdіktіñ qalıptaswınıñ eñ qïın kezeñіnde - bіz negіzіnen «munaysız» ömіr sürdіk. Täwelsіz Qazaqstan är kezde de sırtqı ekonomïkalıq stïxïyalarğa kereğar damıp otırdı. Bіz Täwelsіzdіgіmіzdі jarïyalağan ötken ğasırdıñ 90-şı jıldarınıñ bіrіnşі jartısı bіz üşіn qolaylı bola aldı ma? Ol waqıttarı öndіrіs toqtap, adamdar jumıssız jäne ömіr sürwge qajettі qarjısız qaldı. Bіz layıqtı türde, ärbіr qadam sayın ol dağdarıstı eñsere bіldіk. Bіzdіñ elіmіz özgerіsterdіñ alğaşqı nätïjelerіn endі ğana sezіne bastağan sätte 1997-1998 jıldardağı Oñtüstіk-Şığıs Azïyadağı qarjı dağdarısı kelіp jettі.

Sol waqıttarı qabıldanğan strategïyalıq şeşіmder men іs-qïmıldar mañızdı oñ sïpattı mänge ïe boldı. Ol keñ awqımdı jekeşelendіrw men bіzdіñ ekonomïkamızğa köptegen transulttıq kompanïyalardıñ kelwі. Sol kezeñde bіz jaña elordamız - Astananıñ qurılısın qolğa aldıq, Kaspïy qubırlı ötkіzgіş konsorcïwmı jumıs іstey bastadı, «Qazaqstan-2030» Strategïyası bastaw aldı. 2007-2009 jıldardağı dünïejüzіlіk qarjı dağdarısı twındağan kezde Ulttıq qor qurw twralı şeşіmnіñ mañızdılığı meylіnşe ayqın bola tüstі. 20 mïllïard dollarday - Qazaqstan ІJÖ-sіnіñ 14 payızı - jumıspen qamtwdı qoldawğa, joldardı jöndewge jäne salwğa, qalalar men awıldardı körіktendіrwge bölіndі. Bank sektorı, şarwa qojalıqtarı, şağın jäne orta bïznes kömekke qol jetkіzdі. Aram nïettі qurılıs salwşılarğa aldanğan mıñdağan ülestіk qurılısqa qatıswşılar memlekettіñ іzgіlіktі erіk-jіgerіnіñ arqasında jaña turğın üyler alıp şıqtı.

Bіz dağdarısqa qarsı ekі jospardı äzіrlep, däyektіlіkpen jüzege asırdıq. Bul bіzdіñ ekonomïkalıq qïındıqtardı eñserwdegі zor da tabıstı täjіrïbemіz. Qazіrgі jahandıq dağdarıs bіzdіñ basımızğa kütpegen jerden kelіp tüsken joq. Men jaña tolqınnıñ qaytkende de kelіp soğatının talay ret aytqanmın. Bul jolı Qazaqstan dağdarısqa qarsı aldın alw strategïyasın alğaş ret qoldanıp otır.

Bіrіnşіden, bіz qazіrdіñ özіnde ïndwstrïyalıq-ïnnovacïyalıq damwdıñ ekіnşі besjıldığın bastadıq, yağnï şïkіzat reswrstarına ğana qarap qalmaytın ekonomïka qurwdamız.

Ekіnşіden, bіz «Nurlı Jol» Memlekettіk ïnfraqurılımdıq damw  bağdarlamasın qabıldadıq. Dağdarısqa qarsı şaralardıñ mañızdı aspektіsі ulttıq valyutamız teñgenіñ erkіn bağamğa köşwіne baylanıstı boldı.

Üşіnşіden, bіz «5 ïnstïtwttıq reformanı jüzege asırw boyınşa 100 naqtı qadam» Ult josparın jüzege asırwdamız. Parlament Ult josparın zañnamalıq qamtamasız etw üşіn jumıs іstewde. Olar 80-nen astam zañ. Olar bіz josparlağanday, 2016 jıldıñ 1 qañtarınan jumıs іstey bastaydı. Şağın jäne orta käsіpkerlіk üşіn äkіmşіlіk kedergіler joyılwda, memlekettіk basqarw, bіlіm berw men densawlıq saqtaw jetіldіrіlwde. Osı şaralardıñ bärі de memleketke, qoğamğa bіzdіñ ekonomïkamızğa qosımşa tözіmdіlіk beredі.

Törtіnşіden, bіz qajettі memlekettіk qor men altın-valyuta rezervіn jïnaqtadıq.

Besіnşіden, menіñ tapsırmam boyınşa, buğan deyіn men aytqanday, munay bağası barrelіne 30-ğa deyіn jäne 20 dollarğa deyіn tömendegen jağdaylarğa oylastırılğan іs-qïmıldar nusqası äzіrlendі.

Altınşıdan, Qazaqstanda ïnnovacïyalıq ïndwstrïyalandırw şeñberіnde  qurılğan ekonomïkanıñ jaña sektorları ekonomïkalıq ösіmnіñ drayverlerіne aynalwda. Köptegen öñdewşі salalar ösіm körsetіp otır. Bes jılda öñdew önerkäsіbі 1,3 ese, xïmïya önerkäsіbі men qurılıs materïaldarı öndіrіsі 1,7 ese östі. Maşïna jasaw önіmderіn şığarw 2,2 ese, eksport 3 ese arttı. 800-den astam ïndwstrïyalıq jobalar jüzege asırıldı. Bïılğı jılı metallwrgïya önerkäsіbі bіrden 15 payızğa, xïmïya önerkäsіbі 3,2 payızğa ulğaydı. Mïneraldı önіmder öndіrіsі 3,2 payızğa, kïіm-keşek 4 payızğa östі. Dünïejüzіlіk bank pen Azïya damw bankі Qazaqstan üşіn 2016 jılğa joğarı ekonomïkalıq ösw qarqının boljap otır.

Jetіnşіden, qazaqstandıqtardıñ ekonomïkalıq mіnez-qulıqtarı özgerwde. Eñbek önіmdіlіgіnіñ 60 payızdan astamğa artqanı bayqalıp otır.

* * *

Bіzdіñ xalqımız eşqaşan bügіngіdey baqwattı turmıs keşіp körgen joq. Täwelsіzdіk alğannan berі 1300-den astam densawlıq saqtaw nısanı men 1700-den astam bіlіm berw oşağın saldıq. Olardıñ barlığın eñ soñğı ülgіdegі quraldarmen jabdıqtadıq. Asa kürdelі operacïyalardı öz elіmіzde, öz därіgerlerіmіz jasaytın jağdayğa jettіk. Jalpı xalıqtıñ turmısınıñ, densawlığınıñ tüzelwі, sanınıñ öswіnіñ nätïjesіnde qazaqstandıqtardıñ ortaşa ömіr uzaqtığı 72 jasqa jwıqtadı.  

Memleket qanday jağdayda da älewmettіk mіndettemelerіn şaşaw şığarmay orındap keledі. Tarïxımızdı tügendep, mädenïetіmіzdі örkendetwge qol jetkіzdіk. Jaña jıldan byudjet qızmetkerlerіnіñ jalaqısı, älewmettіk järdemaqılar men şäkіrtaqı ortaşa alğanda 30 payızğa deyіn köbeyedі. Osınıñ barlığı xalıqtıñ bolaşaqqa senіmmen qarap, alañsız ömіr sürwіne tolıq negіz boladı.

Qurmettі qazaqstandıqtar!

Osıdan ekі jıl burın men «Qazaqstan-2050» Strategïyasın jarïyaladım. Osı waqıttıñ özіnde-aq bіz onı jüzege asırwda, tіptі, jahandıq dağdarıstıñ terіs ıqpalına qaramastan, orasan zor nätïjelerge qol jetkіzdіk.

Bіrіnşіden, Davos ekonomïkalıq forwmınıñ Jahandıq bäsekege qabіlettіlіk ïndeksі körsetkіşі boyınşa Qazaqstan älemde 42-şі orınğa ïe boldı.

Ekіnşіden, bïznes üşіn barınşa qolaylı jağdaylar jasaytın elderdіñ älemdіk reytïngіnde Qazaqstan 41-şі pozïcïyanı ïelendі.

Üşіnşіden, bügіn, 30 qaraşada Qazaqstan Dünïejüzіlіk sawda uyımınıñ zañdı türdegі tolıqqandı müşesі boldı. Ol twralı DSU-nıñ Bas keñesіnіñ otırısında resmï türde xabarlanatın boladı. Bul oqïğa täwelsіz Qazaqstannıñ tarïxındağı mañızdı kezeñ bolıp tabıladı. Ol bіzdіñ elіmіzdіñ tolıqqandı sawda-ekonomïkalıq ärіptes retіnde moyındalwın ayğaqtaydı. Qazaqstannıñ DSU-ğa ötwі bіzdіñ eksporttawşılarımız üşіn de, ekonomïkamızdıñ şeşwşі sektorlarına keletіn şeteldіk ïnvestorlar üşіn de jaña mümkіndіkter aşadı.

ІІІ. Bіzdіñ dağdarısqa qarsı bastı strategïyamız   

Bügіnde köptegen jayttar Ulı Qazaqstan jolı men Mäñgіlіk El ïdeyasın bastap otırğan özіmіzge baylanıstı. Bіzdіñ uzaq merzіmdі, orta merzіmdі jäne tayaw bolaşaqqa arnalğan іs-qïmıl strategïyalarımız bar.

Qazіr jäne kez kelgen basqa waqıtta bіzdіñ dağdarısqa qarsı bastı strategïyamız üş qarapayım, bіraq mañızdı - ösіm, reformalar, damw uğımdarımen ündes.

Bіrіnşіsі - ösіm. Äñgіme eñ aldımen, ekonomïkalıq ösіm twralı bolıp otır. Ağımdağı mіndetterge qatıstı alğanda bіzge Qazaqstannıñ älemnіñ neğurlım damığan otızdığına enwіn qamtamasız etetіn ekonomïkalıq ösіm qarqının qalpına keltіrw qajet. Bіz jeke bastamalardı damıta otırıp, ösіmnіñ jaña іşkі közderіn aşwğa tïіspіz.

Ekіnşі - reformalar. Olar ekonomïkanıñ, qoğam men memlekettіñ turaqtılığın qamtamasız etedі. Qazіr bіz «100 naqtı qadam» Ult josparın jüzege asırıp jatırmız. Olar öz awqımı jağınan bіz 90-şı jıldarı jürgіzgen reformalar awqımına säykes. Bіzge memlekettіk jäne korporatïvtіk menedjmenttі, qarjı jäne fïskaldıq sektorlardı neğurlım tereñіrek reformalaw meylіnşe qajet.

Üşіnşі - damw. XXІ ğasırda qoğamnıñ barlıq salaların üzdіksіz jañğırtw damwdıñ bastı faktorına aynalıp otır. Bіz Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamı, joğarı älewmettіk jawapkerşіlіk, xalıqtıñ neğurlım älsіz bwındarına atawlı kömek qağïdattarında bükіl memlekettіk, qoğamdıq jäne jeke ïnstïtwttardı keñ awqımdı jañğırtw boyınşa jumıstar jürgіzwdemіz.

IV. Dağdarısqa qarsı jäne qurılımdıq jañarwlardıñ bes bağıtı

Tayaw waqıttarda bіzge kelesі bes bağıt boyınşa dağdarısqa qarsı jäne qurılımdıq keşendі jañarwlardı jüzege asırw qajet.

BІRІNŞІ. Qarjı sektorın turaqtandırw

Bіzdіñ mañızdı mіndetіmіz - qarjı jüyesіn jıldam turaqtandırw, onı jaña jahandıq naqtı axwalğa säykestendіrw.

Bіrіnşіden, qarjı sektorınıñ teñgenіñ erkіn bağamı jağdayında tïіmdі jumıs іstewіn qamtamasız etw. Mundağı qağïdattı sät sol, Ulttıq valyutanıñ bağamına Ulttıq qor qarjıları esebіnen şeksіz qoldaw körsetw täjіrïbesіne qayta oralw bolmaydı. Ulttıq bank bank sektorınıñ barlıq swbektіlerіne jumıs іstemeytіn nesïeler boyınşa stress-testіlew jürgіzwі qajet. Onıñ nätïjelerі boyınşa olardı moyındaw jäne esepten şığarw jönіnde şaralar qabıldaw kerek. Kapïtaldandırw problemaların şeşe almağan bankter qarjı jüyesіnen «ketwі» tïіs. Qazaqstandıq bankter barlıq xalıqaralıq standarttarğa, sonıñ іşіnde, Bazel komïtetі men Xalıqaralıq valyuta qorınıñ standarttarına säykes kelwі qajet. «Dollarsızdandırw» quraldarın keñeytw arqılı ulttıq valyutağa degen senіmdі nığaytwğa qol jetkіzwdіñ mañızı zor.

Ekіnşіden, ïnflyacïyalıq targettew şeñberіnde Ulttıq bank orta merzіmdі bolaşaqta ïnflyacïya deñgeyіn 4 payızğa deyіn tömendetwі kerek. Ol üşіn payızdıq mölşerlemelerdі ïkemdі özgertw tetіgі tolıqqandı paydalanılwı tïіs.

Üşіnşіden, Ulttıq banktegі ïnstïtwttıq kemşіlіkterdі joyu qajet. Bіrtutas Zeynetaqı qorın, Problemalı nesïeler qorın jäne basqa da qarjı ïnstïtwttarın onıñ baqılawınan şığarw kerek.

Törtіnşіden, 2016 jılı zeynetaqı aktïvterі jeke qazaqstandıq nemese şeteldіk kompanïyalardıñ basqarwına berіlwі tïіs. Zeynetaqı jïnalımdarınıñ tabıstılığın arttırw maqsatında zeynetaqı qarjıların ïnvestïcïyalawğa közqarastardı qayta qarağan jön. Zeynetaqı qorına közqaras pen basqarw da Ulttıq qorğa közqaras pen basqarw sïyaqtı bolwı kerek.

Ulttıq bank qoğam men qarjı mekemelerіne öz qızmetіnіñ mäselelerі boyınşa ünemі tïyanaqtı aqparat berіp turwı tïіs. Qarjı sektorına qatıswşılardıñ bärіmen qalıptı jumıs babındağı ünqatıswdı jolğa qoyudıñ mañızı zor. Osı atalğan barlıq kezek küttіrmes şaralardı qabıldağannan keyіn ğana ekonomïkanı ıntalandırwğa, sonıñ іşіnde monetarlıq täsіldermen ıntalandırwğa kіrіswge boladı. Men jaña basşılıqtıñ Ulttıq banktі sawattı basqaratınına senemіn. Bіzdіñ bärіmіzdіñ de ulttıq valyutamız - teñgege senwіmіz qajet. Teñge salımdarı - bügіnde azamattardıñ jïnalımdarın saqtawdıñ eñ üzdіk quralı.

EKІNŞІ. Byudjet sayasatın oñtaylandırw

«Körpege qarap kösіlw» - bul, äsіrese, jahandıq dağdarıstıñ ıqpalı jağdayında bіz üşіn tekserіlgen qağïdat jäne byudjet sayasatınıñ durıs modelі.

Bügіnde bіz byudjetke salıqtıq tüsіmderdіñ 20 payızğa derlіk tömendegenіn aytıp otırmız. Qosılğan qun salığın tölew kölemі törtten bіrge, al tabısqa korporatïvtіk salıq boyınşa 13 payızğa tömendedі. Bul bar bolğanı bïzneske qosımşa qısımdı bіldіretіn boladı. Byudjet şığındarın Ulttıq qor esebіnen jabw - köregendіk emes. Bіz aldağı jıldardıñ qanday boların bіlmeymіz. Sondıqtan menіñ ustanımım qağïdattı - Ulttıq qor qarjıların ağımdağı şığındarğa paydalanw toqtatılwı tïіs. Ulttıq qordan respwblïkalıq byudjetke jıl sayınğı kepіldendіrіlgen, şektewlі transfert bіrden-bіr tetіk bolwı kerek. Ükіmetke Ulttıq qor qarjıların jaña jahandıq ömіr şındığı jağdayında qalıptastırw men paydalanwdıñ jaña tujırımdamasın äzіrlewdі tapsıramın.

Bіzge memlekettіk kіrіster men şığıstardıñ bükіl jüyesіn qayta qaraw qajet. Eñ aldımen, byudjettіñ kіrіs bazasın ulğaytw kerek. 2017 jılı qazіrgі QQS-tіñ ornına satwdan tüsetіn salıqtı engіzw qajet. Barlıq tïіmsіz salıqtıq jeñіldіkterdі joyğan jön. Salıqtıq rejіmderdі oñtaylandırw qajet - tek üş deñgey ğana qalwı kerek. Olar - jalpı, jeke käsіpkerler üşіn patent jäne şağın jäne orta bïznes, sonday-aq, agrarlıq sektor üşіn arnayı salıq rejіmі. Munday mexanïzm «köleñkelі ekonomïkanı» jarıqqa alıp şığatın boladı.

Salıq salasınıñ möldіrlіgіn arttırw Ükіmettіñ bastı mіndetі bolwı tïіs. Tek osılay etkende ğana ekonomïkanıñ ärbіr swbektіsі salıqtardı tolıq kölemde tölewge müddelі bolmaq.

Ükіmet salıqtıq äkіmşіlendіrwdіñ tïіmdіlіgіn qamtamasız etwі kerek. Bügіnde mülіktі jarïya etw merzіmderі 2016 jıldıñ 31 jeltoqsanına deyіn uzartıldı. Mülіk pen aqşanı zañdı aynalımğa qaytarw üşіn qosımşa ıntalandırwlar qabıldandı. Qupïyalılıq pen sot qwdalawınan qorğawğa kepіldіk berіledі. Ükіmetke jarïya etw jağdaylarına tağı bіr ret taldaw jasawdı jäne qajet bolğan jağdayda, oğan qatıswşılarğa kepіldіktі küşeytwdі tapsıramın. Men mülіktі jarïya etwge qatısw jönіnde älі de oylanıp jürgenderdіñ barlığın osı mümkіndіktі paydalanıp qalwğa şaqıramın.

2017 jıldıñ 1 qañtarınan kіrіster men şığıstardı jappay deklaracïyalaw küşіne enedі. Odan keyіn, olar qayda bolsa da, olardıñ şığw törkіnі men salıq salınwın anıqtaw üşіn, sonıñ іşіnde Ekonomïkalıq ıntımaqtastıq pen damw uyımınıñ kömegіmen, esepşottar men aktïvterdі anıqtaw boyınşa şaralar qabıldanatın boladı.

Endі byudjet şığındarın oñtaylandırw jönіndegі şaralar twralı. Ükіmetke barlıq byudjettіk bağdarlamalarğa tolıq revïzïya jürgіzwdі tapsıramın. Dağdarıs jağdayında är teñge de mañızdı. Tïіmsіz şığındar nemese jeke sektor esebіnen jabılwı mümkіn şığındar byudjetten şığarılwı tïіs. Öñіrlіk jäne ïndwstrïyalıq damw bağdarlamalarınıñ şığındarın qayta qaraw qajet.

Memlekettіk şığındar men swbsïdïyalar jüyesіn de qayta qarağan jön. Bügіnde bütіndey bіr salalar memleket esebіnen ömіr sürwde. Sonımen bіrge, mäselen, «QazAgro» korporacïyası arqılı körsetіletіn memlekettіk qoldaw quraldarı bükіl awılşarwaşılıq tawar öndіrwşіlerdіñ teñ jartısı üşіn qoljetіmdі emes. Byudjet şığındarın jeñіldetw üşіn memleket-jekemenşіk ärіptestіgі tetіgіn belsendіrek qoldanw qajet. Ekonomïkanıñ basım salalarına jeke ïnvestïcïyalardı ıntalandırw boyınşa qosımşa şaralar qarastırw kerek. Jeke ïnvestorlardı jol, gaz qubırı, awrwxanalar, mektepter jäne basqa da nısandar qurılısına ğana emes, sonımen bіrge, olardı qayta jañğırtwğa jäne texnïkalıq qızmet körsetwge tartwdıñ da mañızı zor. Byudjet şığındarın oñtaylandırwdan bosağan barlıq qarjını bіrіnşі kezekte xalıq üşіn naqtı nätïjeler äkeletіn jobalarğa bağıttaw qajet.

ÜŞІNŞІ. Jekeşelendіrw jäne ekonomïkalıq bäsekelestіktі ıntalandırw

Bügіnde turaqtı ekonomïkalıq ösіmdі qamtamasız etw üşіn іşkі reswrstardı barınşa bosatwdıñ mañızı zor. Ol üşіn bіz ekі tïіmdі quraldı - keñ awqımdı jekeşelendіrwdі jäne bäsekelestіktі ulğaytwdı paydalanwğa tïіspіz. Bügіnde ösіm men bäsekelestіktі ne ustap tur?

Eñ aldımen, ülken memlekettіk sektor - 7 mıñnan astam käsіporındar. «Samurıq-Qazına» jäne «QazAgro» xoldïngterі önerkäsіp pen awıl şarwaşılığınıñ orasan zor aktïvterіne tïіmdі baqılaw jasay almaydı. «Samurıq-Qazına» qorınıñ aktïvterі ІJÖ-nіñ 40 payızdan astamın quraydı, 500-den astam «nemereler» men «şöberelerden» turadı. «QazAgro» jäne «Bäyterek» xoldïngterі byudjet pen bankter arasındağı tïіmsіz deldaldarğa aynaldı. Osılardıñ bärі dalïğan ştattarmen jäne orasan byudjettіk reswrstarmen qosa jüredі, sonımen bіrge, jeke ïnvestïcïyalar men bastamalardı ığıstırıp şığarwğa aparıp soqtıradı.    

Qazіr memlekettіk sektor nısandarın jekeşelendіrwge şektewlerdі alıp tastaw mañızdı. «Memlekettіk mülіk twralı» Zañ men Azamattıq kodekstіñ bіrqatar erejelerіn qayta qarap, jekeşelendіrwge jatpaytın strategïyalıq nısandardıñ sanın qısqartw qajet. Ükіmetke memlekettіk menşіktegі uyımdardıñ bärіn qosa otırıp, Jekeşelendіrwdіñ jaña bağdarlamasın jasawdı tapsıramın. Olardıñ іşіnde, «Samurıq-Qazına», «Bäyterek» jäne «QazAgroğa» kіretіnderі de bar. Jekeşelendіrwden keyіn osı üş basqarwşı xoldïngtіñ bärі ıqşam uyımdarğa qayta qurılımdalatın bolwı tïіs.

Jekeşelendіrw ädіlettі narıqtıq bağa boyınşa, aşıq jäne bäsekelі jüzege asırılwı kerek. Munda akcïyalardı qor narıqtarına ornalastırw men aşıq awkcïondar şeşwşі tetіkterge aynalwı tïіs. Oğan qazaqstandıq jäne şeteldіk ïnvestorlardı barınşa mol qatıstırw üşіn jağday jasaw kerek. Ükіmetke barlıq akcïonerlerdіñ mülkіnen ayırılğandardıñ aktïvterіn satıp alwğa degen basım quqıqtarın alıp tastawdı tapsıramın.

Ärі qaray, Ükіmet erkіn jäne salamattı bäseke üşіn jağdaylar jasawı tïіs.

Bіrіnşіden, Ükіmetke antïmonopolïyalıq qızmettі küşeytw boyınşa naqtı usınıstar jasawdı tapsıramın. Bіzge antïmonopolïyalıq vedomstvo twralı   märtebesі men jumıs tärtіbі naqtı reglamenttelgen jeke zañ kerek.

Ekіnşіden, bağanı jasandı rettew türіnde narıqtıq ıntalandırwlarğa qatıstı burmalawlardı joyu qajet. Ükіmetke ekonomïkanıñ barlıq sektorlarında narıqtıq bağa qalıptastırwğa ärі qaray köşwdі jalğastırwdı tapsıramın.

Üşіnşіden, bäsekelestіk salasındağı sayasat bankrottıq jäne tïіmsіz kompanïyalardı oñaltwdı tïіmdі rettew üderіsterіmen qoyan-qoltıq jürwі tïіs. Narıqtıq ekonomïka - küştіlerdіñ bäsekesі. Jeñіlgender narıqtan ketwge nemese qaytadan bastawğa mümkіndіk alwları kerek. Bіzde munday joq. Tïіmsіz kompanïyalar  memleketten türlі türdegі swbsïdïyalar men jeñіldіkter alw üşіn kezekke turadı. Bіrde-bіr damığan elde kompanïyalardıñ bankrottığı salanıñ ıdırawına nemese jumısşıların bosata otırıp, käsіporınnıñ toqtawına alıp kelmeydі. Tïіmsіz menedjerlerdіñ ornına özіmen bіrge ïnvestïcïyalar äkeletіn jaña menşіk ïelerі keledі. Bіz bäsekege qabіletsіz kompanïyalardı memleket esebіnen «süyremewge» tïіspіz. Ükіmetke  jeke jäne zañdı tulğalar üşіn bankrottıqtıñ naqtı jäne tüsіnіktі resіmderіn jasawdı tapsıramın. Ol barınşa jeñіldetіlgen bolwı tïіs.

* * *

Käsіpkerler, іsker azamattar!

 Memleket sіzderdіñ bïznesterіñіzdі damıtıp, ayaqqa nıq turwlarıñızğa barlıq jağdaydı jasadı. Bügіngіdey sın sağattarda sіzderge ülken jawapkerşіlіk artıladı. Jekeşelendіrwdіñ jaña legіne belsendі qatısıñızdar, qarjını zañdastırıp, aşıq jumıs іsteñіzder. Qwattı el bolw - bäsekege qabіlettі bolw degen söz. «Qazaqstanda jasalğan» ärbіr buyımda tört qasïet - sapalı, ıñğaylı, ädemі jäne arzan bolwı kerek. Sonda ğana іsіmіz önіmdі, zatımız ötіmdі boladı. Özіmіzdі özіmіz qamşılawımız kerek, bіzdі sırttan kelіp eşkіm jarılqamaydı.

* * *

Men käsіpkerler tabına, barlıq awqattı qazaqstandıqtarğa, barlıq bïznesmender men іsker adamdarğa söz arnağım keledі. Memleket jekeşelendіrw men ekonomïkalıq ırıqtandırw boyınşa bіzdіñ tarïxımızda burın-soñdı bolmağan qadamdarğa barıp otır. Elіmіz qazіrdіñ özіnde köpşіlіkterіñіzge aqşa tabwğa  jäne іskerlіk jwrnaldardıñ bіrіnşі betterіnen körіnwge mümkіndіk berdі. Men sіzderdі kapïtaldardı zañdastırwğa, jekeşelendіrw tenderlerіne belsendі qatıswğa şaqıramın. Osılayşa sіzder özderіñіzge jäne Qazaqstanğa, barşa xalqımızğa järdemdesetіn bolasızdar.

 

TÖRTІNŞІ. Jaña ïnvestïcïyalıq sayasattıñ negіzderі

Tayawdağı onjıldıqta Qazaqstannıñ aldında turğan mіndetter:

- ekonomïkanıñ jıl sayınğı ösіmіn 5 payız deñgeyіnde qamtamasız etw;

- öñdelgen tawarlardıñ eksportın 2015 jılmen salıstırğanda kem degende ekі ese ulğaytıp, onı jılına 30 mïllïard dollarğa deyіn jetkіzw;

- ekonomïkağa jıl sayınğı ïnvestïcïyalardıñ kölemіn 10 mïllïard dollardan astamğa ulğaytıp, tutastay alğanda 10 jıl іşіnde - kem degende 100 mïllïard dollarğa jetkіzw;

- 660 mıñnan astam jaña jumıs orındarın qurw, eñbek önіmdіlіgіn 2 eseden astamğa arttırw.

Ekonomïkalıq ösіmnіñ munday qarqını tek eksporttıq tabıstar ağının mümkіn etetіn jaña drayverler qalıptastırw esebіnen ğana qamtamasız etіle aladı.

Jaña jahandıq naqtı axwaldıñ mänі tek ärtaraptandırılğan ekonomïkanıñ ğana  jahandıq dağdarıs saldarına tïіmdі qarsı tura alatınında bolıp tabıladı. Sondıqtan da bіz ïndwstrïyalandırw bağdarlamasın jüzege asırw üstіndemіz. Bіzge jaña ïnvestïcïyalıq sayasat kerek.

Bіrіnşіden, transulttıq korporacïyalarğa ekpіn tüsіre otırıp, jeke ïnvestïcïyalar tartw mañızdı. Bіz «kürdelі ïnvestïcïyalar» tartw üşіn oñtaylı orta qalıptastırwımız kerek. Osı jılı «Astana» Xalıqaralıq qarjı ortalığın qurw twralı şeşіm qabıldandı. Ol ïslamdıq qarjılandırw, prïvat-bankïng jäne qayta saqtandırw salalarında öñіrlіk xab boladı. Qazaqstan küştі ïnstïtwttarı, bіlіktі, tïіmdі jäne boljamdı ükіmetі bar öñіrdegі köşbasşı-elge aynalwı tïіs. Bіzde  ozıq texnïkalıq kadrlar, älemdіk deñgeydegі ïnfraqurılımdar bolwı tïіs, qoğamdıq tärtіp pen adamdardıñ jeke qawіpsіzdіgі qamtamasız etіlwі kerek.

Ïnvestïcïyalıq axwaldı jetіldіrwge bağıttalğan reformalardı ärі qaray jalğastırw EIDU  jäne basqa da xalıqaralıq qarjı ïnstïtwttarımen bіrlesіp jürgіzіlwі tïіs. Ükіmetke üş ay merzіm іşіnde ïnvestïcïyalıq axwaldı jaqsartwdıñ egjey-tegjeylі josparın jasap usınwdı tapsıramın. Budan bölek, ïnvestorlarmen jumıstı belsendі ete tüsw üşіn ïnvestorlar tartw men ïnvestïcïyalıq axwaldı jaqsartwğa bağdarlanğan Ükіmet keñesіn qurwdı tapsıramın. Öñіrlerde jergіlіktі mañızdağı jobalardı jüzege asırw üşіn ïnvestïcïyalar tartwğa qajettі osınday keñester qurw kerek.

Ekіnşіden, ekonomïkalıq ösіmnіñ öñіrlіk drayverlerіn qalıptastırw mañızdı. Barlıq ïnvestïcïyalıq jobalar tіkeley öñіrlerde jüzege asırıladı. Sondıqtan, 6 makroöñіrler - Oñtüstіk, Soltüstіk, Ortalıq-Şığıs, Batıs, Almatı, jäne Astana üşіn jeke bağdarlamalar jasaw qajet. Іrі öñіrlіk jobalar aynalasında şağın jäne orta bïznestі damıtw kerek. Sondıqtan, käsіpkerlіktі qoldawdıñ «Bïznestіñ jol kartası-2020» bağdarlaması makroöñіrlerdіñ ïnvestïcïyalıq bağdarlamalarınıñ bіr bölіgі bolwı tïіs. Eñbek reswrstarınıñ jumılğıştığın joğarılatw boyınşa, bіrіnşі kezekte, eñbek küşі artıq öñіrlerdіñ eñbek küşі jetіspeytіn öñіrlerge mïgracïyalardı ıntalandırwğa bağıttalğan şaralardı aldın ala qarastırw qajet.

Makroöñіrler «Nurlı Jol» bağdarlaması şeñberіnde qurılatın bіrtutas kölіktіk, logïstïkalıq jäne kommwnïkacïyalıq qurılım ayasında bіrіgwlerі tïіs. Qazіrgі kezde «Ortalıq - Oñtüstіk», «Ortalıq - Şığıs», «Ortalıq -Batıs» şeşwşі bağıttarı boyınşa 11 joba jüzege asırılwda. «Borjaqtı - Ersay», «Almatı - Şw» temіrjol jelіlerі men Qurıq portındağı paromdıq ötkel qurılıstarı jürgіzіlwde. Bul jobalar qazіrdіñ özіnde 72 mıñ adamdı jumıspen qamtıp otır. Ükіmetke atalğan bağdarlamalardı jüzege asırw іsіn belsendі ete tüswdі tapsıramın.

Sonımen qatar, ekonomïkalıq konyunktwranı esepke ala otırıp, qarjılandırw közderіn ärtaraptandırw qajet. Menіñ QXR-ğa saparım barısında EksïmBankpen 2,6 mïllïard dollar somasında zaym tartw twralı wağdalastıqqa qol jetkіzіldі. Qazіr memlekettіk byudjet esebіnen köptegen joldar salınıp jatır. Bіraq, bul jobalarğa şeteldіk jäne jergіlіktі ïnvestorlardı da tartw kerek. Jaqın bolaşaqta «Nurlı Jol» bağdarlaması jobalarına jeke kapïtaldı tarta otırıp, qarjılandırw modelіne keltіrw kerek.

Üşіnşіden, qazіr älemdіk jäne öñіrlіk rınoktarda eksporttıq tawaşalardı belsendіrek ïgergen jön. Bіz jaqın jatqan elderdіñ ekonomïkalıq älewetterіn tïіmdі paydalanwğa tïіspіz. Bіrіnşі kezekte, bular -Qıtay, Resey, Ïran, Moñğolïya, Ündіstan, Päkіstan, Ortalıq Azïya jäne Kavkaz elderі. Atalğan elder jıl sayın 3,5 trïllïonnan astam dollardıñ tawarları men qızmetterіn ïmporttaydı. Ewrazïyalıq ekonomïkalıq odaqqa şeşwşі öñіrlіk rınoktarmen erkіn sawda twralı kelіsіm jasasw qajet. Ükіmet atalğan mäselelerdі bіzdіñ ärіptesterіmіzben bіrlesіp jasap, bärіmіz üşіn paydalı etіp şeşwі tïіs. SІM-ge osı mіndetterdі orındaw üşіn Qazaqstannıñ şetelderdegі mekemelerіnіñ barlıq reswrstarın іske qosw qajet.

Törtіnşіden, bіzge texnïkalıq kadrlar dayındaw jüyesіn barınşa damıtw qajet. Texnïkalıq jäne käsіbï bіlіm berw ïnvestïcïyalıq sayasattıñ negіzgі bağıttarınıñ bіrі bolwı tïіs. Bul üşіn Germanïyamen, Kanadamen, Avstralïyamen jäne Sïngapwrmen kadrlar dayındaw ortalığın bіrlesіp qurw kerek. Olar bükіl elіmіz üşіn texnïkalıq jäne käsіbï bіlіm berw jüyesіnіñ modelі boladı.

Besіnşіden, Qazaqstan ekonomïkasınıñ ïnnovacïyalıq älewetіn arttırğan jön. Bolaşaqtıñ ekonomïkasın qurw üşіn negіz qalaw mañızdı. Smart-texnologïyalar, jasandı ïntellekt, kïberfïzïkalıq jüyeler ïntegracïyaları, bolaşaqtıñ energetïkası, jobalaw jäne ïnjïnïrïng salalarında bіlіktіlіktі damıtw qajet. Munı tek tïіmdі ğılımï-ïnnovacïyalıq jüye qurw arqılı ğana jasawğa boladı. Nazarbaev Wnïversïtettіñ  «Astana bïznes kampwsı» xaytek-parkіnіñ bazası men Almatıdağı «Alataw» texnoparkіnde qalıptastırılatın qwattı zerttew wnïversïtetterі men ïnnovacïyalıq klasterlerі onıñ negіzіne aynaladı. Astanada EKSPO-2017 Xalıqaralıq mamandandırılğan körmesіn ötkіzw bіzge «jasıl texnologïyalarğa» negіzdelgen jaña energetïkanı belsendі damıtwğa jaqsı mümkіndіk beredі.

BESІNŞІ. Jaña älewmettіk sayasat

Serpіndі ekonomïkalıq ösіm köptegen jıldar boyı bіzge belsendі älewmettіk sayasat jürgіzіp, adamdardıñ ömіr sapasın bіrneşe ese arttırwğa mümkіndіk berdі. Barlıq jahandıq dağdarıstardıñ terіs ıqpalına baylanıstı ekonomïkamız tap bolğan bükіl qïındıqtarğa qaramastan, bіz ärkez qazaqstandıqtardıñ äl-awqatın arttırıp keldіk. On jılda älewmettіk salağa memlekettіk şığındar naqtı körsetkіş boyınşa 3 esege jwıq östі. Älewmettіk sala men memlekettіk basqarwda jumıs іsteytіnderdіñ sanı 1,2 mïllïon adamnan asadı. Memleket järdemaqı men tölemderdіñ ülken kölemіn qamtamasız etwde. Olardı 1,5 mïllïonnan astam azamat aladı.

Ekonomïkalıq täwekelderge, jalpı, eşteñege de qaramastan, bіz xalıqtı älewmettіk qoldaw şaraların jüzege asırwdı jalğastıramız. Men 2016 jıldıñ 1 qañtarınan bastap densawlıq saqtaw salası qızmetkerlerіnіñ eñbekaqısı ortaşa alğanda - 28 payızğa deyіn, bіlіm berw salası qızmetkerlerіnіkі - 29 payızğa deyіn, älewmettіk qorğawdağı qızmetkerlerdіkі 40 payızğa deyіn artatının jarïyalaymın. Munda byudjet qızmetkerlerіnіñ türlі kategorïyalarına qatıstı saralanğan täsіl qoldanğan utımdı. Aldağı jılı mügedektіgі men asırawşısınan ayırılwğa baylanıstı älewmettіk järdemaqılardıñ 25 payızdıq ösіmі, sonday-aq, stïpendïyalar qamtamasız etіletіn boladı. 2016 jıldıñ 1 qañtarınan bastap bіz ïnflyacïya  deñgeyіnіñ aldın ala otırıp, ıntımaqtı zeynetaqını 2 payızğa ïndeksteymіz. 2016 jılı «B» korpwsındağı memlekettіk qızmetşіlerdіñ eñbekaqısı 30 payızğa arttırılatın boladı. Bul maqsattarğa qarjını bіz byudjettіk şığındardı oñtaylandırğannan keyіn ünemdeymіz. Osılayşa bіz eñbekaqını ösіrw üşіn qarjı tawıp, özіmіzdіñ xalıq aldındağı älewmettіk mіndettemelerіmіzdі orındaymız!

Men barlıq älewmettіk jağınan älsіz qorğalğan jіkterge sözіmdі arnamaqpın. Bіz muqtajdarğa qaşanda kömek qolın sozıp keldіk. Sonımen qatar, älewmettіk ädіlettіlіk burmalanbawı tïіs. Öytkenі, ärbіr älewmettіk tölem - bul jay byudjetke ğana emes, ärbіr jumıs іsteytіn qazaqstandıqqa qosımşa salmaq. Älewmettіk ädіlettіlіk ïdeyası jumıs іsteytіn qazaqstandıqtarğa qatıstı älewmettіk ädіletsіzdіkke aynalmawı tïіstіgіn naqtı tüsіnw kerek. Bul - solardıñ aqşası!

Bügіn de tek Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamı  ğana  sırtqı sіlkіnіsterge ornıqtı, tïіmdі ekonomïkanıñ naqtı negіzі bolwğa qabіlettі. Azamattarğa älewmettіk qoldawdı keñeytw maqsatında Ükіmetke 2016 jıldıñ bіrіnşі toqsanınıñ soñına deyіn eñbekpen qamtwdıñ jaña Jol kartasın jasawdı tapsıramın. Bağdarlamalardı qarjılandırw kölemі 2009-2010 jıldarı jüzege asırılğan osığan uqsas Jol kartasımen salıstırğanda ulğaytılatın bolwı tïіs. Bul jergіlіktі ïnfraqurılımdardı damıtw men eldі mekenderdі abattandırw jobaları esebіnen eñbek rınogınıñ turaqtılığın qamtamasız etetіn boladı. Kadrlardı keñ awqımdı qısqa merzіmdі qayta dayarlaw men bіlіktіlіgіn arttırw uyımdastırıladı. Käsіpkerlіktі damıtw üşіn mïkronesïelew keñeyude.

Bügіn men jaña älewmettіk sayasat jasaw mіndetіn qoyamın. Memlekettіñ älewmettіk saladağı rölі älsіz qorğalğan azamattardı qoldawmen jäne adam kapïtalına ïnvestïcïyalardı qamtamasız etwmen şekteletіn bolwı tïіs. Atawlı älewmettіk qoldaw tek muqtaj adamdarğa, olardıñ naqtı tabıstarı men ömіr sürw jağdayın bağamdaw negіzіnde, körsetіletіn boladı. Basqalar aqşanı özderі, özderіnіñ eñbekterіmen tabwları tïіs. Azamattarımızdıñ jekelegen toptarınıñ erekşe suranıstarın eskere otırıp, ömіr sürwdіñ eñ tömengі deñgeyіnіñ qurılımdarın qayta qaraw jäne onıñ türlі deñgeylerіn belgіlew qajet. Ükіmetke üş ay іşіnde älewmettіk qamsızdandırw jüyesіn oñtaylandırw boyınşa usınıs engіzwdі tapsıramın.

Eñbek ete alatındarğa memlekettіk qoldaw tek olardıñ qayta oqwğa nemese eñbekpen qamtw bağdarlamalarına qatıswları negіzіnde usınılatın bolwı tïіs. Ükіmetke älewmettіk kömektіñ munday türlerіn 2017 jıldan bastap engіzwdі tapsıramın. Älewmettіk sayasattağı memlekettіñ basımdığı adam kapïtalın damıtwğa keñ awqımdı ïnvestïcïyalar bolwı tïіs. Bіz buğan deyіn qabıldanğan bağdarlamalarğa säykes, bіlіm berw jäne densawlıq saqtaw salaların jañğırtwdı jalğastırwımız kerek. Men 2017 jıldan bastap jaña joba - «Barşağa arnalğan tegіn käsіbï-texnïkalıq bіlіm» bağdarlaması bastalatının jarïyalaymın. Ükіmetke onı jasawğa kіrіswdі tapsıramın.

Qazaqstannıñ jas azamattarı!

 Bіlіmdі, eñbekqor, bastamaşıl, belsendі bolwğa qazіrden bastap dağdılanıñdar. Jumıs pen suranıs bar öñіrge batıl barıñdar.   Şeberlіktіñ şıñına jete bіlseñder  mamandıqtıñ bärі jaqsı. Qazіr texnïkalıq mamandıqtardıñ, ğılım men ïnnovacïyanıñ künі twğan zaman. Erіnbey eñbek etken, talmay ğılım іzdegen, jalıqpay texnïka meñgergen adam ozadı.  Turmısı jaqsı, abıroyı asqaq boladı. Bіz jüzege asırıp jatqan tübegeylі reformalar men atqarıp jatqan qırwar іsterdіñ bärі sender üşіn, bolaşaq üşіn jasalwda.

* * *

Men jastarımızdı jumısşı mamandığın belsendі meñgerwge şaqıramın. Jumısşı mamandıqtarın meñgerw kerek. Kezіnde men de jumısşı kïіmіn kïyuden bastadım, domna peşі ot-jalınınıñ janında turdım. Ülgі alıñdar! Jıldar ötedі, bіraq, osı ömіrlіk täjіrïbelerіñ, sender qanday ömіr jolın tañdap alsañdar da, mіndettі türde kädelerіñe jaraydı.

Tutastay alğanda, Joldawda іlgerіletіp otırğan şaralardıñ barlığı naqtı sïpatqa ïe jäne, ädettegіsіnşe, senіmdі qarjılandırwmen qamtamasız etіlgen. 2014-2015 jıldarı şağın jäne orta bïznestі damıtwğa 1 trïllïon teñge bölіnіp ülgerіlgen bolatın. «Nurlı Jol» bağdarlamaları jobalarına - 2,7 trïllïon teñge. 2,7 trïllïon teñge Qazaqstanğa xalıqaralıq qarjı uyımdarı tarapınan bölіndі. Qıtay Xalıq Respwblïkası 2,7 mïllïard dollar kölemіnde nesïe berіldі. Tutastay alğanda, osı Joldaw jobaların jüzege asırwğa 7,5 trïllïon teñge tartılmaq. Osı qarjılardı tïіmdі paydalanw - Ükіmettіñ bastı mіndetі jäne jawapkerşіlіgі.

 Qïındıqtardı eñserwde bіz jalğız emespіz. Özіmіzdіñ salmaqtı sırtqı sayasï qızmetіmіzben bіz bükіl älem boyınşa köptegen dostar taptıq. Olar bіzdі qoldap keledі. Sіzder menіñ saparlarımmen älemnіñ jetekşі elderіnіñ köşbasşılarımen kelіssözderіmnіñ kwägerlerі boldıñızdar. QXR-men 23 mïllïard dollarğa şïkіzattıq emes sektordağı ıntımaqtastıq twralı wağdalastıqqa qol jetkіzіldі. Bul - 40-tan astam jaña käsіporın salınadı degen söz. London men Parïjge saparlarım da, ekonomïkalıq ıntımaqtastıq turğısınan alğanda, tabıstı boldı. Jasalğan kelіsіmşarttardıñ jalpı soması 11,5 mïllïard dollardı quraydı. Elіmіzge Resey Prezïdentіnіñ saparı bіzdіñ dästürlі іzgі körşіlestіk qarım-qatınastarımızdıñ turaqtılığı men berіktіgіn  jäne ekonomïkalıq ïntegracïyanıñ damıp kele jatqanın körsettі. Japonïya premer-mïnïstrіnіñ saparı ïnvestïcïyalıq jäne texnologïyalıq ıntımaqtastıqtıñ kökjïegіn keñeytetіn boladı. Bіzge tuñğış ret «Toyota» koncernі kelіp, Qazaqstanda avtomobïlder şığaradı.

Bastı nätïjelerdіñ bіrі bіzge xalıqaralıq qarjı ïnstïtwttarınıñ joğarı senіmі bolıp tabıladı. Osınday kürdelі kezeñde bіzdіñ reformalarımızdı qolday otırıp, olar 9 mïllïard dollar kölemіndegі qarjı reswrstarına qol jetkіzwіmіzge jol aştı. Bіz Ewropalıq Odaqpen tereñdetіlgen ärіptestіk pen ıntımaqtastıq twralı kelіsіmge qol qoydıq. Bіz älemdіk qoğamdastıqpen yadrosız älem üşіn, terrorïzm men ekstremïzmge qarsı küreste bіrgemіz. Bіz kez kelgen janjaldardıñ beybіt jolmen şeşіlgenіn qalaymız jäne osı üşіn qolımızdan kelgennіñ bärіn jasaymız.

Dünïejüzіnde bіz bastağan reformalar twralı, Jüz qadam twralı jaqsı bіledі jäne olardı qoldaydı. Bіz dostarımızdıñ köñіlіn qaldırmawğa tïіspіz. Bul reformalar, men atalğan Joldawda alğa qoyğan olarmen özara baylanıstı mіndetterdі orındaw oñay bolmaydı, mümkіn, tіptі, awır soğwı ıqtïmal. Bіraq, olarğa balama joq. Eger bіz osınıñ bärіn jasamaytın bolsaq, onda älemdіk damwdan ümіtsіz keyіndep qalamız. Bіraq bіz, ädettegіdey, belgіlegenderіmіzdіñ bärіn jasaymız.

Qurmettі otandastar!

Jaña 2016 jıldan Ult josparı şeñberіnde qabıldanğan jaña zañdar jumıs іstey bastaydı. Bügіn men ekonomïkamızdı, memleketіmіz ben qoğamımızdı nığaytwdı közdeytіn jaña şaralar twralı xabarladım. Barlığımızdıñ moynımızda elіmіzdіñ bolaşağı üşіn orasan zor jawapkerşіlіk jatır. Aldımızda qïın jumıstar kütіp tur. Qazaqstan xalqına Joldawımdağı barlıq mіndetterdі jüzege asırwda men «Nur Otan» partïyasına erekşe orın beremіn. Joldaw barlıq partïya müşesі üşіn іs-qïmıl negіzі jäne tayawdağı jıldarğa arnalğan bağdarlama bolwı tïіs. Keñ kölemdі tüsіndіrw jumıstarın jürgіzіp, adamdardı jumıldırw, qoyılğan barlıq mіndetterdі orındawda bіrіktіrw kerek. Partïyadan saylanğan depwtattar dağdarısqa qarsı jäne qurılımdıq qayta jañğırwlardı zañnamalıq turğıdan qamtamasız etwlerі tïіs. Men barlıq sayasï partïyalardı, qoğamdıq bіrlestіkterdі, barlıq azamattardı Otanımızdıñ ïgіlіgі jolındağı ortaq іske bіr jağadan bas, bіr jeñnen qol şığara otırıp jumılıp, atalğan Joldawdı jüzege asırwğa belsene qatıswğa şaqıramın.

Kele jatqan kürdelі kezeñ bіz üşіn eñserw kezeñі boladı. Bіz jaña jahandıq dağdarıstı mіndettі türde jeñemіz. Bul üşіn bіzde bіrtutas erіk-jіger, xalıq bіrlіgіnіñ berіk dästürlerі bar. Bіz Qazaqstanımızdı damwdıñ jaña şepterіne şığaratın bolamız!  

Qımbattı qazaqstandıqtar!

 Dağdarıstardıñ bärі ötkіnşі, ötedі de ketedі. El täwelsіzdіgі, ult muratı, urpaq bolaşağı sïyaqtı ulı qundılıqtar ğana mäñgі. Men aytıp ötkennіñ barlığı jeñwge bolatın, bіz jeñe alatın bögetter. Bіz köldeneñ şıqqan kedergіlerge kіdіrmey, damığan 30 eldіñ qatarına qosılw maqsatına qadam basamız.    

Rwxı bïіk, eñbegі eren, bіrlіgі mığım Mäñgіlіk El bolw üşіn bіzde bärі bar. Täwelsіzdіktіñ twın jelbіretіp, tuğırın nığaytqan bіzdіñ tarïx aldında jüzіmіz jarqın! Bіzdіñ tіregіmіz - täwelsіzdіk, tіlegіmіz - turaqtılıq, bіlegіmіz - bіrlіk!

Men xalqıma senemіn. Kök bayrağımızdağı altın qıranday elіmіz qanatın keñge jayıp, asqar bïіkterden körіnsіn!  Bardı bağalap, joqtı jasay bіlgen jasampaz jurtımızdıñ kök bayrağı ärdayım bïіkte jelbіresіn!

Alğa, Qazaqstan!
































 

 

 

 

Bastı sözder: Qazaqstan Prezïdentі,

Pikirler

  • 01.12.2015Tolqın
    Elbasınıñ Joldawı , xalıq ïgіlіgі,bolaşaq urpağımız üşіn ,raxmet, Sіzge! Prezïdent künі xalıqqa ülken qwanış sıyladıñız. Bіz baqıttı elmіz. Jağalay qımbatşılıq ,endі ne bolar eken degen oy edі, boyım jeñіldengendey boldı. Oğan demew bolğan ,Sіzdіñ xalıqqa arnağan joldawıñız,Bіz Sіzben bіrgemіz!

Pіkіr qaldırw

Joğarı qaray