Awa rayı
Astana 15 °S
Almatı 17 °S
valyuta bağamı
USD 354.12
EUR 416.73
RUB 5.37
CNY 51.65

13 şіlde. QazAqparat küntіzbesі: Atawlı künder, oqïğalar, esіmder

2018 jıldıñ 13 şіlde 2018 06:50 686

ASTANA. QazAqparat - QazAqparat oqırmandarına 2018 jılğı 13 şіldege arnalğan küntіzbesіn usınadı.

13 şіlde, JUMA

Ulttıq qawіpsіzdіk organdarı qızmetkerlerі künі 

1992 jılı 13 şіlde künі QR Prezïdentі Nursultan Nazarbaevtıñ Jarlığımen Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulttıq qawіpsіzdіk komïtetі (UQK) qurıldı.

Qazaqstan Respwblïkası ulttıq qawіpsіzdіk organdarınıñ bіrıñğay jüyesіn - QR Ulttıq qawіpsіzdіk komïtetі jäne onıñ quramına kіretіn departamentter men özge de qurılımdıq bölіmşeler, UQK-nіñ oblıstar boyınşa, respwblïkalıq mañızı bar qala men elordadağı aymaqtıq organdarı, olarğa bağınıştı qalalıq jäne awdandıq basqarmalar (bölіmder, bölіmşeler), sonday-aq äskerï kontrbarlaw, UQK-nіñ «Barlaw» qızmetі, UQK-nіñ Şekara qızmetі, arnayı maqsattağı qurılımdar, ğılımï-zerttew mekemeler jäne özge de uyımdar quraydı. 

Bіlіm berw mekemelerі - Almatıdağı UQK akademïyası jäne QR UQK äskerï ïnstïtwtı. UQK akademïyasınıñ tülekterі mіndettі türde şetel tіlderіn meñgerіp, zañger jäne şuğıl äreket etwşі mamandığın alıp şığadı.

Çernogorïya memlekettіlіgі künі

1878 jılı Berlïn kongresіnde Çernogorïya älemnіñ 27-şі täwelsіz memleketі retіnde tanıldı. Osı oqïğağa oray 13 şіlde künі atalğan mereke belgіlengen.

ESTE QALAR OQÏĞALAR

1922 jılı Qazaq atqarw komïtetіnіñ III sessïyasında Prokwrorlıq qadağalaw jäne advokatwra twralı erejeler qabıldanıp, RSFSR Qılmıstıq kodeksіnіñ qalıñ malğa, mal urlığına tıyım salwğa, adam etіn jewdі ayawsız jazalawğa qatıstı IX bölіmіne tolıqtırılwlar engіzіldі.
1995 jılı Elbası Nursultan Nazarbaevtıñ «Almatı qalasında Täwelsіzdіk eskertkіşіn ornatw twralı» qawlısı jarıq körіp, säwletşі Ş.Wälïxanov basqaratın avtorlar tobı äzіrlegen joba maquldandı.
2001 jılı Almatıda Orta Azïyadağı Penal Reform International (Xalıqaralıq türme reforması) ökіldіgі tіrkeldі.
2005 jılı Elbası Nursultan Nazarbaev Bwrabay demalıs aymağındağı «Kökşetaw» sayabaq-qonaq üyіnіñ aşılw räsіmіne qatıstı.
Qonaq üy keşenі Jeke Batır tawınıñ etegіnde, Şortandı kölіnіñ oñtüstіk-batıs jağalawında ornalasqan. 4 qabattı ğïmaratta 33 jaylı nömіr bar. Munda otbasımen demalwğa, sonday-aq keñester, semïnarlar jäne mäslïxattar uyımdastırwğa boladı. Qonaqüyde 20 metrlіk basseyn, trenajer zalı, bïlyard klwbı, sonday-aq zamanawï jabdıqtalğan kïnozal bar.
2007 jılı Qarağandınıñ burınğı Narkomxoz ğïmaratına Qazaq KSR eñbek sіñіrgen şaxterі, memleket qayratkerі Fayzolla Serğazïnge arnalğan memorïaldıq taqta ornatıldı.
Fayzolla Serğazïn (1910-1971) Mäskew taw-ken ïnstïtwtın, Kömіr önerkäsіp akademïyasın bіtіrgen soñ, köp jıldar boyı Qarağandınıñ kömіr basseynіnde qızmet atqardı. Öndіrіste qızmet atqarıp, ğılımï jumıspen aynalıstı. KSRO-nıñ ekі ordenіmen, bes medalіmen, KSRO Joğarğı Keñesіnіñ bes Qurmet gramotasımen, ІІ därejelі «Şaxter dañqı» belgіsіmen marapattalğan.
2007 jılı Tarazdıñ oblıstıq ulttıq qawіpsіzdіk organdarınıñ tarïxï murajayı aşıldı.
Körmege Keñes ökіmetі qurılğan kezden osı künge deyіngі Ulttıq qawіpsіzdіk organdarınıñ tarïxın bayandaytın fotomaterïaldar, murağattıq qujattar, jeke zattar qoyıldı. 1936 jılı Jambıl oblısı aşıldı jäne naq sol jılı Qazaq KSR Mïnïstrler keñesі janında Memlekettіk qawіpsіzdіk komïtetі Jambıl oblısı boyınşa bölіmі alğaş qurıldı. 1978 jılı bölіm Qazaq KSR-nіñ Memlekettіk qawіpsіzdіk komïtetі Jambıl oblısı boyınşa basqarması dep özgertіldі. Qazaqstan egemendіgіn jarïyalağannan keyіn 1992 jılğı şіldenіñ 13-de Qazaqstannıñ Memlekettіk qawіpsіzdіk komïtetі Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulttıq qawіpsіzdіk komïtetі dep özgertіldі. 1996 jılı Ulttıq qawіpsіzdіk komïtetі basqarmasınıñ bazasında Jambıl oblıstıq departamentі qurıldı.

Ekspozïcïyanıñ ortalıq bölіgі elіmіzdіñ ulttıq qawіpsіzdіk organdarın qurwda ülken eñbek sіñіrgen, Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdentі Nursultan Nazarbaevqa arnaldı. Osı jerde elіmіzdіñ memlekettіk nışandarı - Eltañba, Tw jäne Qazaqstan Respwblïkası Änuranınıñ mätіnі, sonday-aq Ata zañ - elіmіzdіñ Konstïtwcïyası, Joldawlar jäne Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentіnіñ kіtaptarı, zañnamalıq aktіler qoyılğan.
2009 jılı Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev «Ewrazïyalıq ekonomïkalıq qoğamdastıqqa müşe-memleketterde ïnvestïcïyalardı özara qorğaw jäne ıntalandırw twralı kelіsіmdі bekіtw twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ Zañına qol qoydı.

2009 jılı QR elşіlіgі Vengrïyadağı xalıqaralıq Şığıs xalıqtarı festïvalіnіñ qurmettі törağası boldı.

2015 jılı Almatıda Qazaq tağamtanw akademïyasınıñ densawlıqqa paydalı tağamdarınıñ tanıstırılımı öttі. Olar bïe sütіnen jasalğan jäne quramında transïzomerlіk may qışqılı joq.

2015 jılı «Qazpoşta» AQ ïnternet-dükenderden poşta tarïfterіn onlayn rejïmde üzdіksіz qabılday alatın API modwl jasap şığardı. Onıñ kömegіmen ïnternet-dükenderdіñ klïentterі tawardıñ üyge, bölіmşege nemese postamatqa deyіngі jetkіzw ädіsіn tañdap, bağasın eseptey aladı. Ïnternet-dükennen tawardı satıp alw kezіnde, klïent kerektі mekenjayın jazğan soñ modwl avtomattı türde ärtürlі jetkіzw ädіsterі men tarïfterіn körsetedі.

2017 jılı Astanada QR Qarwlı Küşterіnіñ äskerï-tarïxï mwzeyіnіñ zalında «Altın adamnıñ» köşіrmesі, Jambıl Jabaevtıñ dombırası men jeke zattarı, Balpıq bïdіñ dwlığası jäne özge de erekşe eksponattar qoyıldı.

Körme barısında ekskwrsïya jetekşіlerі kelgen qonaqtarğa qazaq, orıs, ağılşın tіlderіnde körme jädіgerlerіnіñ tarïxı jayında ayttı. Mäseleñ, XVIII ğasırda jekpe-jekterde Balpıq bï kïgen dwlığasın onıñ urpaqtarı uzaq waqıt boyı saqtap kelіp, 1980 jıldardıñ ayağında mwzeyge sıyğa tartqan. Al 1930 jıldarı Özbekstannıñ jas ärі talanttı swretşіsі jır alıbı Jambılğa mwlïne jіpterіnen örіlgen aqınnıñ jeke portretіn tartw etken.

1837 jılı Vïktorïya xanşayım Bwkïngem sarayına köşіp keldі. Osıdan keyіn atalğan saray Ulıbrïtanïya korolderіnіñ negіzgі rezïdencïyasına aynaldı.

1897 jılı Gwlelmo Markonï radïoğa patent aldı.

1908 jılı Londonda IV Olïmpïada oyındarı aşıldı. Oğan tuñğış ret äyelder qatıstı.

1923 jılı Los-Anjeleste Mawnt-Lï tawınıñ bökterіnde «Hollywood» jazwı payda boldı. Alğaşqıda ol «Hollywoodland» bolıp jazıldı jäne onıñ kïnoğa eş qatısı bolmadı. Jazw jaña turğın awdanınıñ jarnaması retіnde ornatılğan bolatın. Bіraq ol bіrden twrïsterdіñ nazarın awdarta bastadı.
Jazwdı ornatwğa tapsırıs bergen «Los-Andjeles Tayms»-tıñ basşısı Garrï Çandler osı jumısqa 21 mıñ AQŞ dolların tölegen. «Hollywoodland» sözі elektr şamdarımen jarıqtandırılıp turdı, al kündіz onıñ ärіpterіn 40 şaqırım jerden körwge boldı. Hollywoodland-tı bіr jarım jıl ğana jarnamalaw josparlanğan bolatın, bіraq ol jazw osı künge deyіn öz ornında tur. 1949 jılı jazba qayta jöndewden ötkіzіlіp, onıñ soñğı 4 ärpі alınıp tastaldı.
1930 jılı Wrwgvayda tarïxta alğaş ret fwtboldan Älem çempïonatı bastaldı. Wrwgvay sporttıq jarıstı ötkіzw ornı retіnde kezdeysoq tañdap alınbadı. Bul eldіñ quraması Parïjde 1924 jılı ötken VIII Olïmpïada oyındarınıñ jäne 1928 jılı Amsterdamda ötken ІX Olïmpïadanıñ jeñіmpazı boldı. Osıdan keyіn bul latınamerïkandıq el körermenderі eñ tanımal sport türі - fwtboldan alğaşqı älem çempïonatın ötkіzw quqığına ïe boldı.

Ayta keteyіk, alğaşqı mwndïalde alañ ïelerі - Wrwgvay quraması jeñіske jetіp, fwtbol tarïxında Älem çempïonı atağına qol jetkіzgen alğaşqı komanda atandı.
ESІMDER


68 jıl
 burın (1950-2007) jazwşı KÖBENTAEV Älіbek dünïege keldі.
Qaraqalpaqstan Respwblïkasınıñ Nükіs qalasında twğan. Xojelі pedagogïkalıq wçïlïşesіn, Reseyde Taganrog memlekettіk pedagogïka ïnstïtwtın bіtіrgen. 1997 jılı tarïxï Otanına oralıp, orta mektepterde muğalіm bolıp іstegen. «Nurlı ağıs», «Körgendі perzent» kіtaptarınıñ, «Alağadalı keş» äñgіme, povest jïnaqtarınıñ, «Pän aptalıqtarı», «Oqwşı-praktïkanttarğa eskertpe» ğılımï-ädіstemelіk kіtapşalardıñ avtorı. M.Dwlatovtıñ «Qazaq qaydan şıqqan?» kіtabın awdarğan.








65 jıl
burın (1953) «Mektep» baspası» AQ bas dïrektorı - SATIBALDÏEV Erlan Äbenulı dünïege keldі.

Ol Almatı qalasında twğan.

1975 jılı M.Gorkïy atındağı Ädebïet ïnstïtwtınıñ awdarmaşılar dayarlaytın bölіmіn ayaqtağan. Respwblïkalıq «Jazwşı» baspasında redaktor, «Jalın» baspasında awdarma bölіmіnіñ meñgerwşіsі, «Ïnterbwk» bіrlesken käsіpornınıñ, «Öner» baspasınıñ dïrektorı, Qazaq teledïdarı men radïosı respwblïkalıq korporacïyasınıñ prezïdentі bolıp qızmet іstegen. Qazіr «Mektep» baspasınıñ bas dïrektorı.

Qazaq jazwşılarınıñ şığarmaları men qazaq awız ädebïetіnіñ bіrqatar twındıların orıs tіlіne awdarğan. Jambıl atındağı xalıqaralıq jüldenіñ ïegerі, Qazaq KSR Joğarğı Keñesіnіñ Gramotasımen, Qazaqstan Respwblïkasınıñ medaldarımen marapattalğan.



62 jıl
burın (1956) «Atameken» Qazaqstan kartası» MKQK etno-memorïaldıq keşenіnіñ dïrektorı ALTIBAEVA Alma Qwandıqqızı dünïege keldі.

Ol Semey oblısı, Jarma awdanı, Mïxaylovqa selosında twğan. Bіlіmі: Almatı xalıq şarwaşılığı ïstïtwtı (1985), mamandığı (ekonomïst) - bwxgalterlіk esep. Mekteptі bіtіrgennen keyіn Almatı qalasınıñ esep-kredït texnïkwmına tüstі. KSRO memlekettіk bankі jüyesіnde jumıs іstep jürіp, sırttay Almatı xalıq şarwaşılığı ïstïtwtın bіtіrdі. Jalpı jumıs ötіlі - 35 jıl. Bank іsі jüyesіne ülken üles qostı. Jumısın qarapayım bwxgalterden bastap, Almatı aymaqtıq basqarmasınıñ eseptew-kassalıq ortalığınıñ bastığına deyіn köterіldі. Odan ärі Byudjettіk bank törağasınıñ orınbasarı, QR QM Qazınaşılığı törağasınıñ orınbasarı, Respwblïkalıq Qazınaşılıq törağasınıñ orınbasarı. 5 jıl boyı Astana qalasınıñ Qazınaşılıq basqarmasın basqardı. Astana qalası Qarjı departamentі dïrektorınıñ orınbasarı qızmetіn atqardı. 2007-2014  jıldarı  Astana qalası Jumıspen qamtw jäne älewmettіk bağdarlamalar basqarmasınınıñ bastığı lawazımında boldı.

Qazіrgі qızmetіnde - 2014 jıldıñ qırküyek ayınan berі. 

«Astana», «Qazaqstan Respwblïkasınıñ täwelsіzdіgіne 10 jıl», «Astanağa 10 jıl» medaldarımen marapattalğan.



51 jıl
 burın (1967) aqın, pwblïcïst, jwrnalïst QALQA Nurlan Nuraxmetulı Ası jaylawında (Almatı oblısı) dünïege keldі. 

Äl-Farabï atındağı Qazaq memlekettіk ulttıq wnïversïtetiniñ jwrnalïstïka fakwltetin bіtіrgen.

Qazaqstan Jwrnalïster Odağınıñ jäne Qazaqstan Jazwşılar Odağınıñ müşesi. Bawbek Bulqışev atındağı sıylıqtıñ lawreatı, «Astana-Bäyterek» respwblïkalıq konkwrsınıñ jeñіmpazı.

1990 - 1992 jıldarı «Jetisw» gazetinde tilşi, 1992 - 1997 jıldarı «Jas Alaş» gazetinde tilşi, bölim redaktorı, redakcïya alqasınıñ müşesi. 1997 - 2001 jıldarı QR Mädenïet, aqparat jäne qoğamdıq kelisim mïnïstrlіgі Buqaralıq aqparat quraldarı departamenti Merzimdi baspasöz böliminiñ bas mamanı. 2001 - 2008 jıldarı QR Premer-Mïnïstri Keñsesiniñ Ükimettik aqparat böliminiñ konswltantı, QR Premer-Mïnïstri baspasöz qızmetiniñ konswltantı, QR Premer-Mïnïstri baspasöz qızmeti jedel-texnïkalıq qamtamasız etw sektorınıñ meñgerwşisi qızmetterіn atqardı. 2008 - 2014 jıldarı Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentі Baspasöz qızmetіnіñ sektor meñgerwşіsі, ïnspektorı. 2014 jılğı mamırdan Qazaqstan Respwblïkası Joğarğı Sotı Törağasınıñ keñesşіsі qızmetіnde.

Elbası Jarlıqtarımen memlekettіk qızmettegі uzaq jılğı mіnsіz qızmetі üşіn «Qazaqstan Konstïtwcïyasına 10 jıl», «Astananıñ 10 jıldığı», «Qazaqstan Respwblïkasınıñ täwelsіzdіgіne 20 jıl» merekelіk medaldarımen nagradtalğan. 

Aqınnıñ «Aqqw-jürek», «Jıl - on ekі ay», «Otız besіnşі şіlde», «Mïzam şwaq» attı jır kіtaptarı, «Ulttıq jwrnalïstïkanıñ sañlağı» attı zerttewler, novellalar, äñgіmeler jïnağı jarıq körgen. Öleñder toptamaları «Qazaqstan jas aqındarınıñ antologïyası», «Qos işek» jır jïnaqtarına, äñgіmesі «Arman qanatında» attı äñgіmeler jïnağına engen. Qalamgerdіñ qurastırwımen «Seytek sarını», «Irımdar jäne tüs jorw», «Astana - jırşwağım», «Bal böbekke bäsіre» attı kіtaptar jarıq kördі.



47 jıl
burın (1971) Qazaqstan Respwblïkası Parlament Mäjіlіsі Xalıqaralıq baylanıstar jäne xattama bölіmіnіñ meñgerwşіsі QASIMBEKOV Talğat Amangeldіulı dünïege keldі.      

Bіlіmі: E.A.Böketov atındağı Qarağandı memlekettіk wnïversïtetі, fïlolog, orıs tіlі men ädebïetіnіñ oqıtwşısı mamandığı; Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentіnіñ janındağı Memlekettіk basqarw akademïyası, memlekettіk qızmet menedjerі; Memlekettіk sayasattıñ ulttıq mektebі (Qazaqstan)/Lï Kwan Yu atındağı Memlekettіk sayasat mektebі (Sïngapwr), memlekettіk jäne jergіlіktі basqarw magïstrі.

Eñbek jolı: 1993-1998 jıldarı E.A.Böketov atındağı Qarağandı memlekettіk wnïversïtetіnde şet tіlder kafedrasınıñ oqıtwşısı bolıp qızmet іstedі. 2000-2001 jıldarı - QR Kölіk jäne kommwnïkacïya mïnïstrlіgіnіñ bas mamanı. 2001-2012 jıldarı - QR Parlamentі Mäjіlіsі apparatı xalıqaralıq baylanıstar jäne xattama bölіmіnіñ bas konswltantı, bölіm meñgerwşіsіnіñ orınbasarı qızmetterіn atqardı. 2012 jıldıñ qañtar ayında QR Parlamentі Mäjіlіsі apparatı xalıqaralıq baylanıstar jäne xattama bölіmіnіñ meñgerwşіsі bolıp tağayındaldı. Qazaqstan Respwblïkasınıñ Qurmet gramotasımen jäne bіrqatar merekelіk medaldarmen nagradtalğan.

 



null 37 jıl
burın Batıs Qazaqstan oblısı äkіmіnіñ orınbasarı OSPANQULOV Ğabïdolla Abdollaulı dünïege keldі.

Şımkent oblısında twğan. 2002 jılı Qazaq gwmanïtarlıq zañ wnïversïtetіn, 2007 jılı Qazaqstan-Resey wnïversïtetіn Astana qalasında bіtіrgen.

2015 jılı «Memlekettіk basqarw» mamandığı boyınşa Bïrmïngem wnïversïtetіnіñ (Ulıbrïtanïya) magïstr därejesіn aldı.

Eñbek jolın «Evrazïya Konsaltïng» jeke kompanïyasında zañger kömekşіsі bolıp bastağan. Budan keyіn QR Parlamentі Senatı depwtatınıñ kömekşіsі; QR Parlamentі Senatınıñ Älewmettіk-mädenï damw komïtetіmen baylanıstar bölіmіnіñ bas keñesşіsі; QR Prezïdentі Äkіmşіlіgіnіnіñ Parlamenttegі Prezïdent ökіldіgіnіñ sektor meñgerwşіsі; Pavlodar oblısı Ekіbastuz qalası äkіmіnіñ älewmettіk mäseleler jönіndegі orınbasarı; Pavlodar oblısınıñ bіlіm berw salasında baqılaw departamentіnіñ dïrektorı; QR Bіlіm jäne ğılım mïnïstrlіgіnіñ Äkіmşіlіk jumıstar jäne jastar іsterі jönіndegі departamentіnіñ dïrektorı; QR Bіlіm jäne ğılım mïnïstrlіgі Jastar іsterі komïtetіnіñ törağası; QR Dіn іsterі jäne azamattıq qoğam mïnïstrlіgіnіñ Jastar sayasatı departamentіnіñ dïrektorı bolıp qızmet atqarğan.

2017 jıldan berі qazіrgі qızmetіnde.

 

 

Bastı sözder: Küntіzbe,
Joğarı qaray